به گزارش ایرنا، امروز استان فارس، جلوهای از تحقق یک اصل کلیدی یعنی افزایش درآمد، نه فقط از راه تولید بیشتر، که از مسیر کاهش اتلاف و هوشمندسازی فرآیندها را در مدیریت اقتصاد کشاورزی به نمایش گذاشته است.
این رویکرد، هسته مرکزی موفقیتی است که آمارهای رسمی از آن سخن میگویند؛ دیگر زمان آن گذشته که بخش عمدهای از زحمت کشاورز و سرمایه ملی در چرخههای طولانی و ناکارآمد اداری و لجستیکی از بین برود و به همین دلیل استان فارس مسیر دیگری را رفته است.
این استان با درکی عمیق از یکی از بزرگترین موانع صادرات محصولات کشاورزی، یعنی تاخیرهای مرزی ناشی از عملیات بازرسی و قرنطینه، دست به اقدام زده است؛ استقرار نظام نظارتی در خود مبادی تولید، یعنی باغات، مزارع و سردخانهها، معادله قدیمی را به کلی دگرگون کرده است؛ اکنون محصول، پیش از حرکت به سمت مرز، تاییدیه سلامت دریافت میکند.
این تغییر مکان استراتژیک، اثراتی زنجیرهای و مثبت به همراه داشته است؛ سرعت ترخیص در گمرک مقصد به شدت افزایش یافته، زمان ماندگاری محصول در مسیر بهینه شده و در نتیجه، ضایعات ناشی از فسادپذیری به حداقل رسیده است؛ کاهش ضایعات به معنای افزایش سودآوری برای تولیدکننده و صادرکننده و در نهایت، جذابیت بیشتر صادرات است.
نتیجه این مدیریت یکپارچه و هوشمند، رشد ۱۰۰ درصدی حجم صادرات در فاصله تنها ۹ ماه را به دنبال داشته است؛ این رقم گواهی بر صحت «نسخه فارس» برای درمان دردهای دیرینه صادرات غیرنفتی است.
تحلیل عمق تحول و افق پیش رو
برای درک بهتر ابعاد این موفقیت و چالشهای مسیر پیش رو، با ۲ نفر از صاحبنظران این حوزه به گفتوگو نشستیم.
یک اقتصاددان کشاورزی در این زمینه با بیان اینکه موفقیت فارس نشان داد که گاه بزرگترین مانع توسعه، روشهای سنتی است، نه کمبود منابع، گفت: انتقال بازرسی به مبدا، یک تغییر پارادایم است؛ این کار سه فایده فوری دارد؛ اول، از هدررفت سرمایه در قالب ضایعات میکاهد؛ دوم، هزینههای معطلی و دپوی کالا در مرز را حذف میکند و سوم، با تضمین کیفیت یکنواخت، برندسازی را ممکن میسازد.
علیرضا نوروزی افزود: نکته کلیدی برای تداوم، نهادینهسازی این فرآیند است تا وابسته به افراد خاص نباشد؛ چالش بعدی، حرکت به سمت صادرات با ارزش افزوده بالاتر است؛ صادرات میوه تازه شروع خوبی است، اما باید با ایجاد و تقویت صنایع تبدیلی در خود استان، محصولاتی مانند کنسانتره انار، پودر انجیر یا خرماهای فرآوری شده را نیز به سبد صادراتی افزود؛ این مرحله بعدی نسخه فارس خواهد بود.
یک مشاور بازرگانی خارجی نیز بیان کرد: از دیدگاه بازارهای جهانی، این اقدام یک سیگنال اعتماد قدرتمند است؛ وقتی خریدار بداند محصول از مبدا تحت نظارت دقیق علمی است، برای عقد قراردادهای بلندمدت و پرداخت قیمت منصفانهتر تمایل بیشتری نشان میدهد
محسن زارع ادامه داد: این اعتبار، بزرگترین فرصت برای نفوذ به بازارهای با استانداردهای سختگیرانهتر است؛ از طرفی نیز این خطرهایی وجود دارد چرا که رقبای منطقهای با بازاریابی تهاجمی و بستهبندیهای جذاب، بیکار ننشستهاند؛ ما باید تحقیق بازار را جدی بگیریم.
