به گزارش ایرنا، علی دارابی با اشاره به اهمیت تاریخی، فرهنگی و تمدنی سیراف در تشریح دلایل انتخاب آن به عنوان نامزد ثبتجهانی اظهارکرد: این بندر از دوره ساسانی بهعنوان یکی از بزرگترین و مهمترین بنادر تجاری ایران شناخته میشود که نقش محوری در اتصال ایران به اقیانوس هند و آبهای آزاد ایفا کرده و در شبکه تجارت بینالمللی جهان باستان جایگاهی ممتاز داشته است و نهتنها یک موقعیت جغرافیایی، بلکه نمادی از قدرت اقتصادی، دریانوردی و تعاملات فرامنطقهای ایران است.
وی با بیان اینکه سیراف نماد شکوه تجارت دریایی ایران از ساسانیان تا امروز است افزود: پرونده سیراف روز گذشته ( سه شنبه هفتم بهمنماه ۱۴۰۴) بهطور رسمی برای بررسی و ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو ارسال شد.
میراث زنده حاکمیت تاریخی ایران بر خلیج فارس
بندر تاریخی سیراف در ۲۶۵ کیلومتری مرکز استان بوشهر و از توابع شهرستان کنگان است که بر اساس مندرجات مورخان در اسناد مربوطه این شهر در دوره ساسانیان و حکومت اردشیر بابکان در حاشیه خلیج فارس بنا نهاده شدهاست که اگرچه بنادر هم دوره مهم و ارزشمندی همچون ریشهر، نجیروم، نایبند، گنابه، سینیز و مهرویان نیز در آن زمان وجود داشته اما آنچه سیراف را منحصر به فرد میکند، جاری و ساری بودن زندگی از زمان احداث و بنا نهادن آن تا به امروز است، امری که در شهرهای ساحلی یاد شده تنها با بقایای معماری به جا مانده از دوران اوج و شکوفایی آنها یاد میشود.
بنا بر اظهارات کاوشگران از اولین خشتهای بنا نهاده شده این بندر کانون اقتصاد، سیاست، تجارت و ارتباطات فرهنگی ایران با کشورها و بنادر پررونق زمان خود همچون زنگبار در تانزانیا، کوانتون در چین، کراچی، مریوار و بمبئی در هند، سوهار در عمان، بصره در عراق و غیره بودهاست و علاوه بر این که دریانوردان، مفاخر و بزرگان شناخته شده بسیاری را در دامن خود پرورانده، آثار به جا مانده و بقایای شیوه زندگی و ناشناختههای مدفون در دل آن به طرز شگفت آوری منحصر به فرد و ارزشمند جلوه مینماید.
کانون پیوند فرهنگها و تمدنها
به گفته معاون اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر بندر تاریخی سیراف، بهعنوان یکی از کهنترین و مهمترین مراکز بازرگانی دریایی ایران در سواحل خلیج فارس، نقشی تعیینکننده در شکلگیری مناسبات اقتصادی، فرهنگی و تمدنی ایران با جهان پیرامون داشته و امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه، حفاظت و معرفی در تراز جهانی است.
علی ماهینی بر این باور است که سیراف در پی افول برخی بنادر تجاری پیشاساسانی، بتدریج به کانونهای مهم بازرگانی ایران بدل شد و اوج شکوفایی آن در دوره اسلامی رقم خورد طوریکه حمایت و توجه حکومت آلبویه در قرون نخستین اسلامی، این بندر را به یکی از مهمترین مراکز تجارت دریایی برونمرزی در جهان اسلام و پلی ارتباطی میان فرهنگها و تمدنها تبدیل کرد.
امروز با وجود گذشت قرنها هنوز هم روح زندگی در سیراف جریان دارد و «مروارید خاموش خلیج فارس» هرچند بخشهایی از آن در دل خاک و آب پنهان شده، اما یاد و روحش همچنان زنده است، این بندر تاریخی یادآور شکوه دریانوردی ایرانیان و نقش درخشان آنان در پیوند تمدنهاست.
