توئیت تازه دونالد ترامپ درباره حرکت «ناوگانی عظیم» بهسوی ایران و تهدید به «حملهای بدتر»، حلقهای از یک سناریوی چندلایه است؛ سناریویی که هدف نهایی آن، مقصرسازی از ایران در صورت تشدید تنش است.
راست و دروغ ترامپ
ترامپ تنها سه روز پیش مدعی شده بود که ایران درخواست مذاکره داده است؛ ادعایی که بهسرعت و صراحت از سوی تهران تکذیب شد چراکه نه تماس مستقیمی برقرار شده ونه درخواستی ازسوی ایران مطرح شده بود.اکنون اما رئیسجمهور آمریکا، روایت خود را یک گام جلوتر برده است: او دیگر نمیگوید ایران خواهان مذاکره است؛ بلکه میگوید باید هرچه سریعتر پای میز بیاید و توافقیکه مطلوب منافع آمریکا را امضا کند وگرنه با حملهای «بسیار بدتر» مواجه خواهد شد.
واشنگتن همچنان زیادهخواهیهای خود در ارتباط با مسائل هستهای و موشکی و منطقهای را مطرح میکند و خواهان خلع سلاح ایران از مولفههای قدرت است. برای دستیابی به این هدف دونالد ترامپ تلاش میکند با جابهجایی معنای مذاکره، همزمان با پررنگ کردن تحرکات نظامی خود در منطقه ایران را مقصر عدم دستیابی به توافق کند. آمریکا درصدد خلع سلاح ایران است تا این سرزمین را در برابر حملات تجاوزکارانه دشمنان آمریکایی و صهیونی بیدفاع کند اما ایرانیان به این مهم واقفاند که هیچگاه تن به چنین خواستهای نخواهند داد.
در همین رابطه دفتر نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل با واکنش به لفاظیهای ترامپ اعلام کرد: آخرین باری که ایالات متحده در جنگهای افغانستان و عراق اشتباه مرتکب شد، بیش از ۷ تریلیون دلار را هدر داد و بیش از ۷۰۰۰ آمریکایی جانشان را از دست دادند. نمایندگی ایران در شبکه ایکس در این باره عنوان کرد: ایران آماده گفتوگو براساس احترام و منافع متقابل است. اما اگر مورد تهدید و تحت فشار قرار گیرد، از خودش دفاع میکند و پاسخش به این تهدیدات، هرگز مثل قبل نخواهد بود.
مذاکرهای که مذاکره نیست
مواضع ایران در ۲۴ ساعت گذشته، دقیق و حسابشده بوده است. منبع ایرانی در گفتوگو با المیادین تأکید کرده که اگر آمریکاییها مذاکرهای بدون تعیین نتیجه از پیش بخواهند، ایران آن را میپذیرد اما با توجه به بسیج نظامی دشمن، اولویت فعلی تهران مذاکره نیست، بلکه دفاع قاطع است.
این خط، در مواضع رسمی نیز تکرار شد. سیدعباس عراقچی در سخنان روز گذشته خود ابتدا روایت ترامپ از اینکه ایران خواهان مذاکره است را رد و تصریح کرد ایران هیچ تقاضایی برای مذاکره نداده است. او حتی خبر داد که تماسی با طرف آمریکایی برقرار نشده و مذاکره از مسیر تهدید، نه مفید و نه مشروع است. رئیس دستگاه دیپلماسی با صراحت گفت: «نام زور، دیپلماسی نیست.»
پیامی روشن که نشان میدهد ایران، برخلاف تصویرسازی واشنگتن، نه از اصل مذاکره گریزان است و نه حاضر است به نام مذاکره، به زیادهخواهی تن بدهد. با این حال وزیر امور خارجه تاکید کرد که واسطهها پیامهایی را بین دو کشور رد و بدل میکنند.
شاتلدیپلماسی؛ نگرانی منطقه از یک سناریوی تحمیلی
در همین فضا، موج تماسهای تلفنی و رایزنیهای منطقهای شدت گرفته است؛ تماسهایی که بیش از آنکه نشانه تلاش برای توافق باشد، نشانه نگرانی منطقه از تبعات سیاست آمریکا است.رایزنیهای عراقچی با وزرای خارجه عربستان، قطر و ترکیه، تماسهای همزمان وزیر خارجه مصر با تهران و نماینده ویژه آمریکا و همچنین تماس تلفنی نخستوزیر قطر با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، همگی در این چارچوب قابل تحلیلاند که شاتل دیپلماسی برای مهار بحران در دستور کار کشورهایی است که احساس میکنند برافروخته شدن هرجنگی درمنطقه دامان آنهاراخواهدگرفت. کشورهای منطقه بهخوبی دریافتهاند که آمریکا در حال حرکت روی لبه بحران است و تلاش میکند با تحمیل «مذاکره تحت تهدید» و احتمالا اقدام نظامی با بهانه شکست درخواست مذاکره، مسئولیت پیامدهای احتمالی را از دوش خود بردارد.
