به گزارش مفدا مازندران؛ در نشست دبیران شورای انضباطی منطقه ۱ دانشگاههای علوم پزشکی، دکتر سیمین بابایی، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، بر لزوم «تحول نگاه به شورای انضباطی» تأکید کرد و گفت:
«شورای انضباطی نباید فقط بهعنوان نهادی تنبیهی شناخته شود، بلکه وظیفه اصلیاش پیشگیری، آسیبشناسی و حمایت از دانشجو پیش از وقوع مشکل است. هدف ما این است که پیش از آنکه پروندهای تشکیل شود، با اطلاعرسانی و گفتوگو از بروز تخلفات جلوگیری کنیم.»
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه خاطرنشان کرد: «اقتدار و مهربانی میتوانند در کنار هم باشند. اگر با دانشجو از سر عشق و دلسوزی برخورد کنیم، او متوجه نیت خیر ما میشود. احترام و ارتباط صمیمی با دانشجو نه تنها اقتدار را کم نمیکند، بلکه آن را انسانیتر میکند.»
دکتر بابایی با تأکید بر نقش کارکنان و اساتید در شکلگیری فضای مثبت دانشگاه اظهار داشت: «فرهنگ عشقورزی و گفتوگوی صادقانه باید ابتدا در میان کارکنان شکل بگیرد تا بتوانیم آن را به دانشجو منتقل کنیم. دانشجوها فرزندان ما هستند و ما باید مراقبت پدرانه و مادرانه از آنها داشته باشیم.»
وی در ادامه با اشاره به برنامههای عملی این معاونت گفت: «در یک سال اخیر با حضور در دانشکدهها، آئیننامهها و دستورالعملهای انضباطی را به زبان ساده برای اساتید و دانشجویان تبیین کردهایم. علاوه بر آن، بسیاری از فعالیتهای فرهنگی را به دانشجویان و تشکلها سپردهایم تا خودشان نقشآفرینی کنند.»
او تأکید کرد که یکی از راهکارهای مؤثر در پیشگیری از بروز تخلفات، درگیر کردن دانشجویان دچار اشتباه یا لغزش، در فعالیتهای فرهنگی و علمی است تا مسیر رشد و بازسازی برای آنان فراهم شود. «دانشجوی خطاکار نباید فقط پروندهاش بررسی شود؛ باید برایش دورههای آموزشی و فعالیتهای مثبت تدارک دید تا انگیزه و مسیر درست را بیابد.»
دکتر بابایی همچنین مسئولیت مدیران دانشگاهی در بروز خطاها را یادآور شد و گفت: «اگر دانشجویی رفتار نادرستی دارد، ما هم باید سهم خودمان را در ایجاد این گونه رفتارها بازبینی کنیم؛
وی در پایان به فضای صمیمی حاکم بر دانشگاه اشاره کرد و افزود:
«خوشبختانه در دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ارتباط نزدیک میان دانشجویان و مسئولان وجود دارد. رئیس محترم دانشگاه نیز بهصورت مستمر از خوابگاهها بازدید کرده و از نزدیک امر رفاهی دانشجویان عزیز را پیگیری می کنند. هدف ما ایجاد فضای امن، گفتگومحور و بدون ترس برای دانشجویان است تا بتوانند آزادانه از دغدغهها و مشکلات خود سخن بگویند.»
لزوم گفتوگوی میاننسلی برای درک متقابل و کاهش شکاف ارتباطی میان مدیران و دانشجویان
حسین همتی، دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت گفتوگو میان دانشگاه و نسل دانشجو، شناخت متقابل و کاهش فاصله ذهنی و فرهنگی را کلید حل بسیاری از چالشها دانست.
دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت با قدردانی از دکتر بابایی، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، و دکتر صادقزاده، دبیر شورای انضباطی این دانشگاه، برای برگزاری منظم و هدفمند این گردهمایی اظهار داشت: «یکی از مهمترین چالشهایی که امروز در تعامل با نسل جدید دانشجویان با آن روبهرو هستیم، تفاوت “نظام محاسباتی” میان ما و آنان است. آنچه برای ما ارزش و اولویت دارد، الزاماً در نگاه نسل جوان همان معنا را ندارد. این تفاوت در ارزشها و شیوه تفکر، باعث سوءتفاهم و گاه تقابل میشود.»
