به گزارش خبرنگار دفاعی ایرنا، سومین دوره جشنواره علمی شهید چمران با محوریت بررسی ابعاد علمی و فناورانه نبردهای نوین، نقش دانشگاهها در اقتدار ملی و ضرورت تمرکز مأموریتهای علمی کشور روز چهارشنبه ۸ بهمن ماه ۱۴۰۴ در دانشگاه تهران برگزار شد.
جنگ ۱۲ روزه نقطه آغاز جهش علمی و بازدارندگی پایدار جمهوری اسلامی بود
سردار احمد وحیدی جانشین فرمانده کل سپاه در این مراسم گفت: اینکه میگوییم نظام حکومتی ما برترین نظام حکومتی است، یکی از دلایل این است که گفتهایم یک دانشمند و عالم باید بالای سر جامعه باشد؛ ما معتقدیم یک عالم باید بالای سر جامعه باشد و این تفاوت نظام اسلامی ما با دیگر نظامهاست.
وحیدی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه افزود: این جنگ مبنای یک خیزش و جهش مجدد علمی شد. پس از این وقایع، چند ده هزار ایده و پیشنهاد از نقاط مختلف ارائه شد؛ این ایدهها پس از آن ۱۲ روز برای مسیرهای جدید علمی ارائه شد و یکی از دستاوردهای این پیروزیهای درخشان، شکلگیری همین جهش بود که باید آن را حفظ کنیم.
جانشین فرمانده کل سپاه تصریح کرد: جنگی که اتفاق افتاد، یک جنگ کاملاً فناورانه محور بود. در جنگ و دفاع ما، این موضوع بهروشنی خود را نشان داد و ما باید بتوانیم در این جنگ فناورمحور معاصر، که مدرنترین جنگ رخداده در زمان حاضر است، حضوری مؤثر داشته باشیم. حتی جنگهای دیگری که اکنون در جریان هستند، به این میزان از نظر سطح فناوری بالا نبودند و بالاترین سطح فناوری با تمام ظرفیتهای موجود دنیا در این جنگ به کار گرفته شد.
سردار وحیدی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران نیز با تکیه بر ظرفیتهای ایمانی و اعتقادی، امدادهای الهی و البته توانمندیهای فناورانه خود وارد میدان شد، کم نیاورد و بهعنوان پیروز از میدان خارج شد.
وی گفت: دشمن در جنگ ۱۲ روزه دچار شکست شد و در این مسیر نباید هیچگاه این نکته را فراموش کنیم که «خرمشهر را خدا آزاد کرد». این رمز پیروزی ما در همه عرصههاست. خدای ما خدای زنده است؛ در مکتب ما خدا زنده و حاضر است. ما با خدای زنده سروکار داریم و خدا همواره پشتیبان این نظام بوده است.
جانشین فرمانده کل سپاه تأکید کرد: ما در جنگ ۱۲ روزه به لطف خدا و توجهات اهلبیت پیروز شدیم و دشمن عقبنشینی کرد. محصول این پیروزی، ایجاد بازدارندگی بود؛ بازدارندگی ایمانی، بازدارندگی علمی و بازدارندگی ابزاری که در صحنه عمل شکل گرفت.
سردار وحیدی با اشاره به فشارهای همهجانبه دشمن اظهار داشت: در اوج فشارهای اقتصادی، در اوج تهدیدات نظامی و فشارهای سیاسی، هر روز عملیات شناختی گستردهای علیه ما انجام میشود. مواضع کشورهای غربی را که نگاه میکنید، واقعاً جای شرم دارد. برخی از این مواضع بهگونهای است که انسان از نادانی، جهالت و خباثت آنها متعجب میشود و آنچه امروز در برخی اظهارات غربیها میبینیم، دفاع آشکار از جنایت است.
وی افزود: نمونه آن را در اظهارات اخیر معاون رئیسجمهور آمریکا دیدیم که در سخنرانی چند روز پیش خود گفت اگر کسی به پلیس ما حمله کند، برود لاشهاش را از قبرستان تحویل بگیرد.
جانشین فرمانده کل سپاه با تأکید بر نقش علم در بازدارندگی گفت: زمانی که علم به فناوری تبدیل میشود و این فناوری در خدمت توان دفاعی قرار میگیرد، محاسبات دشمن تغییر میکند. رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کردهاند که دشمن دچار خطای محاسباتی است و ما این موضوع را در عمل نیز مشاهده کردیم. این بازدارندگی علمی، یک بازدارندگی پایدار و فعال است که نیازمند جریان علمی مستمر است؛ بازدارندگی نه برای یک مقطع، بلکه بهصورت مداوم.