چرا پایتختهای عربی فعال شدهاند؟
فعالشدن همزمان چندین کانال دیپلماتیک منطقهای، از یک فهم مشترک خبر میدهد که هرگونه خطای محاسباتی علیه ایران، بیثباتی را بهصورت زنجیرهای به کل منطقه منتقل میکند. به همین دلیل است که کشورهای عربی بر مسئولیت مشترک برای حفظ ثبات تأکید میکنند، مخالفت با تهدید نظامی، به یک موضع غالب منطقهای تبدیل شده و کانالهای تماس با تهران نهتنها قطع نشده، بلکه تقویت شده است.
پیام مکمل دیپلماسی؛ آمادگی بدون توهم
اظهارات کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ضلع دیگر این معادله را تکمیل میکند. او تأکید کرده در حال حاضر مذاکرهای در جریان نیست و ردوبدل پیامها به معنای کاهش آمادگی نظامی نیست و حتی حمله محدود نیز بدون پاسخ نخواهد ماند چرا که اولویت تهران، آمادگی کامل برای دفاع است. این موضعگیریها نشان میدهد تهران تلاش میکند دیپلماسی را از ابزار فشار جدا نگه دارد؛ نه آن را نفی کند و نه فدای بازدارندگی نماید.
دیپلماسی یا مقصرسازی؟
آنچه امروز جریان دارد، بیش از آنکه تلاش برای حلوفصل باشد، نبرد روایتهاست. آمریکا میکوشد با تهدید، سپس دعوت به مذاکره و در نهایت مقصرسازی، خود را از تبعات یک بحران احتمالی مبرا کند اما واکنش ایران و رفتار کشورهای منطقه نشان میدهد این سناریو، با واقعیتهای میدانی و سیاسی همخوانی ندارد.
ایران، همچنان گرانیگاه امنیت منطقه است؛ فشردن این نقطه، نهتنها ایران، بلکه کل منطقه را وارد مدار بیثباتی میکند و دقیقا به همین دلیل است که تماسها زیادشده، واسطهها فعالاند و همه میدانند مذاکرهای که همرمان با تهدید نظامی باشد نه مذاکره است و نه راهحل. دریادار سیاری: دشمن در صورت وقوع جنگ آسیب زیادی خواهد دید
رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش روز چهارشنبه در حاشیه مراسم دهمین سالگرد مرحوم امیر سرلشکر «محمد سلیمی» فرمانده اسبق کل ارتش با تاکید بر اینکه نیروهای مسلح همیشه و بهصورت شبانهروزی آماده هستند، افزود: در برابر هر تهدیدی چه در زمین، چه در هوا و چه در دریا میایستیم و ارتش همیشه آماده است تا با هر تهدیدی مقابله کند.
امیر دریادار حبیبالله سیاری با اشاره به فضاسازی رسانههای بیگانه درباره حضور ناوهای آمریکایی در منطقه، گفت: از سال ۱۳۵۹ آنها قصد اجرای دیپلماسی ناوهای توپدار را داشتند تا ما را بترسانند، اما امام راحل درباره حضور ناوهای آمریکایی در منطقه فرمودند که من اگر آنجا بودم و این را میدیدم با همین نعلینم او را میزدم؛ این جمله درسآموز معنای عمیقی دارد.
دریادار سیاری تصریح کرد: اگر اتفاقی بیفتد، مطمئن باشید آنها هم آسیب زیادی خواهند دید. مگر در دوران دفاع مقدس هشتساله همه تجهیزات را در اختیار دشمن بعثی نگذاشتند؟ اما ما چیزهایی داریم که آنها نمیدانند. ایمان، تجهیزات، اعتقاد، ابتکار، خلاقیت و آنچه که در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نشان دادیم.
وی درباره پیام ارتش به یاوهگوییهای دشمنان، تأکید کرد: ارتش با اعتقاد کامل آمادگی دارد تا همچون دفاع مقدس ۸ ساله و ۱۲ روزه با پشتیبانی همهجانبه مردم، از تمامیت ارضی، استقلال و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران دفاع کند و مأموریت خود را به بهترین شکل انجام دهد. معاون هماهنگکننده ارتش در پایان تاکید کرد: دشمن به خوبی میداند که در صورت اقدام متجاوزانه، آسیب سختی متحمل خواهد شد و حتما این موضوع را در محاسبات خود در نظر میگیرد.
