مریم واعظی در گفتوگو با ایسنا در خصوص سرطان و بارداری گفت: در برخی موارد، بانوان در دوران بارداری به سرطان مبتلا میشوند. اگر قبل از بارداری غربالگری انجام نشده باشد، ممکن است بیماری دیر تشخیص داده شود، حتی مواردی وجود داشته که مادر سه ماه پس از زایمان فوت کرده است. نوع سرطان، سن بارداری و زمان تشخیص در میزان خطر برای جنین و مادر نقش تعیینکننده دارد.
وی افزود: در برخی سرطانها مانند سرطان تخمدان، میتوان مادر باردار را جراحی کرد، جنین حفظ میشود و حتی شیمیدرمانی انجام میگیرد و بارداری تا هفته ۳۴ ادامه مییابد. اما در برخی سرطانها، ختم بارداری برای نجات جان مادر ضروری است.
وی با اشاره به اهمیت پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان گفت: سرطان یکی از مهمترین علل مرگومیر انسانها در جوامع مختلف است و برخلاف مرگهای طبیعی که در سنین بالا رخ میدهد، بسیاری از افراد در سنینی که انتظار مرگ ندارند، به دلیل سرطان جان خود را از دست میدهند.
واعظی با اشاره به شعار هفته مبارزه با سرطان در سال جاری با عنوان «هیچکس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان، از پیشگیری تا درمان و تسکین» افزود: این شعار نشان میدهد که فرد بیمار تنها نیست و در بستر یک زندگی اجتماعی قرار دارد. انسان در زمان بروز مشکلات، بیش از هر زمان دیگری به حمایت اطرافیان و جامعه نیازمند است.
وی با بیان اینکه حدود ۴۰ درصد از سرطانها قابل پیشگیری هستند، اظهار کرد: حدود ۳۰ درصد از سرطانها منشأ ارثی دارند که این نوع سرطانها نیز در صورت تشخیص در مراحل ابتدایی، قابل درمان و کنترل هستند و میتوان با جراحیها و درمانهای ساده آنها را مدیریت کرد. اما در مراحل پیشرفته، سرطان دچار متاستاز شده و به سایر اندامهای بدن گسترش مییابد که کنترل آن بسیار دشوارتر خواهد بود.
وی تأکید کرد: هرگونه توده یا علائمی که در مراحل اولیه سرطان قابل پیشگیری باشد، شانس درمان بالایی دارد، اما زمانی که کل بدن را درگیر کند، کنترل بیماری بهمراتب سختتر میشود.
وی با اشاره به نقش سبک زندگی سالم در پیشگیری از سرطان گفت: برای پیشگیری از آن ۴۰ درصد قابل کنترل، رعایت رژیم غذایی سالم، کنترل وزن و فعالیت بدنی منظم ضروری است. هر فرد باید هفتهای حداقل ۲.۵ ساعت ورزش متوسط یا حدود ۱.۵ ساعت ورزش متوسط تا سنگین انجام دهد تا تمام عضلات بدن فعال شوند.
وی افزود: چاقی یکی از ریزفاکتورهای مؤثر در بروز سرطانهای رحم و پستان است و در سرطان سینه نیز میزان چربی اشباع بدن نقش مهمی دارد. همچنین مصرف دخانیات یا حتی قرار گرفتن در معرض دود سیگار (سیگاریهای پسیو) میتواند منجر به سرطان ریه شود. مصرف سیگار خطر ابتلا به سرطان ریه و مثانه را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
این متخصص با اشاره به سرطان دهانه رحم بیان کرد: روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده و داشتن پارتنرهای متعدد میتواند باعث ابتلا به ویروس HPV شود که عامل اصلی سرطان سرویکس است. در بسیاری موارد، این ویروس به همسر منتقل میشود و زمانی مراجعه میکنند که بیماری غیرقابل جراحی شده است. پایبندی به خانواده، اخلاقیات و معنویات میتواند در کاهش ابتلا به سرطان مؤثر باشد.
واعظی همچنین پرهیز از مصرف الکل را مهم دانست و گفت: توصیههای دینی درباره پرهیز از الکل، بیشتر جنبه حفظ سلامت جسمی دارد، چراکه الکل در بیماریهای کبدی، دستگاه گوارش و برخی سرطانها نقش مؤثری دارد.
وی با انتقاد از یک باور نادرست در جامعه افزود: برخی افراد تا زمانی که علائم بیماری را احساس نکنند به پزشک مراجعه نمیکنند، در حالی که معاینات دورهای و دریافت مراقبتهای متناسب با سن بسیار ضروری است.
واعظی به نقش مهم غربالگری سرطان اشاره کرد و گفت: غربالگری برخی سرطانها در جامعه در دسترس است از جمله غربالگری سرطان دهانه رحم با پاپ اسمیر که باید برای تمام بانوان ۲۱ تا ۶۵ ساله هر سه سال یکبار انجام شود، اما متأسفانه بسیاری از بانوان با این آزمایش آشنا نیستند.
وی ادامه داد: سرطان پستان در حال حاضر رتبه اول سرطانهای شایع در جهان را دارد و در کشور ما حدود یک دهه زودتر از سایر کشورها بروز میکند. اولین ماموگرافی باید در سن ۴۰ سالگی انجام شود و در زنانی که مادرشان سابقه سرطان پستان داشته، باید ۱۰ سال زودتر از سن ابتلای مادر ماموگرافی انجام شود.
این متخصص زنان تأکید کرد: غربالگری میتواند بیماری را در مراحل پیشسرطانی شناسایی کند، یعنی هنوز سرطان شکل نگرفته و با درمان، فرد بهطور کامل به زندگی طبیعی بازمیگردد. اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود، بیش از ۹۵ درصد بیماران به زندگی عادی بازمیگردند، هزینه درمان پایینتر است و اثربخشی درمان بسیار بالاست. اما با پیشرفت بیماری، هزینهها افزایش یافته و اثربخشی درمان کاهش مییابد.
واعظ افزود: نام سرطان ترسناک است، اما بسیاری از سرطانها در صورت تشخیص بهموقع با جراحی و درمان کنترل میشوند و بیماران تا پایان عمر تحت پیگیری قرار میگیرند تا در صورت بروز علائم غیرطبیعی، سریعاً مدیریت شوند.
این متخصص زنان با اشاره به مراحل پیشرفته سرطان گفت: مرحله چهارم آخرین مرحله سرطان است و بقای پنجساله در این مرحله حدود ۲۰ درصد تعریف میشود، اما این عدد برای همه یکسان نیست و به فاکتورهای فردی مانند ویژگیهای ژنتیکی بستگی دارد. بهعنوان مثال در سرطان رحم، برخی ژنها اثر محافظتی دارند و حتی در مراحل پایانی، پاسخ به درمان بهتر است. در مقابل، جهش در ژن p۵۳ میتواند باعث پیشرفت سریع سرطان حتی در مراحل اولیه شود.
وی اظهار کرد: برخی بیماران زمانی مراجعه میکنند که هیچ درمان قطعی برای آنها وجود ندارد و تنها درمانهای تسکینی برای کاهش درد و رنج انجام میشود تا باقیمانده عمر با درد کمتری سپری شود.
واعظی گفت: تصمیمگیری درمانی برای هر بیمار بهصورت فردی انجام میشود. فرصت حیات برای هر انسان یکبار است و بدن انسان امانتی است که باید با سبک زندگی سالم، مراجعه منظم به پزشک و انجام غربالگریها از آن محافظت کرد.
انتهای پیام