وی افزود: «دانشجوی امروز جهان را از زاویهای متفاوت میبیند. پیشفرضها، مصادیق عدالت، آزادی و حتی انضباط در ذهن او با نسل قبل متفاوت است و اگر نخواهیم این تفاوت را بشناسیم و درباره آن گفتوگو کنیم، فاصلهها بیشتر میشود.»
همتی تأکید کرد: «پیش از بروز هرگونه تخلف یا رفتار خارج از چارچوب، باید سازوکار گفتوگو را فعال کنیم. شوراهای انضباطی نباید تنها در زمان بروز تخلف وارد عمل شوند؛ بلکه مأموریت واقعی آنها گفتوگو، تبیین و همراهی است.»
وی با اشاره به تجربه سالها فعالیت در فضای دانشگاهی و اجتماعی کشور گفت: «در سالهای اخیر، شکل واکنشهای اجتماعی و دانشجویی تغییر کرده است. برخی رفتارها حاصل خشم انباشته و سوءبرداشتهای متقابلاند. هنگامی که گفتوگو غایب است، احساس بیاعتمادی و تهدید جانشین فهم و همدلی میشود.»
او راهکار این مسئله را در ایجاد گفتوگوی مستمر، موثر و بیقضاوت میان مسئولان و دانشجویان دانست و افزود: «وقتی دانشجو احساس کند شنیده میشود و محترم است، بسیاری از اعتراضها پیش از شکلگیری فرو مینشیند. ما باید سهم خود را در خطاهای احتمالی دانشجویان بپذیریم و از نگاه بالا به پایین فاصله بگیریم.»
دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت: آزادی، گفتوگو و عدالت؛ سه رکن اصلی در برخورد انضباطی با دانشجویان
وی افزود: «یکی از ضعفهای نظام تربیتی ما از خانواده تا دانشگاه، نادیدهگرفتن مفهوم حُریت و آزادی در تربیت است. ما برای فرزندان و دانشجویانمان همه امکانات رفاهی را فراهم میکنیم، اما کمتر اجازه تجربه و تصمیمگیری مستقل به آنان میدهیم. نبود این احساس آزادی، مانع شکلگیری هویت واقعی میشود.»
وی با اشاره به اهمیت آزادی بیان در محیط دانشگاه افزود: «دانشجو باید در مسائل فرهنگی و سیاسی آزادانه اظهار نظر کند. هیچکس مسئول نیست نگرش دانشجو را محدود کند؛ آنچه اهمیت دارد رعایت ادب و احترام در بیان است. اتفاقاً شوراهای انضباطی نباید حس سرکوب سیاسی را القا کنند، بلکه باید فضای گفتوگو و بیان آزاد را تقویت نمایند.»
دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت در ادامه، پیشگیری و اصلاح رفتار بهجای تنبیه و طرد را محور اساسی فعالیت شوراها دانست و گفت: «هدف ما برخورد قهری نیست، بلکه تربیت و بازسازی دانشجوست. تجربه نشان داده محرومیتهای سنگین آموزشی نهتنها اثربخش نیستند، بلکه در برخی موارد به انزوا، اضطراب یا حتی آسیبهای روانی منجر میشوند. به همین دلیل باید به سمت ایجاد مجازاتهای جایگزین و برنامههای اصلاحی حرکت کنیم.»
دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت با اشاره به تجربه شورای انضباطی وزارت بهداشت توضیح داد: «ما در دبیرخانه مرکزی تلاش میکنیم فضای مراجعه دانشجویان به شورای انضباطی را محترمانه و آرامکننده کنیم. دانشجو باید احساس کند که با فردی مواجه است که با احترام به حرفهایش گوش میدهد. تصمیم ممکن است شامل تذکر یا تنبیه باشد، اما احساس تحقیر نباید در هیچ مرحلهای به وجود آید.»
همتی افزود: «عدالت در رسیدگی، مهمترین عامل اعتماد دانشجویان است. کوچکترین احساس تبعیض یا مداخله روابط اداری، خشم و بیاعتمادی نسبت به سیستم را افزایش میدهد. حتی در پروندههای مشابه، اگر حکمها متفاوت صادر شود، عدالت زیر سؤال میرود.»
وی همچنین به یکی از ابتکارات شوراهای انضباطی اشاره کرد و گفت:«در برخی دانشگاهها طرح جالبی با عنوان “دانشجوی منظم ماه” اجرا شده است. همانطور که پلیس به رانندگان قانونمدار پاداش میدهد، شوراهای انضباطی نیز باید رفتارهای مثبت دانشجویان را تشویق کنند تا دانشجویان شورا را نه نهاد تنبیه، بلکه نهاد همراهی و رشد بدانند.»