راست و دروغ ترامپ
ترامپ تنها سه روز پیش مدعی شده بود که ایران درخواست مذاکره داده است؛ ادعایی که بهسرعت و صراحت از سوی تهران تکذیب شد چراکه نه تماس مستقیمی برقرار شده ونه درخواستی ازسوی ایران مطرح شده بود.اکنون اما رئیسجمهور آمریکا، روایت خود را یک گام جلوتر برده است: او دیگر نمیگوید ایران خواهان مذاکره است؛ بلکه میگوید باید هرچه سریعتر پای میز بیاید و توافقیکه مطلوب منافع آمریکا را امضا کند وگرنه با حملهای «بسیار بدتر» مواجه خواهد شد.
واشنگتن همچنان زیادهخواهیهای خود در ارتباط با مسائل هستهای و موشکی و منطقهای را مطرح میکند و خواهان خلع سلاح ایران از مولفههای قدرت است. برای دستیابی به این هدف دونالد ترامپ تلاش میکند با جابهجایی معنای مذاکره، همزمان با پررنگ کردن تحرکات نظامی خود در منطقه ایران را مقصر عدم دستیابی به توافق کند. آمریکا درصدد خلع سلاح ایران است تا این سرزمین را در برابر حملات تجاوزکارانه دشمنان آمریکایی و صهیونی بیدفاع کند اما ایرانیان به این مهم واقفاند که هیچگاه تن به چنین خواستهای نخواهند داد.
در همین رابطه دفتر نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل با واکنش به لفاظیهای ترامپ اعلام کرد: آخرین باری که ایالات متحده در جنگهای افغانستان و عراق اشتباه مرتکب شد، بیش از ۷ تریلیون دلار را هدر داد و بیش از ۷۰۰۰ آمریکایی جانشان را از دست دادند. نمایندگی ایران در شبکه ایکس در این باره عنوان کرد: ایران آماده گفتوگو براساس احترام و منافع متقابل است. اما اگر مورد تهدید و تحت فشار قرار گیرد، از خودش دفاع میکند و پاسخش به این تهدیدات، هرگز مثل قبل نخواهد بود.
مذاکرهای که مذاکره نیست
مواضع ایران در ۲۴ ساعت گذشته، دقیق و حسابشده بوده است. منبع ایرانی در گفتوگو با المیادین تأکید کرده که اگر آمریکاییها مذاکرهای بدون تعیین نتیجه از پیش بخواهند، ایران آن را میپذیرد اما با توجه به بسیج نظامی دشمن، اولویت فعلی تهران مذاکره نیست، بلکه دفاع قاطع است.
این خط، در مواضع رسمی نیز تکرار شد. سیدعباس عراقچی در سخنان روز گذشته خود ابتدا روایت ترامپ از اینکه ایران خواهان مذاکره است را رد و تصریح کرد ایران هیچ تقاضایی برای مذاکره نداده است. او حتی خبر داد که تماسی با طرف آمریکایی برقرار نشده و مذاکره از مسیر تهدید، نه مفید و نه مشروع است. رئیس دستگاه دیپلماسی با صراحت گفت: «نام زور، دیپلماسی نیست.»
پیامی روشن که نشان میدهد ایران، برخلاف تصویرسازی واشنگتن، نه از اصل مذاکره گریزان است و نه حاضر است به نام مذاکره، به زیادهخواهی تن بدهد. با این حال وزیر امور خارجه تاکید کرد که واسطهها پیامهایی را بین دو کشور رد و بدل میکنند.
شاتلدیپلماسی؛ نگرانی منطقه از یک سناریوی تحمیلی
در همین فضا، موج تماسهای تلفنی و رایزنیهای منطقهای شدت گرفته است؛ تماسهایی که بیش از آنکه نشانه تلاش برای توافق باشد، نشانه نگرانی منطقه از تبعات سیاست آمریکا است.رایزنیهای عراقچی با وزرای خارجه عربستان، قطر و ترکیه، تماسهای همزمان وزیر خارجه مصر با تهران و نماینده ویژه آمریکا و همچنین تماس تلفنی نخستوزیر قطر با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، همگی در این چارچوب قابل تحلیلاند که شاتل دیپلماسی برای مهار بحران در دستور کار کشورهایی است که احساس میکنند برافروخته شدن هرجنگی درمنطقه دامان آنهاراخواهدگرفت. کشورهای منطقه بهخوبی دریافتهاند که آمریکا در حال حرکت روی لبه بحران است و تلاش میکند با تحمیل «مذاکره تحت تهدید» و احتمالا اقدام نظامی با بهانه شکست درخواست مذاکره، مسئولیت پیامدهای احتمالی را از دوش خود بردارد.
