به گزارش ایرنا، صبح هنوز کامل بیدار نشده، اما صدای دوشیدن شیر در روستاهای خراسان شمالی جریان دارد؛ استان بوی دامداری میدهد.
از دامنههای آلاداغ تا دشتهای شیروان، شیر تازه هر روز متولد میشود، اما سرنوشت بخش بزرگی از این تولید، نه در کارخانههای استان، بلکه در جادههایی رقم میخورد که آن را به دیگر استانها میبرد. آماری که حالا رنگ هشدار گرفته و خروج شیر خام از خراسان شمالی جهش یافته است.
افزایش ۸.۳ درصدی خروج شیر خام در ۹ ماهه امسال در نگاه نخست میتواند نشانهای از رونق دامداری و رشد تولید باشد؛ اما در لایههای عمیقتر، پرسشی جدی را پیش روی اقتصاد استان میگذارد و آیا این افزایش، موفقیت تولید است یا نشانه ضعف صنایع تبدیلی؟
۱۸.۵ هزار تن شیر در ۹ ماه
بر اساس اعلام اداره قرنطینه و امنیت زیستی دامپزشکی خراسان شمالی، در ۹ ماهه امسال ۱۸ هزار و ۴۸۶ تن شیر خام از استان به مقصد سایر نقاط کشور خارج شده؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۸.۳ درصدی را نشان میدهد. سال گذشته در همین بازه زمانی، ۱۷ هزار و ۵۹ تن شیر خام از استان خارج شده بود.
خروج شیر خام از خراسان شمالی در ۹ ماهه امسال با ثبت ۱۸.۵ هزار تن به طور محسوسی افزایش یافت
این اعداد تنها یک گزارش آماری نیستند؛ پشت هر لیتر شیر، دستهای پینهبسته دامدارانی قرار دارد که معیشتشان به بازار وابسته است.
دامداری در خراسان شمالی فقط یک شغل نیست، بخشی از هویت اقتصادی و اجتماعی استان است. با این حال، نبود صنایع لبنی فعال و رقابت قیمتی استانهای دیگر، شیر را به مسافری همیشگی تبدیل کرده است.
دامداران میگویند فروش شیر به خارج از استان، اگرچه نقدینگی سریعتری به همراه دارد، اما حس از دست رفتن ارزش افزوده را نیز در دل آنان زنده میکند؛ ارزشی که میتوانست در کارخانههای محلی تبدیل به اشتغال پایدار شود.
۲.۵ میلیون واحد دامی در استان
خراسان شمالی با نگهداری حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد دامی، استانی وابسته به دامداری محسوب میشود. این ظرفیت عظیم میتواند موتور محرک صنایع لبنی، بستهبندی، حملونقل و صادرات فرآوردههای دامی باشد.
جابجایی شیر خام استان در مقایسه با پارسال ۸.۳ درصد رشد را تجربه کرد
با این حال، کمبود واحدهای فرآوری و صنایع تکمیلی سبب شده بخش قابل توجهی از تولیدات خام، بدون ایجاد زنجیره ارزش در داخل استان، راهی بازارهای دیگر شود.
کارشناسان اقتصادی معتقدند خامفروشی در حوزه دامداری، تکرار همان چرخهای است که سالها در بخشهای دیگر اقتصاد ایران تجربه شده است؛ تولید ماده اولیه در یک منطقه و بهرهبرداری صنعتی در نقطهای دیگر. نتیجه آن، انتقال اشتغال و سود به خارج از مبدا تولید است.
در چنین شرایطی، افزایش خروج شیر خام همزمان میتواند خبر خوب و بد باشد؛ خبر خوب از توان تولید دامداران و خبر بد از ضعف زیرساختهای صنعتی است.
جابجایی گسترده فرآوردههای دامی
آمار دامپزشکی نشان میدهد در کنار شیر خام، جابجایی سایر فرآوردههای دامی نیز قابل توجه بوده است. در ۹ ماهه امسال بیش از ۱۴۶ تن گوشت گوسفند و بز و بیش از ۸۰ تن گوشت گوساله تازه و منجمد به خارج استان منتقل شده است.
همچنین صدور مجوز حمل صدها هزار رأس دام سبک و سنگین و میلیونها قطعه مرغ زنده، تصویر روشنی از حجم فعالیت دامداری در استان ترسیم میکند.
برای حمل ۴۷۶ هزار رأس دام سبک به خارج استان مجوز بهداشتی صادر شد
این ارقام بیانگر ظرفیت بالای تولید است؛ ظرفیتی که اگر با سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی همراه شود، میتواند خراسان شمالی را از صادرکننده مواد خام به تولیدکننده محصولات با ارزش افزوده تبدیل کند.
دامداران استان هر روز تولید میکنند؛ شیر در سطلها جمع میشود و کامیونها راه میافتند. پرسش اما همچنان باقی است: آیا این جادههای خروج، نشانه حرکت به سوی توسعه است یا یادآور فرصتی که هنوز در داخل استان ساخته نشده؟
جهش خروج شیر خام، آینهای است که هم قدرت تولید خراسان شمالی را نشان میدهد و هم خلأ صنعتی آن را. تصمیم امروز درباره صنایع تبدیلی، میتواند تعیین کند که فردا، این شیرها فقط از استان عبور میکنند یا در همین خاک، به ثروت و اشتغال تبدیل میشوند.