بازار، گروه بین الملل: روابط عربستان سعودی و امارات متحده عربی پس از تصمیم ریاض برای در دست گرفتن کامل مدیریت پرونده یمن ــ بدون مشارکت یا تقسیم نفوذ با متحد دیرینهاش ابوظبی ــ وارد یکی از بحرانیترین دورههای خود در چند دهه اخیر شده است.
عربستان در چارچوب راهبرد جدید خود، مجموعهای از اقدامات و طرحهای یکجانبه را آغاز کرده که هدف آن به دست گرفتن مستقیم کنترل سیاسی و امنیتی جنوب یمن و کنار زدن نقش بازیگران پیشین، بهویژه گروهها و رهبران نزدیک به امارات است. ریاض پا را فراتر گذاشته و اعلام کرده هرگونه استفاده از خاک یمن برای اقداماتی که آن را «خصمانه» تلقی کند، تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی پادشاهی محسوب میشود.
در همین راستا، مدیریت پرونده یمن از سطح سفیر عربستان در صنعا، محمد الجابر، خارج شده و اکنون مستقیماً در اختیار خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، قرار گرفته است.
عربستان در چارچوب راهبرد جدید خود، مجموعهای از اقدامات و طرحهای یکجانبه را آغاز کرده که هدف آن به دست گرفتن مستقیم کنترل سیاسی و امنیتی جنوب یمن و کنار زدن نقش بازیگران پیشین، بهویژه گروهها و رهبران نزدیک به امارات است.
ریاض در مسیر قبضه کامل جنوب یمن؛ کنار گذاشتن نقش امارات
در حالی که دستور کار کنونی ریاض بر جنوب یمن متمرکز است، این برنامه دو مسیر موازی را دنبال میکند:
1. مسیر سیاسی: عربستان رهبران جریانهای مختلف، شیوخ قبایل و شماری از فعالان جنوب یمن را به گفتوگویی موسوم به «گفتوگوی جنوب–جنوب» دعوت کرده است. هدف اعلامشده، حفظ یک یمنِ متحد است؛ اما در عین حال، ریاض آمادگی خود را برای اعطای سطح بالاتری از خودمختاری سیاسی و اقتصادی به استانهای جنوبی نشان میدهد.
2. مسیر نظامی: در این مسیر، عربستان به دنبال تشکیل یک «کمیته عالی نظامی» تحت فرماندهی نیروهای سعودی است. این کمیته در عمل به معنای یکپارچهسازی فرماندهی نظامی در جنوب و قرار دادن همه گروهها و نیروهای محلی زیر چتر یک رهبری واحد برای سازماندهی، تجهیز و فرماندهی است.
در مقابل، ابوظبی متهم است که با ساماندهی هرجومرج امنیتی و تحریک اعتراضات در عدن، تلاش میکند روند گفتوگوی جنوب–جنوب را مختل کند و مانع تثبیت طرح جدید ریاض شود. با این همه، عربستان در مدیریت میراث مداخله امارات در یمن با چالشهای جدی روبهرو است. ریاض، شریک سابق خود را متهم میکند که با تکیه بر شبکه متحدان محلیاش، در پی خنثی کردن روندی است که عربستان در جنوب آغاز کرده است.
عربستان در مدیریت میراث مداخله امارات در یمن با چالشهای جدی روبهرو است. ریاض، شریک سابق خود را متهم میکند که با تکیه بر شبکه متحدان محلیاش، در پی خنثی کردن روندی است که عربستان در جنوب آغاز کرده است.
دو راهبرد همزمان عربستان: گفتوگوی سیاسی و یکپارچهسازی نظامی
به نظر میرسد اگر رهبران دو کشور نتوانند به نوعی تفاهم دست یابند، دو طرف به سمت تشدیدی خطرناک در سطح رویارویی پیش خواهند رفت. هماکنون نیز جنگ تبلیغاتی و رسانهای بین دو کشور به اوج رسیده و هر طرف از طریق رسانهها و نویسندگان نزدیک به محافل تصمیمساز خود، دیگری را متهم میکند.
در روزهای اخیر، عربستان با فعال کردن شبکهای از نویسندگان، رسانهها و حسابهای سازمانیافته در فضای مجازی، کارزار شدیدی علیه امارات به راه انداخته و آن را متهم کرده که در جنوب یمن آتش هرجومرج را شعلهور میکند و عملیات خصمانهای را تأمین مالی میکند که تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی عربستان به شمار میروند.
برخی نویسندگان سعودی پا را از این نیز فراتر گذاشته و دستگاه اطلاعاتی امارات را متهم کردهاند که بهطور شبانهروزی در حال طراحی عملیات پنهانی است؛ عملیاتهایی که هدف از آنها نسبت دادن دروغین برخی اقدامات، که در واقع در امارات طراحی و توسط عوامل خارجی وابسته به آن اجرا میشود، به عربستان است.
اگر رهبران دو کشور نتوانند به نوعی تفاهم دست یابند، دو طرف به سمت تشدیدی خطرناک در سطح رویارویی پیش خواهند رفت. هماکنون نیز جنگ تبلیغاتی و رسانهای بین دو کشور به اوج رسیده و هر طرف از طریق رسانهها و نویسندگان نزدیک به محافل تصمیمساز خود، دیگری را متهم میکند.
جنگ رسانهای و هشدارهای امنیتی؛ تنش ریاض و ابوظبی در آستانه تشدید
شبکه سعودی «الاخباریه» نیز گزارشی با عنوان «تحریک ابوظبی» پخش کرد و در آن مدعی شد که دولت امارات با متهم کردن عربستان به حمایت از «اخوانالمسلمین» و تسهیل فعالیت «القاعده»، و نیز با طرح ادعاهایی درباره بازداشت برخی اعضای هیئت «شورای انتقالی جنوب» در ریاض، عملاً علیه پادشاهی تحریک میکند.
این شبکه همچنین امارات را به سازماندهی ناامنی و تحریک تظاهرات در عدن برای تخریب گفتوگوی برنامهریزیشده جنوب–جنوب در ریاض متهم کرد. در تفسیری با لحنی تهدیدآمیز، «الاخباریه» یادآور شد که بیانیه هیئت دولت عربستان که سه هفته پیش صادر شده بود، در واقع درخواست صریحی برای توقف این «تحریکات» بود، اما ابوظبی بر ادامه آن پافشاری کرده است؛ و افزود که ریاض در اتخاذ «اقدامات لازم برای حفاظت از امنیت ملی خود» تردید نخواهد کرد.
شبکه «العربیه» نیز به نقل از نویسنده سعودی، جاسر الجاسر، گزارش داد که امارات به عیدروس الزبیدی پناه داده است؛ شخصیتی که ریاض او را «خائنی» میداند که اقدام به تحریک عملیات تروریستی در داخل یمن کرده و امنیت عربستان و عمان را تهدید میکند. الجاسر تأکید کرده که عربستان تا این لحظه صرفاً به دلیل نگرانی از فروپاشی ثبات در یمن، خویشتنداری نشان داده است.