به گزارش ایرنا، آرامستان بیرجند از نظر ساختار فضایی شامل دو بخش متمایز است؛ بخشهای قدیمیتر عمدتاً به مقبرههای خانوادگی اختصاص دارد که با فاصله بیشتر میان قبور و وجود بناهای کوچک و نشانههای خانوادگی شکل گرفته و در کنار هویت تاریخی و اجتماعی، امکان استفاده بهینه از زمین را کاهش داده است.
در مقابل، بخشهای جدیدتر با رویکرد مدیریت فضا طراحی شده و قبور عمدتاً بهصورت سردابههای دو طبقه ایجاد شدهاند؛ این شیوه جانمایی که با نظم هندسی مشخص و تراکم بیشتر همراه است، با هدف کاهش اشغال زمین اجرا شده، اما به گفته مسئولان، راهکاری موقت برای کنترل کمبود فضا محسوب میشود.
بخش عمدهای از ظرفیت موجود آرامستان بیرجند تکمیل شده و زمین قابل استفاده برای ایجاد قبور جدید بهشدت محدود است؛ موضوعی که در صورت تداوم شرایط فعلی، میتواند دفن اموات را در سالهای آینده با مشکل مواجه کند.
توقف توسعه آرامستان
در همین خصوص رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند در خصوص محدودیت شدید زمین در این مجموعه گفت: سازمان آرامستان بیرجند هیچگونه زمین خالی در اختیار ندارد و در صورت بروز بحران احتمالی در شهر، با چالش جدی کمبود زمین مواجه خواهیم شد.
ابراهیم جانآور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: در سالهای گذشته پیگیریهای متعددی از طریق اداره راه و شهرسازی و سایر نهادهای مرتبط برای تأمین زمین انجام شده، اما تاکنون به نتیجه نرسیده است، آخرین پیگیری مربوط به واگذاری زمینی به مساحت ۵۶ هکتار در مجاورت جاده شوشود بود که باید تحویل سازمان آرامستان شود تا عملیات آمادهسازی آن انجام گیرد، اما این موضوع نیز به مرحله اجرا نرسید و عملاً متوقف شد.
وی تصریح کرد: اکنون به جز محدوده فعلی آرامستان بیرجند، حتی یک متر زمین جایگزین در خارج از این مجموعه در اختیار نداریم، به همین دلیل، پیشفروش قبر در دستور کار سازمان نیست و تنها برای متوفیانی که در زمان فوت نیاز به قبر دارند، واگذاری انجام میشود.
بلوک ۹ انتهای خط آرامستان فعلی
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند ادامه داد: تلاش کردیم از ایجاد فضای قبیلهای، خانوادگی یا محلهای در آرامستان جلوگیری کنیم لذا نگاه ما این است که آرامستان، آخرین منزل همه انسانهاست و همه باید بهصورت برابر و در کنار یکدیگر دفن شوند؛ بنابراین درخواستهایی که بعضاً از سوی برخی مناطق، روستاها یا گروههای خاص برای اختصاص محدوده مشخص مطرح میشود، مورد پذیرش قرار نمیگیرد.
وی با بیان ایجاد ۹ بلوک در آرامستان شهر بیرجند ادامه داد: اکنون کار آماده سازی قبور در بلوک ۹ آغاز شد و با توجه به اینکه هفت هزار قبر خالی در آرامستان وجود دارد در خوشبینانه ترین حالت فقط تا پنج سال آینده امکان تامین قبر در فضای موجود فراهم است و اگر زمینی در اختیار شهرداری قرار گیرد حداقل ۱۰ سال زمان می برد که زیرساختهای لازم در آن ایجاد شود.
جانآور یادآور شد: قبرستان قدیم شهر، بهدلیل شرایط خاص توپوگرافی، عمدتاً شامل قبور شخصی است که برخی از آنها بیش از ۵۰ سال پیش خریداری شدهاند و مالکیت آنها در اختیار خانوادهها قرار دارد.