وی ادامه داد: اگر بتوانیم این جریان علمی را حفظ کنیم، به بازدارندگی پایدار دست خواهیم یافت و این موضوع دشمن را ناامید میکند. رهبر معظم انقلاب فرمودهاند باید کار به جایی برسد که دشمن حتی خیال تهدید کردن را هم نداشته باشد و رسیدن به این سطح از بازدارندگی نیازمند برنامهریزی، دانش و خودباوری فناورانه است.
سردار وحیدی در پایان گفت: بهحمدالله امروز به خودباوری رسیدهایم و این باور در ما شکل گرفته که چیزی نیست که بخواهیم و نتوانیم به آن دست پیدا کنیم. ممکن است در برخی حوزهها کمبود زیرساخت داشته باشیم که آن نیز قابل اصلاح است، اما اراده و توانمندی برای تحقق اهداف وجود دارد و این ظرفیت بهفضل الهی ایجاد شده است.
جنگ های امروز مبتنی بر جنگ هوش مبنا است
سردار مهدی مهدینژاد نوری معاون علوم، تحقیقات و فناوری ستاد کل نیروهای مسلح، در این مراسم با اشاره به ماهیت نبردهای معاصر گفت: برخلاف تصور افکار عمومی، بخش قابل توجهی از توانمندیهای جبهه غرب، ناتو و آمریکا حاصل دسترسیهای شبکهای و بینالمللی است و نه صرفاً تلاشهای بومی؛ بهگونهای که هر زمان ذخایر آنها کاهش یابد، از سایر منابع و کشورها تأمین میشود.
وی با تأکید بر نقش جنگ هوشمند افزود: جنگهای امروز مبتنی بر «جنگ هوشمبنا» و تکمیل زنجیره «مشاهده تا انهدام» هستند؛ زنجیرهای که از شناسایی زنده اهداف با استفاده از منظومههای ماهوارهای، پهپادها، جاسوسهای سیگنالی و عوامل انسانی آغاز شده و تا تصمیمگیری و اصابت دقیق به اهداف ثابت و متحرک در کوتاهترین زمان ادامه مییابد.
سردار مهدینژاد نوری تصریح کرد: اگرچه برخورداری دشمن از تجهیزات پیشرفتهای مانند جنگندههای رادارگریز مطرح است، اما نقطه قوت اصلی آنها در یکپارچگی این زنجیره قرار دارد و راهبرد مقابله نیز باید معطوف به اختلال و انهدام همین زنجیره باشد.
وی با اشاره به تهدیدات سایبری هشدار داد: اتصال زیرساختهای ارتباطی کشور به شبکه جهانی بدون ملاحظات امنیتی میتواند موجب اختلال گسترده در بانکها، کسبوکارها و خدمات حیاتی شود؛ از اینرو توسعه شبکه ملی و محدودیتهای هوشمند، از الزامات پدافند سایبری کشور است.
مدیران به دستاوردهای پژوهشی برای حل مسائل کشور اعتماد کنند
در ادامه این مراسم حسین سیمایی صراف، وزیر علوم گفت: علوم ما، علوم انسانی ما، به نحوی مهندسی شده است. اگر اینها را با قبل از انقلاب مقایسه کنید، میبینید که جهش فوقالعادهای داشتیم. امروزه علم، دستاوردهای علمی، تحقیقات و پژوهشهای علمی، برای حل مسائل کشور رهنمود دارند؛ کافی است که شنوا باشیم و حکمرانی را به حکمرانی علمی معطوف کنیم، گوش شنوا داشته باشیم و، به تعبیر دیگری که در روایات هم داریم، چشم تیزبین داشته باشیم.
وی افزود: چالشها را انکار نکنیم، کمبودها و قصورها و تقصیرهای خودمان را انکار نکنیم، خوشمان نیاید از تعریفی که داده میشود یا از انتقادی که به ما میشود. منصف باشیم، اخلاقی باشیم و سیاسی نگاه نکنیم. عمل را معیار قرار بدهیم، نه عامل را. خیلی وقتها یک کار به این بستگی دارد که چه کسی انجام بدهد؛ قضاوت ما بر اساس اینکه چه کسی انجام میدهد، تغییر میکند، اما ارزش دینی، ایمانی و اخلاقی ما این نیست. به خود کار نگاه کنیم؛ ببینیم درست بوده است یا نه.
