گروه اندیشه: دکتر محمود شفیعی با تحریر یادداشتی در سایت اندیشه ما، «در باره سه مفهوم فساد، اعتراض و اغتشاش» تلاش کرده تاریخچه مختصری از شکل گیری فساد به ویژه از دولت آقای احمدی نژاد به این سو را ترسیم کند. او در این باره تلاش می کند شیوه برخورد با فساد و اعتراضات را با رجوع به تاریخ غرب توضیح بدهد. و در نهایت بگوید برای ایران چه نسخه ای می تواند به رفاه، و کشوری فارغ از فساد رهنمون شود. این یادداشت را می خوانید:
****
مفهوم فساد به مجموعه ای از انحصارگری های سیاسی، اختلاس های اقتصادی و تبعیض های اجتماعی دلالت دارد که از فردای روی کارآمدن دولت مهرورزی و عدالت طلبی، به تدریج انواعی از مصداق های عملی آنها پدیدار شد؛ افزایش یافت و به تدریج نهادینه گشت و تا به امروز، با انواعی از پیامدهای منفی کمرشکن، دامن نظام را کدر کرده است.
مفهوم اعتراض زمانی مصداق عملی یافت که در فاز اول بخشی از فعالان، گروه ها، احزاب و جریانات سیاسی طرد شده از گردونه حکمرانی، اعتراض های گوناگون شان بر وضعیت پیش آمده را آغاز کردند.
زمانی که فساد اقتصادی در شرایط تحریم و در نتیجه، شخصی شدن تجارت خارجی، اوج گرفت و پشت سر آن به تدریج انواع تبعیض های اجتماعی جامعه را دو قطبی کرد و طبقه متوسط را به حداقل رساند، و مسائل فرعی دیگری چون بیکاری، استخدام های گزینشی، دادن امتیازهای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، مذهبی و آموزشی و غیره به خواص، تورم تصاعدی و اموری از این دست، بر سر جامعه آوار شدند.
در چنین شرایطی، در فاز دوم، انواعی از اعتراضات، شورش ها، هرج و مرج ها، همراه با برخوردهای نادرست در قبال این بحران از سوی حاکمیت، بر فاز اول اعتراضات افزوده شد و کل جامعه را درگیر کرد و بخش بزرگی از جامعه را دربرابر دولت قرار داد.
در مرحله سوم، با تداوم بحران های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی و آثار شکننده آن ها، در شرایطی که دولت نخواست یا نتوانست گام های جدی در حل بحران بردارد، به تدریج مفهوم اغتشاشات در تحولات خشن جاری سربرآورد.
اغتشاش گران کسانی هستند که از اول هم با اصل جمهوری اسلامی میانه خوبی نداشتند و تا اندازه ای باقی ماندگان از رژیم گذشته اند که از اصل برقراری رژیم سیاسی جدید خود را زیان دیده می انگارند. این جریان همواره دنبال فرصتی می گشت که از تقابل مردم و حکومت به نفع خود و بر ضد نظام موجود بهره بگیرد.
در وضعیت بحران داخلی چندجانبه کنونی و افزایش تقابل ایران با کشورهای آمریکا، اروپا و رژیم صهیونیستی، و افزایش دخالت آن ها در ایران تا مرحله تحمیل جنگ ۱۲روزه، این جریان با نفوذ و کمک های همه جانبه خارجی دنبال تغییر رژیم سیاسی در ایران برآمده است. این جریان امیدوار است از آب گل آلود گرانی ها و کمبودها و نارضایتی های فعلی و کمک های همه جانبه خارجی، به نفع خود استفاده کند و اعتراضات درون-نظام معترضان را به انقلاب خشن بر ضد نظام تبدیل کند.
چه باید کرد؟
از خشونت جز افزایش خشونت، نتیجه ای مثبت در هیچ یک از قلمروهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به دست نمی آید. در انگلستان برای رها شدن از سلطنت مطلقه، دست به انقلاب خشن زدند و در ۱۶۴۹ نظام جمهوری برقرار کردند. خشونت در جمهوری چنان افزایش یافت که دوباره در ۱۶۶۰ به سلطنت مطلقه پناه بردند.
اما بزودی متوجه شدند که از چاهی که درآمده بودند دوباره بر همان چاه افتاده اند. این بار نخبگانی چون جان لاک در مبارزه ای آرام، مبتنی بر نظریه ای میانه، با انقلابی شکوهمند در ۱۶۸۸، بدون خونریزی و با مصالحه، به سلطنت مشروطه رضایت دادند و این رژیم آن کشور را به کشوری توسعه یافته تبدیل کرد و تا به امروز هم دوام آورده است.
در قاره ای دیگر کشوری بنام ایالات متحده برای رهایی از سلطه دولت انگلستان، مبارزه ای به ظاهر انقلابی و در واقع تکمیل کننده اصلاحاتی عمیق که از بالا آمدن طبقه ای آگاه و تاجر پیشه به دست آمده بود، توانستند یک جمهوری پایدار بر پا کنند که تا به امروز همچنان در این کشور پایدار گشته و آن را به توسعه یافته ترین کشور در جهان امروز تبدیل کرده است.
در کشورهای دیگری چون آفریقای جنوبی، هندوستان یا آمریکای قرن بیستم و چین دوره شیائوپینگ، جنبش های اصلاحی، به جای مبارزات خشن، پاگرفت که در بلند مدت، پیشرفت و توسعه را در آن ها در پی داشته است.
در کشور ما اما تاکنون مبارزه مسالمت آمیز برای رسیدن به توسعه همه جانبه هیچ گاه تجربه نشده و همیشه مبارزات سیاسی از راه دست زدن به روش های خشن انقلابی، همچون انقلاب های بدخیم فرانسه و روسیه، از رساندن این کشور به تاریخ جدید پایدار و نهادینه باز مانده است.
اعتراضات در ایران امروز تنها از راه مسالمت آمیز می تواند نظام موجود را بر انجام اصلاحات جدی، ریشه ای و همه جانبه قانع سازد و این کشور را از دوران گذار تاریخی بیرون آورد و به ساحل آرامش، آسایش، پیشرفت و خودافزایندگی رهنمون سازد. ان شاءالله
۲۱۶۲۱۶