وی ادامه داد: در بلوکهای جدید، شهرداری بیرجند اقدام به بهسازی معابر و اصلاح زیرساختها کرده است، همچنین آرامگاههای خانوادگی بهصورت دو طبقه طراحی شدهاند که برخی شامل ۱۶ واحد (برای ۱۶ متوفی) و برخی بهصورت قبور دوطبقه برای دو نفر است.
کف قیمت قبر ۲۰ میلیون ریال است
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند در خصوص خدمات حمل متوفی بیان کرد: هم اکنون ۶ دستگاه آمبولانس بهصورت شبانهروزی در آرامستان بیرجند فعال است و خدمات حمل اموات را در داخل و خارج از شهر بدون وقفه انجام میدهند.
وی درباره قیمت قبور گفت: قیمتگذاری قبور بر اساس سطح دسترسی و امکانات هر بلوک انجام شده و نرخها در تمامی بلوکها متفاوت است، با این حال، قبر برای متوفیان با قیمت مناسب واگذار میشود لذا تمامی قیمتها مصوب شورای اسلامی شهر و مورد تأیید کمیته تطبیق فرمانداری است و سازمان آرامستان هیچگونه دخل و تصرفی در نرخها ندارد.
جانآور افزود: در بلوک ۸، قیمت هر قبر برای متوفیان عادی ۴۰ میلیون ریال است و برای افراد زیرپوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)، بهزیستی و اقشار دارای شرایط خاص، با ۵۰ درصد تخفیف و به مبلغ ۲۰ میلیون ریال واگذار میشود.
وی با اشاره به آمار دفنشدگان در آرامستان بیرجند گفت: تاکنون حدود ۱۰۰ هزار نفر در این آرامستان دفن شدهاند و از سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ به بعد، حدود ۲۹ هزار قبر بهصورت پیشفروش واگذار شده که مالکیت آنها در اختیار مردم است و سازمان هیچگونه تصرفی در این قبور ندارد.
کشف جنازه سالم بعد از ۳۵ سال
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند در خصوص استاندارد قبور گفت: ابعاد قبور در آرامستان بیرجند مطابق استانداردهای مصوب کشوری و بر اساس موازین شرعی، بهطور معمول یک متر عرض و دو متر طول است لذا از نظر ساخت، حدود ۹۸ درصد قبور بهصورت دوطبقه احداث شدهاند، قبور یکطبقه و سهطبقه سهم بسیار اندکی دارند که عمدتاً مربوط به قبرستان قدیم شهر است.
وی درباره امکان بازسازی قبور توضیح داد: بر اساس موازین شرعی، بازسازی قبور معمولاً پس از گذشت حداقل ۳۰ سال امکانپذیر است، اما در بیرجند بهطور معمول بازه ۳۵ ساله رعایت میشود لذا در صورت مراجعه خانوادهها برای بازسازی، بازدید میدانی توسط کارشناسان سازمان انجام میشود و با تأیید ناظر شرعی و اطمینان از نبود آثار جسد، عملیات بازسازی انجام میگیرد.
جانآور با اشاره به موارد نادر در این زمینه گفت: در برخی موارد بسیار استثنایی، حتی پس از گذشت بیش از ۳۵ سال، آثاری از جسد یا کفن مشاهده شده که مربوط به مردی دوچرخه سوار بوده که بر اثر تصادف فوت کرده لذا با توجه به اینکه جسد همچنان سالم مانده، بود، امکان مرمت قبر وجود نداشت.
وی در ادامه در خصوص تسهیل ارائه خدمات به خانوادهها گفت: هرچند استفاده از سامانههای الکترونیکی و برونسپاری کامل خدمات بهصورت صددرصدی، بهدلیل شرایط خاص آرامستان و لزوم حضور و هماهنگی مستقیم امکانپذیر نیست، اما تلاش شده فرآیندها تا حد امکان تسهیل و زمان ارائه خدمات کاهش یابد تا خانوادههای داغدار کمترین معطلی و فشار روحی را تجربه کنند.