چرا پایتختهای عربی فعال شدهاند؟
فعالشدن همزمان چندین کانال دیپلماتیک منطقهای، از یک فهم مشترک خبر میدهد که هرگونه خطای محاسباتی علیه ایران، بیثباتی را بهصورت زنجیرهای به کل منطقه منتقل میکند. به همین دلیل است که کشورهای عربی بر مسئولیت مشترک برای حفظ ثبات تأکید میکنند، مخالفت با تهدید نظامی، به یک موضع غالب منطقهای تبدیل شده و کانالهای تماس با تهران نهتنها قطع نشده، بلکه تقویت شده است.
پیام مکمل دیپلماسی؛ آمادگی بدون توهم
اظهارات کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ضلع دیگر این معادله را تکمیل میکند. او تأکید کرده در حال حاضر مذاکرهای در جریان نیست و ردوبدل پیامها به معنای کاهش آمادگی نظامی نیست و حتی حمله محدود نیز بدون پاسخ نخواهد ماند چرا که اولویت تهران، آمادگی کامل برای دفاع است. این موضعگیریها نشان میدهد تهران تلاش میکند دیپلماسی را از ابزار فشار جدا نگه دارد؛ نه آن را نفی کند و نه فدای بازدارندگی نماید.
دیپلماسی یا مقصرسازی؟
آنچه امروز جریان دارد، بیش از آنکه تلاش برای حلوفصل باشد، نبرد روایتهاست. آمریکا میکوشد با تهدید، سپس دعوت به مذاکره و در نهایت مقصرسازی، خود را از تبعات یک بحران احتمالی مبرا کند اما واکنش ایران و رفتار کشورهای منطقه نشان میدهد این سناریو، با واقعیتهای میدانی و سیاسی همخوانی ندارد.
ایران، همچنان گرانیگاه امنیت منطقه است؛ فشردن این نقطه، نهتنها ایران، بلکه کل منطقه را وارد مدار بیثباتی میکند و دقیقا به همین دلیل است که تماسها زیادشده، واسطهها فعالاند و همه میدانند مذاکرهای که همرمان با تهدید نظامی باشد نه مذاکره است و نه راهحل. دریادار سیاری: دشمن در صورت وقوع جنگ آسیب زیادی خواهد دید
رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش روز چهارشنبه در حاشیه مراسم دهمین سالگرد مرحوم امیر سرلشکر «محمد سلیمی» فرمانده اسبق کل ارتش با تاکید بر اینکه نیروهای مسلح همیشه و بهصورت شبانهروزی آماده هستند، افزود: در برابر هر تهدیدی چه در زمین، چه در هوا و چه در دریا میایستیم و ارتش همیشه آماده است تا با هر تهدیدی مقابله کند.
امیر دریادار حبیبالله سیاری با اشاره به فضاسازی رسانههای بیگانه درباره حضور ناوهای آمریکایی در منطقه، گفت: از سال ۱۳۵۹ آنها قصد اجرای دیپلماسی ناوهای توپدار را داشتند تا ما را بترسانند، اما امام راحل درباره حضور ناوهای آمریکایی در منطقه فرمودند که من اگر آنجا بودم و این را میدیدم با همین نعلینم او را میزدم؛ این جمله درسآموز معنای عمیقی دارد.
دریادار سیاری تصریح کرد: اگر اتفاقی بیفتد، مطمئن باشید آنها هم آسیب زیادی خواهند دید. مگر در دوران دفاع مقدس هشتساله همه تجهیزات را در اختیار دشمن بعثی نگذاشتند؟ اما ما چیزهایی داریم که آنها نمیدانند. ایمان، تجهیزات، اعتقاد، ابتکار، خلاقیت و آنچه که در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نشان دادیم.
وی درباره پیام ارتش به یاوهگوییهای دشمنان، تأکید کرد: ارتش با اعتقاد کامل آمادگی دارد تا همچون دفاع مقدس ۸ ساله و ۱۲ روزه با پشتیبانی همهجانبه مردم، از تمامیت ارضی، استقلال و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران دفاع کند و مأموریت خود را به بهترین شکل انجام دهد. معاون هماهنگکننده ارتش در پایان تاکید کرد: دشمن به خوبی میداند که در صورت اقدام متجاوزانه، آسیب سختی متحمل خواهد شد و حتما این موضوع را در محاسبات خود در نظر میگیرد.