به گزارش خبرنگار ایرنا، در پی تنشهای اجتماعی اخیر، یکی از مهممترین دغدغه نهادهای فرهنگی و اجتماعی، چگونگی بازسازی اعتماد عمومی و کاهش خشونتهای کلامی و رفتاری در سطح جامعه بود که مورد توجه متولیان فرهنگی و اجتماعی قرار گرفت.
در چنین شرایطی، زنان به عنوان ستون خانواده و از کنشگران موثر اجتماعی، نقشی تعیین کننده در بازآفرینی همدلی، گفتوگو و آرامش اجتماعی دارند و تجربه موفق برخی کشورها مثل رواندا، لیبریا، بوسنی و هرزگوین، کلمبیا، نپال و ایرلند شمالی در استفاده از ظرفیت زنان میتواند نمونهای از یک الگوی تطبیقی باشد.
با این نکته که استان قزوین نیز با برخورداری از شبکههای فعال اجتماعی، فرهنگی و مدنی زنان، ظرفیت قابلتوجهی برای ایفای این نقش ترمیمی دارد و بانوان این استان بر خلاف سایر نقاط کشور در حوزههای مختلفی از جمله سیاست، فرهنگ، جامعه، صنعت، تجارت و حتی ورزش فعالیت چشمگیری و قابل توجهی از خود نشان دادهاند.
در همین زمینه، به سراغ مریم بیدخام، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری قزوین رفتیم تا نقش زنان در التیام اجتماعی، ظرفیت مادران و معلمان در کاهش تنشها، مسوولیت رسانههای محلی و ضرورت اقدامات فرهنگی برای نسل جوان را بررسی کنیم.
ایرنا. نقش اصلی و راهبردی زنان قزوینی در فرآیند التیام و بازسازی اعتماد اجتماعی پس از حوادث اخیر را چگونه ارزیابی میکنید.
زنان استان قزوین، به ویژه در نقشهای مادری، معلمی و کنشگری اجتماعی، از اصلیترین و موثرترین بازیگران فرآیند التیام و بازسازی اعتماد اجتماعی پس از حوادث اخیر هستند، تجربههای تاریخی و اجتماعی نشان داده که در شرایط بحران و تنشهای اجتماعی، زنان نه تنها بار مسوولیت حفظ انسجام خانواده و مدیریت زندگی روزمره را بر دوش میکشند، بلکه به طور طبیعی به نیروی محرکهای برای صلح، آرامش و بازسازی اجتماعی تبدیل میشوند و این نقش ریشه در حس مسوولیتپذیری، نگاه مادرانه و توانمندی آنان در ایجاد و حفظ روابط اجتماعی است.
در استان قزوین، با توجه به سرمایه اجتماعی محلی، پیوندهای خویشاوندی و شبکههای اجتماعی فعال، زنان قادرند نقش «میانجی اجتماعی» را بهخوبی ایفا کنند، آنان از یکسو با درک دقیق از تنشها و بیاعتمادیهای موجود آشنا هستند و از سوی دیگر توانایی گفتوگو با خانوادهها، نسل جوان و حتی نهادهای رسمی را دارند، استفاده از این ظرفیت میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای غیرخشونتآمیز برای ترمیم شکافهای اجتماعی و بازسازی اعتماد عمومی تبدیل شود.
زنان قادرند نقش «میانجی اجتماعی» را بهخوبی ایفا کنند/معلمان و فعالان زن جامعه مدنی از این جهت ظرفیت منحصربهفرد دارند که در «سطح خرد زندگی اجتماعی» حضور مستمر دارند.
در سطح خانواده و محله نیز، زنان با مدیریت بحرانهای روانی، مراقبت از آسیبدیدگان و حفظ انسجام خانوادگی، نخستین حلقههای بازسازی امید اجتماعی را شکل میدهند و در بعد اجتماعی نیز با مشارکت در فعالیتهای فرهنگی، آموزشی و شبکههای محلی، به تقویت همدلی و کاهش سوءتفاهمها کمک خواهند کرد.
همچنین در حوزه رسانهای و روایتگری اجتماعی، زنان با تاکید بر مطالبات مدنی و پرهیز از خشونت، نقش مهمی در هدایت افکار عمومی به سمت عقلانیت و حل مساله ایفا میکنند، رویکردی که در بازسازی اعتماد میان جامعه و نهادها بسیار موثر است.
ایرنا. مادران، معلمان و فعالان زن جامعه مدنی چه ظرفیت منحصر به فردی برای کاهش تنش و ایجاد گفتوگو در خانوادهها و محلات دارند.
مادران، معلمان و فعالان زن جامعه مدنی از این جهت ظرفیت منحصربهفرد دارند که در «سطح خرد زندگی اجتماعی» حضور مستمر دارند، جایی که سیاستهای کلان بهتنهایی قادر به کاهش تنش نیستند.
مادران نخستین انتقالدهندگان فرهنگ گفتوگو، مدارا و شنیدن هستند و معلمان زن نیز در دوران کودکی و نوجوانی میتوانند الگوی عملی گفتوگو و احترام به تفاوتها باشند.