وی ادامه داد: ذائقه و استانداردهای هر کشور متفاوت است؛ همچنین، برای حفظ این رشد، توسعه زیرساختهای لجستیک سردخانهای و حملونقل مطمئن یک ضرورت انکارناپذیر است؛ همچنین تکمیل پایانههای صادراتی فارس یک ضرورت است.
جزئیات رشد کمسابقه صادرات
سرپرست معاونت بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس نیز در این زمینه گفت: با استقرار نظام بازرسی قرنطینه در مبادی تولید، صادرات محصولات کشاورزی این استان رشد ۱۰۰ درصدی داشته است.
کاووس همتی با اشاره به اینکه در ۹ ماهه اول سال جاری ۷۶۰ محموله به وزن۱۳ هزار تن از استان فارس صادر شده است، تصریح کرد: در دیماه سال جاری، ۷۰۰ محموله گیاهی به وزن ۱۶ هزار تن از این استان به مقاصد بینالمللی ارسال شده است.
وی با بیان اینکه جهش مذکور مستقیماً حاصل اجرای هوشمندانه بازرسیهای قرنطینه گیاهی در مبادی تولید، مراکز سورت، بستهبندی و سردخانههای سطح استان فارس است، افزود: محصولات شامل خرما، انجیر، انار، گوجهفرنگی، پیاز، سیبزمینی، کدو و سایر محصولات سبزی و صیفی بوده که پس از انجام دقیق تشریفات قرنطینهای در مبدأ، صادر شدهاند.
همتی ابراز کرد: کشورهای حوزه خلیج فارس، اتحادیه اروپا، کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، هند، پاکستان و افغانستان از مقاصد اصلی این محمولهها می باشد.
وی بیان کرد: استقرار نظام بازرسی قرنطینه در مبادی تولید کاهش زمان انتظار در مرزها و تسریع در فرآیند ترخیص، کنترل دقیقتر آفات و بیماریها و کاهش ضایعات محصولات، صرفهجویی اقتصادی برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان و ایجاد فرصتهای شغلی جدید برای فارغالتحصیلان رشته گیاهپزشکی در بخش نظارت و بازرسی را به دنبال دارد.
سرپرست معاونت بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس گفت: طرح استقرار نظام بازرسیهای قرنطینه گیاهی در مراکز سورت، بستهبندی و مبادی تولید، گامی راهبردی در توسعه تجارت خارجی بخش کشاورزی استان فارس است.
آینده در گامهای بلندتر
تجربه موفق فارس به روشنی نشان میدهد که توسعه پایدار در بخش کشاورزی، بیش از آنکه نیازمند تزریق منابع کلان باشد، محتاج مدیریت هوشمند، حذف موانع زائد و ایجاد هماهنگی بین نهادهای نظارتی و تولیدی است. این مدل عملیاتی، الگویی قابل تعمیم و تکرار برای سایر استانهای کشاورزی ایران فراهم کرده است. ایجاد اشتغال برای نیروی متخصص و کاهش ریسک سرمایهگذاری در صادرات، از برکات جانبی این طرح محسوب میشود.
با این حال، نسخه فارس برای رسیدن به بلوغ کامل نیازمند تکمیل حلقههای بعدی زنجیره ارزش است. توسعه صنایع تبدیلی و غذایی در کنار مزارع و باغات، میتواند سود حاصل از این صادرات را چند برابر کند و آسیبپذیری در برابر نوسانات بازار محصولات تازه را کاهش دهد. علاوه بر این، سرمایهگذاری جدی در بازاریابی بینالمللی و برندسازی جمعی برای محصولات کشاورزی فارس، گام بعدی برای تثبیت جایگاه در بازارهای جهانی است.
در نهایت، این موفقیت ثابت کرد که نوآوری در فرآیندها میتواند محرکی قدرتمندتر از صرف افزایش کمّی نهادهها باشد. رمز ماندگاری این رونق، در تداوم این نگاه هوشمندانه، پاسخگویی به تحولات استانداردهای جهانی و مهمتر از همه، حفظ و تقویت اعتمادی است که امروز بین تولیدکننده، ناظر و خریدار خارجی ایجاد شده است. آینده تجارت کشاورزی فارس، در گرو تبدیل این تجربه به یک «نظام پایدار» و گام نهادن به عرصههای جدید ارزش آفرینی است.