همتی در ادامه بر ضرورت نقشآفرینی کانونهای دانشجویی در پیشگیری از تخلفات تأکید کرد و گفت: «همانطور که در حوزه مشاوره، همتایاران سلامت نقش مؤثری دارند، در حوزه انضباطی نیز باید شبکهای از دانشجویان علاقهمند آموزش ببینند تا با همسالان خود درباره مباحث رفتاری، اخلاقی و فرهنگی گفتوگو کنند. هرچه فضای دانشگاه آرامتر و محترمانهتر باشد، یادگیری واقعی و رشد علمی بهتر اتفاق میافتد.»
او همچنین اظهار داشت: «در همه تصمیمها باید به یاد داشته باشیم که دانشجو اربابرجوع ماست. برخورد محترمانه، نگاه انسانی، عدالت در تصمیمگیری و اعتمادسازی، پایههای اصلی انضباط دانشگاهی سالم و مؤثرند.»
دبیر شورای انضباطی وزارت بهداشت در پایان با اشاره به نقش شورای انضباطی در ارتقای فرهنگی دانشگاهها خاطرنشان کرد: «هدف شورا باید تربیت، ترمیم و بازسازی ارتباط انسانی میان مدیران و دانشجویان باشد. انضباط واقعی در سایه احترام، گفتوگو و درک متقابل شکل میگیرد، نه صرفاً از طریق برخورد اداری.»
دکتر نوراله صادقزاده، دبیر شورای انضباطی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در نشست فصلی دبیران و کارشناسان شوراهای انضباطی علوم پزشکی کلانمنطقه یک کشور، با اشاره به اهمیت توسعه فعالیتهای انضباطی در دانشگاهها گفت: «قصد داریم با همفکری و همکاری دبیران و کارشناسان، راهکارهای عملی برای ارتقای عملکرد شوراهای انضباطی در مراکز آموزشی و درمانی ارائه دهیم. از حضور و مشارکت فعالانه تمامی همکاران گرامی صمیمانه قدردانی میکنم و امیدوارم این نشست گامی مؤثر در جهت تعالی دانشگاههای علوم پزشکی منطقه باشد.»
وی با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی مازندران یکی از دانشگاههای برتر کشور در ارزیابیهای کشوری بوده است، افزود: «این دانشگاه با ۱۳ دانشکده، پنج مرکز آموزش درمانی، بیش از ۷۲۰۰ دانشجو و ۶۳۰ عضو هیأت علمی در زمره دانشگاههای تیپیک قرار دارد و در سال گذشته موفق به کسب رتبه عالی در ارزیابی ملی شد.»
دکتر صادقزاده در ادامه به فعالیتهای دبیرخانه شورای انضباطی دانشگاه اشاره کرد و گفت: «دبیرخانه شورای انضباطی دانشگاه با پشتوانه برنامهریزی دقیق، حمایتهای ریاست محترم دانشگاه و همکاری معاونت فرهنگی و دانشجویی، توانسته است روند پیشگیری و رسیدگی به تخلفات دانشجویی را مطابق با آییننامهها و شیوهنامههای مصوب، بهصورت نظاممند اجرا کند.»
او «ارتباط مؤثر با دانشجویان» را یکی از مهمترین دستاوردهای شورای انضباطی دانشگاه دانست و اظهار داشت:
«این ارتباط سازنده موجب ایجاد نگاه مثبت در فرآیند رسیدگی به تخلفات شده است. علاوه بر آن، تعامل مستمر با روسای دانشکدهها، اعضای هیأت علمی، کارشناسان آموزشی، مرکز مشاوره و سلامت روان دانشجویان و خانوادهها از دیگر اقدامات مؤثر در جهت پیشگیری از تخلفات بوده است.»
دبیر شورای انضباطی دانشگاه علوم پزشکی مازندران از تعامل با مدیر امور بینالملل برای حمایت از دانشجویان خارجی و همکاری مؤثر با اداره حراست دانشگاه نیز بهعنوان اقدامات تکمیلی یاد کرد و افزود: «به موازات فعالیتهای دبیرخانه، برنامههای متنوعی در سایر حوزههای معاونت فرهنگی و دانشجویی نیز برای کاهش تخلفات و ارتقای سلامت فرهنگی دانشجویان در حال اجراست.»