در کنار همه این موارد، ما از ظرفیت خوب فعالان زن جامعه مدنی نیز برخوردار هستیم که میتوانند با ایجاد شبکههای اجتماعی محلی، پیوند میان خانواده، محله و نهادهای عمومی را تقویت کنند.
ایرنا. برنامه عملی استانداری برای توانمندسازی این نقشها چیست.
دفتر امور بانوان و خانواده استانداری بهطور جدی به موضوع سلامت روانی و حمایت از خانوادهها در این شرایط کنونی پسابحران توجه دارد و در همین راستا، برنامههای متعددی برای ارتقای آگاهی و توانمندسازی زنان طراحی کرده که یکی از مهمترین این برنامهها، برگزاری همایش تخصصی با حضور بانوان گروههای مرجع و اثرگذار استان است.
این همایش با محور «سلامت روانی زنان و کودکان و روشهای مراقبت از خانوادهها در مواقع بحرانی» برگزار میشود و هدف آن، آموزش مهارتهای شناسایی، نشانههای بحرانهای روانی و راههای مقابله با آنهاست، همچنین نحوه حمایت از کودکان که در شرایط بحران آسیبپذیرتر هستند نیز در این همایش مورد توجه قرار گرفته است.
این همایش هشتم بهمنماه با حضور مشاوران امور بانوان دستگاههای اجرایی، مشاوران فرمانداران و نمایندگان تشکلهای مردمنهاد در سالن بانو واقع در سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری قزوین برگزار خواهد شد.
از جمله اهداف این برنامه میتوان به افزایش سطح آگاهی عمومی درباره اهمیت سلامت روان، آموزش مهارتهای مقابله با بحران برای زنان، ایجاد شبکههای حمایت محلی و تقویت روحیه همدلی و همکاری اجتماعی اشاره کرد.
دفتر امور بانوان و خانواده استانداری قزوین با همکاری دستگاههای اجرایی و تشکلهای مردمی، همچنین از ظرفیت مراکز مشاوره روانی و متخصصان سلامت روان بهره خواهد گرفت تا راهکارهای عملی برای حمایت از خانوادهها در شرایط بحرانی ارایه شود.
ایرنا. رسانههای محلی و فعالان فضای مجازی استان چگونه میتوانند به جای بازتولید خشونت کلامی، به تسهیلگران گفتوگوی ملی تبدیل شوند
رسانههای محلی قزوین به دلیل نزدیکی اجتماعی با مردم و شناخت عمیق از مسایل روزمره جامعه، میتوانند نقش کلیدی در تسهیل گفتوگوهای ملی ایفا کنند، تا جایی که این رسانهها اگر بخواهند به تسهیلگر گفتوگو تبدیل شوند، بایستی از روایتهای دوقطبی و هیجانی فاصله بگیرند و به بازتاب صدای متکثر جامعه بپردازند.
ترویج گفتوگوهای محلی، بیننسلی و صنفی به جای تاکید بر تقابلهای سیاسی و اجتماعی و همچنین پرهیز از خشونت زبانی و نمادین، از وظایف مهم رسانههاست، رسانههای محلی میتوانند بهعنوان «مرزبانان فرهنگی»، فضای گفتوگوی عقلانی و آرام را تقویت کنند.
بیدخام: رسانههای محلی میتوانند بهعنوان «مرزبانان فرهنگی»، فضای گفتوگوی عقلانی و آرام را تقویت کنند.
در شرایطی که رسانههای برونمرزی به دنبال تشدید بحرانها هستند، بازگشت مرجعیت رسانهای به داخل کشور بدون اصلاح رویکرد رسانههای محلی و ملی امکانپذیر نیست، ایجاد فضای امن برای گفتوگوی سازنده، نیازمند مسوولیتپذیری رسانهای است.
ایرنا. برای پیشگیری از انتقال خشونت بیننسلی و ترویج فرهنگ گفتوگو در میان نسل جوان، چه اقدامات فرهنگی و آموزشی را ضروری میدانید.
برای پیشگیری از انتقال خشونت بیننسلی باید از نگاه آمرانه و دستوری به نسل جوان پرهیز کرد، چراکه نسل جوان امروزی ناآگاه نیست، بلکه با انباشت اطلاعات مواجه است و بیش از هر چیز به مهارت انتخاب، تفکر انتقادی و شنیدهشدن نیاز دارد و تحمیل دیدگاهها نهتنها شکافها را کاهش نمیدهد، بلکه آنها را تشدید میکند.
اقدامات ضروری در این حوزه شامل آموزش مهارت گفتوگو و شنیدن فعال در مدارس و دانشگاهها، تقویت خانواده مبتنی بر مشارکت و تصمیمگیری جمعی، ایجاد فضاهای امن فرهنگی برای گفتوگوی بیننسلی بدون برچسبزنی و بهرهگیری از زنان، معلمان و کنشگران فرهنگی به عنوان الگوهای گفتوگوی سازنده است.
سخن پایانی شما برای مخاطبان ایرنا:
جامعه ایران و به ویژه جوانان، ظرفیت بالایی برای گفتوگو دارند، به شرط آنکه ناامیدی، تحقیر و خشونت به آنها تزریق نشود و بازسازی این ظرفیت، نیازمند اعتماد به جامعه و کنشگران آن، بهویژه زنان و جوانان است.