فهیمه نظری: در اوایل بهمن ۱۳۳۲، یکی از خبرنگاران خوشذوق مجله «اطلاعات هفتگی» (شماره ۹ بهمن ۱۳۳۲) با رجوع به روزنامه «وقایع اتفاقیه»، قیمت ارزاق عمومی را در سال ۱۲۷۱ قمری استخراج و بازنشر کرد. سال ۱۲۷۱ قمری برابر است با سالهای ۱۲۳۳ و ۱۲۳۴ خورشیدی؛ یعنی ششمین و هفتمین سال سلطنت ناصرالدینشاه قاجار.
در این جدول، اوزان بر مبنای «خروار» و «من» درج شده است؛ هر خروار معادل ۳۰۰ کیلوگرم و هر «من» (در صورت منظور بودن منِ تبریز) برابر با ۳ کیلوگرم بوده است. واحد پول نیز «قران» و «شاهی» است که هر قران معادل ۲۰ شاهی محسوب میشده و به معیار امروزی، هر ۱۰ قران برابر با یک تومان است. اگر قیمت گندم امروز را ـ با در نظر گرفتن یارانه ـ کیلویی ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه کنیم، به این نتیجه میرسیم که طی ۱۷۱ سال گذشته، بهای گندم در ایران حدود ۴ میلیون و ۴۲۵ هزار برابر افزایش یافته است.
و چنانچه قیمت جهانی گندم در زمان حاضر، یعنی حدود کیلویی ۴۲ هزار تومان، مبنا قرار گیرد، میزان افزایش قیمت گندم از دوران ناصری تاکنون به حدود ۶ میلیون و ۳۰۰ هزار برابر میرسد؛ رقمی خیرهکننده که بهروشنی ابعاد تغییرات پولی، تورمی و ساختاری اقتصاد ایران را در بیش از یکونیم قرن گذشته نشان میدهد.
در ادامه، جدول قیمت ارزاق در دوره ناصری را از نظر میگذرانیم:
گندم ساوجبلاغی مخصوص: یک خروارد – ۲۳ قران
گندم معمولی: یک خروار – ۲۰ قران
جو: یک خروار – ۱۲ قران
کاه: یک خروار – ۶ قران
ذغال چوبی: یک خروار- ۱۶.۲۵ قران
نان: یک من – ۰.۲۵ پنجشاهی
گوشت: یک من- ۱ قران
برنج: یک من – ۱۰ شاهی و نیم
روغن: یک من – ۲.۵ قران
هیزم: یک من- ۸ قران
پنیر: یک من – ۱ قران و ۱ شاهی
۲۵۹
∎