اصیلترین راه شناخت مشکلات، بودن در میان دانشجویان است
حجتالاسلام دکتر مصطفی معلمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران و مدیر گروه تاریخ علم پزشکی، در نشست دبیران کلانمنطقه یک شورای انضباطی، با تشریح ابعاد فرهنگی و اجتماعی مشکلات دانشجویان، رویکرد انضباطی را نیازمند یک تحول بنیادین از برخورد به پیشگیری فعال دانست.
دکتر معلمی مهمترین بخش سخنان خود را به نحوه ارتباط مدیران و اساتید با دانشجویان اختصاص داد و گفت: «اصیلترین راه شناخت مشکلات، بودن در میان دانشجویان است. باید با آنان همغذا شویم تا کیفیت محیط و خدمات را از نزدیک لمس کنیم؛ باید در خوابگاهها و اتوبوسها حضور پیدا کنیم تا بفهمیم دانشجویان چه میکشند.»
وی با تأکید بر اینکه دغدغهمندی باید ملموس باشد، افزود: «صرفهجویی نباید بهانهای برای کاهش خدمات باشد. دانشجو باید احساس کند مسئولان واقعاً دغدغه او را دارند و برای بهتر شدن شرایط زندگیاش تلاش میکنند.»
حجت الاسلام و المسلمین معلمی بر ضرورت ارتباط مستمر مدیران با نسل جوان تأکید کرد و افزود: «وقتی مسئولین دانشگاه و حتی اساتید از نزدیک به خوابگاه سر میزنند، اعتماد ساخته میشود. ما باید با دانشجویان بیشتر حرف بزنیم، پیش از آنکه کار به سرزنش و برخورد انضباطی برسد. گفتوگو، درمان است.»
در ادامه سخنان خود، دکتر معلمی با اشاره به ضرورت درمان ریشهای آسیبهای فرهنگی و اجتماعی، آن را شبیه به یک بیماری مزمن در علم پزشکی دانست: «همانطور که در علم پزشکی زخم تنها با پیشگیری و مراقبت دائمی درمان میشود، در فرهنگ نیز باید همواره جریان گفتوگو، تبیین و اصلاح فعال باشد. اگر مدام صورتمسئله را پاک کنیم و واقعیتها را نادیده بگیریم، عفونتهای فرهنگی عمیقتر خواهند شد.»
معلمی در توضیح چالش فاصله نسلی گفت: «دانشجو وقتی میبیند تفاوتی میان گفتار و رفتار سیاستمداران وجود دارد، طبیعی است که احساس فاصله کند. ما باید شجاعت گفتوگو داشته باشیم و مسائل را شفاف توضیح دهیم؛ در غیر این صورت، اعتماد از بین میرود و نسل جوان بهجای شنیدن حقیقت از استاد و مسئول، روایت آن را از دشمن میشنود.»
وی همچنین با استناد به آموزههای دینی، یادآور شد: «امام سجاد(ع) قرنها پیش فرمودند آداب فرزندانتان همانند آداب شما نخواهد بود… ما باید این تفاوت را به رسمیت بشناسیم و پلی ارتباطی میان نسلها بزنیم، نه دیواری از قضاوت.»
دکتر معلمی راه کاهش این فاصله را تعامل مستقیم مسئولان و استادان با دانشجویان دانست و گفت: «باید با دانشجو حشر و نشر داشت. این حضور، دیوار بیاعتمادی را کوتاه میکند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران در پایان با اشاره به نقش شوراهای انضباطی گفت: «همانگونه که در قوه قضاییه پیشگیری مقدم بر برخورد است، در کمیتههای انضباطی نیز باید اصل بر پیشگیری باشد. پیشگیری از تخلف و خطا باید پیش از تشکیل پرونده در شورای انضباطی آغاز شود. اگر ارتباط میان مدیر فرهنگی، مدیر دانشجویی و رئیس دانشگاه صمیمی و فعال باشد، بسیاری مشکلات پیش از ورود به فضای انضباطی حل میشوند.»
در پایان این نشست میهمانان ضمن حضور در مزار شهدای خوشنام مجتمع دانشگاهی پیامبر اعظم (ص) و بیعت با آرمانهای انقلاب اسلامی، بر تداوم خدمت رسانی به قشر جوان و دانشگاهی جامعه، بر تعامل و تبادل تجربه میان دانشگاهها تأکید کردند.