وزیر علوم ادامه داد: امیدوارم این جشنواره که به نام شهید بزرگوار شهید چمران نامگذاری شده و طبق گزارشها، از میان ۱۶ هزار پژوهش تحویل شده، فقط ۱۶ اثر یا ۱۶ نفر انتخاب شدند، هر روز بر رونق آن افزوده شود. پژوهشها علمی باشد و معطوف به حل مسائل کشور. امیدوارم مدیران ما هم اعتماد کنند و احساس نیاز کنند به دستاوردهای پژوهشی و علمی که در کشور انجام میشود.
دشمن به دانشگاه چشم دوخته و می خواهد جریان علم راکد شود
درا دامه این مراسم رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، گفت: تکلیف ما چیست؟ امروز جریان متعهد علمی کشور چه تکلیفی دارد و رهروان و راهیان مسیر شهدایی مانند شهید چمران، شهید تهرانیمقدم، شهید عباسی، شهید ذوالفقاری و شهید فقهی چه مأموریتی بر عهده دارند؟ ما حدود ۲۰ شهید علمی در این جنگ ۱۲ روزه داشتیم؛ شهید علمی به معنای استاد دانشگاه، غیر از ۸۸ شهید دانشجو. مأموریت ما در ادامه این مسیر چیست؟
وی افزود: قطعاً آنچه امروز در آن قرار داریم، یک صحنه جدی از جنگ ترکیبی است. در سخنان آقای وحیدی و مطالبی که از اندیشکدهها اشاره فرمودند رسماً اعلام میشود که جمهوری اسلامی ایران درگیر یک جنگ ترکیبی است. جنگ ترکیبی نشانههای جنگ نظامی و امنیتی را در خود دارد، همزمان جنگ اقتصادی، جنگ دیپلماتیک و سیاسی، و در کنار آن جنگ شناختی و دستکاری افکار عمومی را شامل میشود.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها گفت: گروه مرجع و اثرگذار در جریان افکار عمومی جامعه، جریان علمی و جریان دانشگاهی است. ما برای این بحث حتماً باید خودمان را آماده کنیم. در این جنگ جدی که در آن درگیر هستیم، جریان علم و جریان دانشگاه موظف است به مسئولیت خود عمل کند.
وی افزود: ما نباید به این اکتفا کنیم که دانشگاه در میدان جنگ به ابزار دشمن تبدیل نشود؛ این کف ماجراست، این انتظار حداقلی از ماست. اگر در میدان حضور داریم، نباید آن میدان مسیر سوءاستفاده دشمن شود. البته به دانشگاه امید زیادی بسته شده است. افراد وابسته و نوچههای آدمهای ناآگاه در همه فضاهایی که قرار است برای دشمن کار کنند، مأموریت خودشان را پیگیری میکنند؛ ممکن است در فضای دانشگاهی هم باشند، اما اینها در مقابل جمعیت دانشگاهیِ استادی و دانشجویی ما عددی نیستند.
حجت الاسلام رستمی ادامه داد: اما کف کار این است که دانشگاه، به عنوان آن مرکز و نقطه ثقل جنگ شناختی در این درگیری جنگ ترکیبی، چگونه باید به مأموریتهای خود عمل کند؟ اگر بناست جریان مشعل علم زنده بماند، یکی از مأموریتهای جنگی که علیه ما تعریف شده این است که جریان علمی راکد شود. زنده نگه داشتن حرکت علمی، توسط جریان نخبگی و نقشآفرینی در حوزه جبهه فناوری و نهایتاً در جنگ روایت، از مأموریتهای اساسی است.
رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها گفت: در این فضای جنگ روایت، جریان استادی ما و جریان نخبگی علمی ما چه نقشی ایفا میکند؟ باید به هر حال به مأموریتهای خودمان واقف باشیم. آن کسی که میتواند این جبهه بزرگ و مؤثر را، در جبهه اسلام یعنی جبهه علم و دانشگاه، در فضای جنگ روایت به حرکت دربیاورد، جریان پربرکت بسیج اساتید است؛ جریانی که هم از نظر تعداد قابل توجه است و هم از نظر گسترش و نفوذ، ظرفیت بالایی دارد.
