این گزارش تحلیلی بر پایه مقالهای مفصل از الجزیرة. نت در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۶ تنظیم شد. الجزیره گروه خبری بینالمللی مستقر در قطر که از ۱۹۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد. این شبکه به پوشش گسترده و عمیق تحولات خاورمیانه و جهان عرب با تمرکز بر مناظر و تحلیلهایی که منتقد سیاستهای غرب و اسرائیل است، شهرت دارد. گزارشهای آن بر اساس منابع میدانی و گفتوگو با بازیگران منطقهای تهیه میشود و از این رو به عنوان یکی از منابع فهم تحولات پیچیدهای مانند استراتژی حزب الله به شمار میرود.
اظهارات مختصر و تهدیدآمیز دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مجمع داووس در ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶ مبنی بر اینکه "مشکلی با حزب الله در لبنان وجود دارد و خواهیم دید آنجا چه اتفاقی میافتد"، موجی از نگرانی را درباره احتمال تشدید درگیریها ایجاد کرد. این اظهارات در بستری مطرح شد که همزمان تهدیدات اسرائیل برای آغاز یک کارزار نظامی گسترده و نشانههایی از احتمال حمله جدید آمریکا به ایران نیز در جریان بود. در پاسخ به این فضای تهاجمی، نعیم قاسم، دبیرکل حزب الله، هشدار داد "جنگ با ایران میتواند این بار منطقه را شعلهور کند" و تاکید کرد در صورت هدف قرار گرفتن ایران، این گروه "مصمم به دفاع است و نحوه عمل خود را انتخاب خواهد کرد". این تبادل کلام، پرسشی درباره میزان و نحوه آمادگی حزب الله برای رویارویی احتمالی جدید را در مرکز توجه قرار داد.
حزب الله از آخرین دور درگیری گسترده با اسرائیل در ۲۰۲۴ (معروف به نبرد "اولی الباس") با خسارات قابل توجه خارج شد. بر اساس اذعان خود نعیم قاسم، این گروه حدود ۵۰۰۰ از نیروهای خود را از دست داده و حدود ۱۳۰۰۰ نفر نیز زخمی شدهاند. علاوه بر این، حملات هدفمند اسرائیل، که پس از آتشبس نیز به شکل ترورهای روزانه ادامه یافت، باعث از دست دادن شمار دیگری از کادرها، از جمله برخی فرماندهان نظامی شد. از آسیبپذیرترین بخشها، ساختار امنیتی و ارتباطی حزب الله بود که در پی حمله سایبری-انفجاری گسترده به دستگاههای پیجر (بیجر) و سیستمهای رادیویی در سپتامبر ۲۰۲۴، ضربه سنگینی دید و منجر به افشای اطلاعات و تلفات گسترده گردید. بنابراین، از اولویتهای فوری حزب الله در ماههای گذشته، بازسازی این ساختار امنیتی و ارتباطی و اتخاذ تدابیر حفاظتی سختتر برای جلوگیری از تکرار چنین رخدادهایی بود.
در حوزه نظامی، استراتژی فعلی حزب الله نه بر پایه آغاز تهاجم، که بر تقویت موضع دفاعی متمرکز است. هدف اولیه، بازسازی و ترمیم یگانهای رزمی و پر کردن خلأهای ناشی از تلفات است. تاکید بر جلوگیری از تهاجم زمینی احتمالی اسرائیل به لبنان و در صورت وقوع، افزایش هزینههای آن برای ارتش اسرائیل گذاشته شد. این رویکرد محتاطانه، تا حد زیادی ناشی از ملاحظات داخلی لبنان است. حزب الله در کشوری فعال است که از شکافهای سیاسی عمیق، بحران اقتصادی فلجکننده و نارضایتی اجتماعی رنج میبرد. ورود به یک جنگ تمامعیار جدید میتواند هزینههای داخلی سرسامآوری برای این گروه و حامیانش داشته باشد و توازن سیاسی شکننده لبنان را به کلی بر هم زند. از این رو، خط قرمز روشن حزب الله برای درگیری گسترده، تهاجم زمینی اسرائیل به خاک لبنان اعلام شده است.
از محورهای گفتار اخیر نعیم قاسم، تلاش برای تنشزدایی با برخی کشورهای عربی و ارائه خود به عنوان بخشی از "خط دفاعی اول" در مقابل اسرائیل است. او طی سخنرانیهایی کوشیده ماهیت درگیری را از یک نبرد خاص حزب الله به یک مسئولیت جمعی امت اسلامی تبدیل کند. این روایتسازی با مرور تاریخی اشغال لبنان توسط اسرائیل و خروج آن در ۲۰۰۰ تحت فشار "مقاومت" همراه است. قاسم با رد هرگونه راهحل مذاکره با اسرائیل، بر مشروعیت مبارزه مسلحانه به عنوان تنها راه ممکن تاکید میورزد. در عین حال، برای مدیریت انتظارات در داخل لبنان، او بین مفهوم "دفاع" و "تحریر" (آزادسازی) تمایز قائل شده و با بیان اینکه ممانعت از تجاوز ابتدائا وظیفه دولت و ارتش است نه مقاومت، میکوشد مسئولیت توقف حملات روزمره اسرائیل را از دوش حزب الله بردارد و فشار را بر نهادهای رسمی لبنان و جامعه بینالملل بیندازد.
علاوه بر تحولات داخلی لبنان و توازن منطقهای، عامل تعیینکننده دیگر برای حزب الله، سرنوشت ایران به عنوان حامی اصلی سیاسی، مالی، لجستیکی و امنیتی آن است. گزارشها حاکی از ادامه کمکهای مالی قابل توجه (حدود یک میلیارد دلار در ۲۰۲۵) به حزب الله است. بنابراین، هرگونه تهدید وجودی علیه ایران، محاسبات حزب الله را به کلی تغییر خواهد داد. اگرچه این گروه در جنگ مستقیم ایران-اسرائیل در اواسط ۲۰۲۵ مداخله نکرد، هشدار داد در صورت احساس "تهدید وجودی" برای ایران، ممکن است وارد عمل شود. این موضوع، گره خوردن سرنوشت حزب الله با تحولات گستردهتر منطقهای را نشان میدهد. در مجموع، حزب الله در حال حاضر اولویت خود را بر "توقف تجاوز، خروج اشغالگر و آغاز بازسازی" در جنوب لبنان قرار داده و در عین حال میکوشد با بازسازی داخلی، حفظ پایگاه اجتماعی و رصد تحرکات دشمنان، از طوفان احتمالی پیش رو عبور کند.
انتهای پیام/