به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرهای ایران در دهههای اخیر با چالشهایی همچون تراکم جمعیت، کمبود مسکن، ترافیک و آلودگی روبهرو بودهاند و طرحهای سنتی جامع شهری با وجود دستاوردهای گذشته، در برابر این تغییرات سریع محدودیتهایی دارند.
به همین دلیل متخصصان و برنامهریزان شهری به سمت رویکردهای نوآورانه حرکت کردهاند، طرحهایی که انعطافپذیر باشند، نیازهای واقعی مردم را در نظر بگیرند و امکان مشارکت مستقیم شهروندان را در تصمیمگیریهای شهری فراهم کنند.
این رویکردها میتوانند شهرهای ایران را به محیطی زندگیپذیرتر، پایدارتر و هوشمندتر تبدیل کنند. یکی از محورهای اصلی در طرحهای نوین شهری، توسعه زیرساختهای هوشمند است.
با بهرهگیری از فناوریهای نوین، شهرها قادر خواهند بود مدیریت بهتری بر حملونقل، مصرف انرژی، خدمات شهری و امنیت داشته باشند، این فناوریها امکان رصد لحظهای شرایط شهری و پیشبینی مشکلات آینده را فراهم میکنند و موجب کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری در مدیریت شهر میشوند.
توجه به فضاهای سبز و محیط زیست شهری در این طرحها برجسته شده است؛ ایجاد پارکها، باغها، مسیرهای دوچرخهسواری و فضاهای عمومی متنوع، نه تنها کیفیت زندگی شهروندان را افزایش میدهد، بلکه به کاهش آلودگی هوا و گرمای شهری کمک میکند.
ترکیب این فضاها با زیرساختهای هوشمند، تجربهای نوین از زندگی شهری را به شهرهای ایران هدیه میکند.
در کنار این موارد، مشارکت شهروندان و تصمیمگیری جمعی نیز یکی دیگر از ویژگیهای مهم طرحهای نوین است؛ شهروندان با دسترسی به اطلاعات شفاف و ابزارهای مشارکتی میتوانند در برنامهریزی محلهها، طراحی فضاهای عمومی و اولویتبندی پروژههای شهری نقش فعال داشته باشند و این رویکرد موجب میشود تصمیمات شهری واقعیتر، پاسخگوتر و متناسب با نیازهای مردم باشد.
امیرحسین شبانی، دکترای شهرسازی با اشاره به لزوم تغییر در ساختار تهیه طرحهای شهری به خبرنگار ایمنا میگوید: نگاه طرحهای جامع به شهر با توجه به منطق و فلسفهای که به دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ باز می گردد، برای شهرهای آن زمان نیز نتوانست پاسخگو باشد چراکه شهر را موجودی ایستا در نظر میگرفت که برای ۱۰ تا ۱۵ سال آینده قابل برنامهریزی است.
وی میافزاید: با این وجود همان نگاه به شهرهای ما ادامه پیدا کرد و در قالب ضوابط شهرسازی، آیین نامههای طرحهای جامع و تفصیلی در قوانین شهری ما باقی ماند.
این دکترای شهرسازی عنوان میکند: تا زمانی که ارادهای برای بازنگری مجدد نسبت به شهر و تغییر در نظام مدیریتی آن وجود نداشته باشد همچنان به این چرخه باطل ادامه خواهیم داد.
شبانی تاکید میکند: هرساله میلیاردها تومان صرف طرحهایی میشود که به اذعان مدیران شهری کمتر از ۳۰ درصد پاسخگوی مسائل شهر هستند و تغییر در برنامهریزی شهری باید از سطح وزارتخانههایی همچون راه و شهرسازی و وزارت کشور آغاز شود.
وی ادامه میدهد: در مجلس شورای اسلامی نیز باید بازنگری اساسی در حوزه قوانین مربوط به برنامهریزی شهری وجود داشته باشد و از طریق مراجع بالاتر به نظام مدیریت شهری شهرها تزریق شود.
این متخصص شهرسازی اظهار میکند: شورای عالی شهرسازی و معماری میتواند پیشنهاددهنده تغییر در روند تهیه طرحهای شهری باشد اما تنها مرجع تصمیمگیر نیست، زیرا قوانین بالادستی که در سطح مجلس وجود دارد باید تغییر کند اما شورای عالی شهرسازی و معماری یکی از کانون های اصلی تغییر بوده و است.
ساختار شهرهای ما برای طرحهای شهری نوین آماده است؟
شبانی عنوان میکند: طرحهای استراتژِیک شهری تنها گزینههای جایگزین طرحهای جامع نیست بلکه یکی از نسخههای جایگزین طرحهای جامع است و آسیبشناسی جدی آنچه که طرحهای جامع بر سر شهرهای ما آوردهاند گام نخست است.
وی خاطرنشان میکند: گام نخست این است که بدانیم چه فرصتهایی را به واسطه طرح های جامع از دست دادهایم و چه امتیازاتی را به دست آوردهایم، مهمترین نکته این است که باید بپذیریم شهر و مسئله هر شهر متعلق به همان شهر است.
این متخصص شهرسازی تاکید میکند: نمیتوانیم قوانین و قواعدی را در سطح کلان کشور برای همه شهرها با ویژگیها، تکثر و تنوع جغرافیایی در نظر بگیریم و انتظار داشته باشیم به تمام قوانین برای همه شهرها پاسخ داده شود.
شبانی عنوان میکند: چارچوبهای کلی باید در بخش ملی پایهگذاری شود اما مسئله هر شهر متعلق به همان شهر است، حتی شهرهای تاریخی ما هم صدرصد شباهت ساختاری و مدیریتی ندارند؛ به یزد باید به نحوی نگاه کرد و برای اصفهان به شکل دیگری برنامهریزی داشت.
وی اضافه میکند: باید نظام مدیریتی شهریمان را تا آنجا که میتوانیم در بخش محلی قدرتمند کنیم، آنچه میتواند در مقابل نگاه یک سویه طرح جامع مطرح شود تقویت مدیریت محلی و شهری، ساختار اجرایی و نظارت است.
این دکترای شهرسازی تاکید میکند: شهرداریهای ما نیز باید پوستاندازی اساسی داشته باشند تا خودشان را برای این نگاه جدید آماده کنند، نمیتوان انتظار داشت در شهرداری که سطح تخصص و تحصیلات کارشناسان و سایر اجزا متناسب با شهرسازی و برنامهریزی شهری و رشتههای متناسب نیست، خروجی متفاوتی وجود داشته باشد.
شبانی میگوید: توانمندسازی ساختار مدیریتی چه از نظر نیروی انسانی، چه از منظر چارت سازمانی و چه از نظر جایگاه آن در مدیریت شهری و بسته به اقتضائات هر شهر یکی از مهمترین اقداماتی است که باید جایگزین نگاههای کلان و یک سویه طرح جامع باشد.
به گزارش ایمنا، طرحهای نوین شهری تلاش دارند شهرها را به محیطی پایدار، انعطافپذیر و آماده برای آینده تبدیل کنند، با این رویکرد شهرهای ایران نه تنها میتوانند مشکلات فعلی خود را مدیریت کنند، بلکه برای چالشهای جمعیتی، تغییرات اقلیمی و نیازهای نسلهای آینده نیز آماده خواهند بود.
این حرکت به سمت نوآوری و هوشمندسازی، نویدبخش شهری است که هم زندگی امروز مردم را آسانتر و هم چشماندازی روشن برای فردای شهرها ترسیم میکند.