مولفههای منحصربهفرد کالبدی و معماری ثبت جهانی
معاون میراثفرهنگی کشور با اشاره به مولفههای منحصربهفرد کالبدی و معماری سیراف تصریح کرد: وجود بیش از پنج هزار فضای دستکند در مجموعه تاریخی سیراف، یکی از شاخصترین ویژگیهای این محوطه کمنظیر است، افزون بر آن، مسجد جامع سیراف که به قرن نخست دوران اسلامی بازمیگردد، با معماری خاص و ویژگیهای منحصربهفرد خود، جایگاه ویژهای در مطالعات تاریخ معماری اسلامی دارد.
دارابی ادامه داد: معماری پلکانی سیراف که متناسب با توپوگرافی طبیعی منطقه شکل گرفته، جلوهای بدیع از سازگاری انسان با محیط طبیعی را به نمایش میگذارد، همچنین، وجود بیش از ۱۵۰ حلقه چاه آب فعال که پس از قرنها همچنان آبدهی دارند، نشاندهنده دانش پیشرفته مهندسی آب و مدیریت منابع در این بندر تاریخی است.
وی با تاکید بر فرآیند کارشناسی و تصمیمگیری در نهادهای تخصصی گفت: مجموعه این ویژگیهای تاریخی، فرهنگی، معماری و فنی موجب شد تا در شورای سیاستگذاری ثبتجهانی میراثفرهنگی، بندر تاریخی سیراف بهعنوان یکی از گزینههای واجد ارزش برجسته جهانی انتخاب و برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو معرفی شود.
قائممقام وزیر میراثفرهنگی در پایان، این رویداد را به مردم ایران، بویژه مردم استان بوشهر تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد: امیدوارم برنامهها و اقدامات پیشبینیشده برای صیانت، مدیریت و معرفی شایسته بندر سیراف با دقت و جدیت دنبال شود و در آیندهای نزدیک، شاهد ثبتجهانی این بندر تاریخی در فهرست میراث جهانی یونسکو باشیم.
شناسایی نقش سیراف در تاریخ تمدن بشری
بندر تاریخی سیراف بهعنوان یکی از مهمترین پایگاههای باستانشناسی ایران در سواحل خلیج فارس، نیازمند توجهی جدی در حوزه حفاظت، صیانت و معرفی است و ثبت این اثر ارزشمند در فهرست میراث جهانی یونسکو میتواند نقش مؤثری در شناساندن جایگاه واقعی آن در تاریخ تمدن بشری ایفا کند.
این اقدام، افزون بر جلب توجه جهانی، زمینه حضور گستردهتر باستانشناسان و متخصصان مرمت و حفاظت را فراهم ساخته و تضمینی برای انتقال این میراث گرانبها به نسلهای آینده خواهد بود؛ میراثی که میتواند دریچهای نو به شناخت تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی انسان در گستره تاریخ بگشاید.
همچنین ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف به عنوان تنها شهر ساحلی زنده از زمان ساسانیان بدلیل موقعیت جغرافیایی، گنجینههای تمدنی نهفته و رازهای سر به مهر که در دل خود پرورانده و نقش موثری که در توسعه بازرگانی و فرهنگی داشتهاست، علاوه بر تثبیت جایگاه حاکمیتی ایران بر خلیج فارس، موجب رونق اقتصادی و گردشگری بینظیر و احیای تنها راه آبی ابریشم در جهان میشود.
با توجه به موارد گفته شده و بسیاری از مندرجات کتب تاریخی و اظهارات باستان شناسان اگرچه تاریخ بندر سیراف را گره خورده بر پیکر دریا میداند اما امروز ثبت جهانی این شهر باستانی نام بلند و پرآوازه خلیج فارس، فرهنگ و تمدن ایران و دریانوردان و مفاخر و بزرگانش را بر پیکره جهان حک و دست مدعیان برای مخدوش کردن نام این پهنه نیلگون را کوتاه میکند.