امروز شاهد احیای استعمار کهن هستیم
در ادامه این مراسم، محمدرضا مردانی، رئیس سازمان بسیج اساتید کشور، با اشاره به شرایط جهانی گفت: امروز علاوه بر جنگ برای تسخیر اذهان و یغما بردن دستاوردهای علمی، انرژی و سرمایه انسانی ملتها، شاهد احیای استعمار کهن هستیم. یکجانبهگرایی آمریکا و صهیونیسم بینالملل، اعزام ناوهای جنگی، تهدید ملتها، تحریم نیازهای اساسی مردم، جنگ سایبری و رسانهای و حمله به اعتقادات و مقدسات ملتها از نشانههای این استعمار نوین است.
وی با تأکید بر اینکه جرم ملت ایران استقلالخواهی و پیشرفت علمی است، افزود: دشمن تلاش میکند ایران اسلامیِ پیشرفته پس از انقلاب را عقبمانده نشان دهد و رژیم گذشته را تطهیر کند، اما مردم ایران بهخوبی میدانند انقلاب اسلامی چه دستاوردهایی برای کشور به همراه داشته است.
مردانی با اشاره به دستاوردهای جشنواره علمی شهید چمران گفت: از میان ۱۶ هزار و ۲۰۰ اثر دریافتی، ۳۱۳ اثر در سطح استانها برگزیده شده و ۱۳ اثر در سطح ملی مورد تقدیر قرار خواهند گرفت. این جشنواره پیامآور امید، تداوم رشد علمی در شرایط تهدید و حضور دانشگاه در کنار مدافعان امنیت کشور است.
گزارش ها و چالش های موضوع بحران آب را به دولت ارائه کردیم
محمدحسین امید رئیس دانشگاه تهران، نیز در این مراسم با اشاره به محدودیت منابع ارزی کشور گفت: ضروری است هر دانشگاه مسئولیت یک مسئله کلان ملی را بر عهده بگیرد. در موضوع آب، مأموریت به دانشگاه تهران واگذار شد و گزارشها و راهکارها آماده اجرا است. در حوزه امنیت غذایی نیز آمادگی خود را برای کمک به دولت اعلام کردهایم.
وی با ابراز نگرانی از افت رتبه دانشگاههای ایران در رتبهبندیهای جهانی افزود: در یکی از معتبرترین نظامهای رتبهبندی جهانی، تنها دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران در جمع ۵۰۰ دانشگاه برتر باقی ماندهاند که این موضوع زنگ خطری جدی برای نظام آموزش عالی کشور است.
رئیس دانشگاه تهران کمبود منابع، فرسودگی زیرساختها و محدودیت ارتباطات علمی بینالمللی را از عوامل اصلی این وضعیت دانست و گفت: با زیرساختهای ۳۰ سال پیش، امکان رقابت جهانی وجود ندارد. توسعه حوزههایی مانند هوش مصنوعی نیازمند تمرکز منابع، شبکهسازی علمی و حمایت جدی است.
امید در پایان تأکید کرد: دانشگاه تهران آمادگی دارد محوریت چند حوزه راهبردی را بر عهده بگیرد و با بهرهگیری از ظرفیت قانون جهش تولید دانشبنیان و شبکهسازی نخبگان، بخشی از محدودیتها و کمبود منابع کشور را جبران کند.
جمعیت بانوان دانشجو ۹۵ برابر شده است
در بخش دیگری از این مراسم محمدمهدی زاهدی وزیر اسبق علوم، با اشاره به دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه آموزش عالی گفت: پیش از انقلاب بیش از ۷۰ درصد جمعیت دانشجویی کشور در تهران متمرکز بود، اما این رقم اکنون به ۲۱ درصد کاهش یافته که نشاندهنده تحقق عدالت آموزشی است. جمعیت دانشجویی کشور از ۱۷۰ هزار نفر در سال ۵۷ به بیش از ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده و جمعیت بانوان دانشجو نیز طی ۵۰ سال، ۹۵ برابر شده است.
وی با تأکید بر کلیدواژه «العلم سلطان» گفت: اگر میخواهیم در دنیا قوی باشیم و کسی نتواند به ما زور بگوید، باید اقتدار خود را بر پایه علم و فناوری بنا کنیم. بدون سرمایهگذاری در منابع انسانی فناورانه، قدرت و بازدارندگی حاصل نخواهد شد.