به گزارش روز سه شنبه ایرنا، این توافق در شانزدهمین اجلاس اتحادیه اروپا و هند در دهلینو و در حضور نارندرا مودی نخستوزیر هند، آنتونیو کاستا رئیس شورای اروپا و اورسولا فوندرلاین رئیس کمیسیون اروپا اعلام شد. در بیانیه مشترکی که در پایان نشست منتشر شد، توافق بهدست آمده بهعنوان یک نقطه عطف در شراکت راهبردی دو طرف توصیف شده و بر تقویت تابآوری اقتصادی از طریق کاهش وابستگی به مسیرهای محدود و گسترش گزینههای تأمین کالا و مواد اولیه تأکید شده است.
در همین بسته، اتحادیه اروپا و هند «شراکت امنیتی و دفاعی» را نیز امضا کردند و همزمان از آغاز مذاکرات برای توافق «امنیت اطلاعات» خبر دادند. این مسیر بناست تبادل اطلاعات طبقهبندیشده را امکانپذیر و همکاریها را در حوزههایی مانند امنیت دریایی، صنعت و فناوری دفاعی، تهدیدهای سایبری و ترکیبی و مقابله با تروریسم عمیقتر کند.
ناظران در اروپا این راهبرد را نشانهای از شتابگیری راهبرد تنوعسازی در بروکسل تفسیر میکنند که پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و استفاده مکرر از تعرفههای تنبیهی حتی علیه شرکای نزدیک، عملاً از سطح بحثهای داخلی اتحادیه اروپا درباره کاهش ریسک و امنیت اقتصادی به سطح تصمیمهای نمادین و توافقهای بزرگ بینالمللی رسیده است. چتمهاوس در یادداشتی درباره همین اجلاس تأکید کرده است که نشست دهلینو را باید بخشی از تلاشهای دو طرف برای تنوعبخشی و تعمیق روابط با شرکای همسو دانست، آن هم در شرایطی که دولت ترامپ سیاست تعرفهای را به ابزاری برای فشار سیاسی تبدیل کرده و حتی اروپا را نیز بارها در معرض تهدیدهای تجاری قرار داده است.
این اندیشکده همچنین به نمونههای مشخصی از فشارهای تعرفهای آمریکا اشاره میکند و مینویسد همین فضای بیثبات، به رابطه اروپا و هند فوریت تازهای داده است. توافق تجارت آزاد بروکسل و دهلینو در روایت رسمی اتحادیه اروپا فقط به معنای گسترش تجارت نیست، بلکه بهعنوان ابزار تثبیت قابلیت پیشبینی و کاهش آسیبپذیری در برابر شوکهای بیرونی تعریف شده است. بیانیه مشترک اجلاس نیز با همین ادبیات تنظیم شده و در کنار تجارت، بر امنیت اقتصادی و زنجیرههای تأمین مقاوم و همچنین همکاری در فناوریهای نوظهور و حوزههای راهبردی تأکید دارد.
پیوند خوردن این توافق با دستورکار گستردهتر «هندو-پاسیفیک» نیز از دیگر نشانههای چرخش بروکسل است. در بیانیه مشترک، دو طرف تصریح کردهاند امنیت و رفاه اروپا و هندوپاسیفیک به هم گره خورده و از راهاندازی سازوکار «رایزنیهای اتحادیه اروپا و هند درباره هندوپاسیفیک» سخن گفتهاند. بیانیه مشترک همچنین به پیشبرد پروژههای مرتبط با شراکت اتحادیه اروپا و هند و نیز پیشرفتهای مربوط به کریدور هند–خاورمیانه–اروپا اشاره میکند که در خوانش سیاسی، صرفاً مسیرهای حملونقل یا تجاری نیستند و بهعنوان ابزاری برای بازطراحی پیوندهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی در دوران نااطمینانی جهانی فهم میشوند. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که خودِ مذاکرات تجارت آزاد اروپا و هند، سابقهای طولانی و پر فراز و نشیب داشته است.
گفته میشود گفتوگوها از سال ۲۰۰۷ آغاز شد، در سال ۲۰۱۳ متوقف ماند و در سال ۲۰۲۲ از سر گرفته شد. توافق امروز نشان میدهد که تغییر محیط بینالمللی، نقشی تعیینکننده در رسیدن به نقطه توافق داشته است. از سوی دیگر، توافق امروز را میتوان در امتداد تلاش بروکسل برای متنوعسازی روابط تجاری با بلوکها و اقتصادهای خارج از مدار سنتی فراآتلانتیک نیز دید.
کارشناسان میگویند اتحادیه اروپا میکوشد در برابر سیاستهای متغیر و بعضاً تنبیهی واشنگتن، شبکهای از روابط جایگزین و مکمل بسازد تا هزینههای تنش سیاسی با آمریکا مستقیماً به اقتصاد اروپا منتقل نشود. به هر روی، توافق اروپا و هند، بهویژه با بسته امنیتی و دفاعی همراهش، بیشتر از آنکه یک رویداد اقتصادی باشد، یک پیام سیاسی در میانه تنشهای فراآتلانتیکی است که نشان میدهد اتحادیه اروپا همزمان با افزایش فشارهای تعرفهای و بیثباتی تصمیمگیری در واشنگتن، مسیر آسیا را جدیتر از گذشته در دستورکار راهبردی خود قرار داده است.