ساخت سردخانه جدید با ۱۵ میلیارد ریال اعتبار
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند درباره نگهداری اجساد و امکانات سردخانهای این مجموعه نیز گفت: اکنون در بحث نگهداری، فریز و انتقال متوفیان هیچ مشکلی وجود ندارد لذا متوفی پس از انتقال، در صورت نیاز فریز میشود تا اقدامات لازم در پزشکی قانونی انجام گیرد و سپس مجدداً برای تطهیر به آرامستان باز میگردد.
وی با بیان اینکه روزانه ۶ تا هفت جنازه در آرامستان بیرجند تطهیر و تدفین میشود ، افزود: برای نگهداری ۲۴ ساعته و فریز، مشکلی وجود ندارد و این فرآیند طبق ضوابط و استانداردها در حال انجام است.
جانآور درباره روند زمانی خدمات تدفین اموات هم اظهار کرد: از لحظه ورود متوفی به آرامستان تا آمادهسازی برای تغسیل و تدفین، حداکثر یک تا یکونیم ساعت زمان نیاز است و زمان مراسم نیز به انتخاب خانوادهها و تا پیش از غروب آفتاب خواهد بود.
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند در خصوص ظرفیت سردخانه گفت: ظرفیت فعلی سردخانه ۲۱ نفر است که پاسخگوی شرایط عادی میباشد، اما در مواقع بحرانی با محدودیت مواجه میشویم، به همین دلیل، با موافقت شهردار بیرجند، احداث سردخانهای جدید با ظرفیت حداقل ۱۰۰ نفر در دستور کار قرار گرفته که اعتبار آن بیش از ۱۵ میلیارد ریال برآورد شده و پیشبینی میشود در ۶ ماه نخست سال آینده به بهرهبرداری برسد.
وی در خصوص جلوگیری از تخریب قبور و سرقت سنگ قبر اظهار کرد: با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط توپوگرافی آرامستان بیرجند، در مقاطعی این فضا بهویژه در ۶ ماه نخست سال، محل تردد برخی معتادان متجاهر بوده است، اما همکاران ما بهصورت شبانهروزی گشتزنی میکنند و تلاش شده حضور افراد غیرمرتبط در داخل آرامستان به حداقل برسد.
جانآور تأکید کرد: امنیت خانوادههایی که برای زیارت قبور مراجعه میکنند، خط قرمز است لذا در این مسیر انتظار همکاری بیشتری از برخی نهادهای مسئول وجود دارد، اما تمام تلاش سازمان آرامستان بر برقراری امنیت کامل برای همشهریان است.
وی درباره نظافت و شرایط محیطی آرامستان بیرجند گفت: با توجه به شرایط اقلیمی بیرجند و وزش بادهای فصلی، نظافت آرامستان بهصورت روزانه انجام میشود، در خصوص درختان نیز هرگونه قطع درخت صرفاً پس از اخذ مجوز از کمیسیون مربوطه و با همکاری سازمان سیما و منظر شهری انجام میشود.
رئیس سازمان آرامستانهای شهرداری بیرجند افزود: در یک سال گذشته هیچگونه موردی از سرقت یا تخریب سنگ قبور در آرامستان بیرجند گزارش نشده است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره قدیمیترین قبور آرامستان بیرجند گفت: در محدوده آرامستان فعلی، قبوری با قدمت بیش از ۱۰۰ سال وجود دارد. پیش از تثبیت مکان فعلی آرامستان، در برخی نقاط از جمله حاشیه رودخانهها نیز دفن انجام میشده که با تغییر مسیر رود و توسعه شهری، این فضاها بهتدریج جابهجا شدهاست.
شهر بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی حدود ۲۰۰ هزار نفر جمعیت دارد.