به گزارش ایرنا، آمارهای رسمی بهزیستی فارس نشان میدهد که طی یک سال گذشته، هزاران نفر از اقشار مختلف جامعه تحت پوشش این برنامهها قرار گرفتهاند؛ اقدامی که میتواند نقش تعیینکنندهای در ارتقای کیفیت زندگی نسلهای امروز و آینده داشته باشد.
تمرکز بر پیشگیری، راهبرد اصلی نظام حمایتی
در سالهای اخیر، رویکرد نظامهای رفاهی و حمایتی در سراسر جهان به سمت پیشگیری از بروز معلولیت و شناسایی زودهنگام بیماریهای منجر به ناتوانی تغییر کرده است؛ این رویکرد بر این اصل استوار است که پیشگیری و مداخله بهموقع، نهتنها هزینههای درمانی و اجتماعی را کاهش میدهد، بلکه امکان زندگی مستقلتر و باکیفیتتر را برای افراد فراهم میسازد؛ استان فارس نیز در همین مسیر، برنامههای متعددی را با محوریت بهزیستی به اجرا گذاشته است.
در این چارچوب، خدماتی مانند مشاوره ژنتیک، غربالگری بینایی کودکان، غربالگری شنوایی نوزادان و آموزش سالمندان، بهعنوان حلقههای بههمپیوسته یک زنجیره پیشگیری تعریف شدهاند؛ هر یک از این اقدامات، بخشی از فرآیند شناسایی زودهنگام، کاهش خطر و مداخله موثر را پوشش میدهد و در مجموع، هدف نهایی آن کاهش بروز معلولیت در جامعه است.
کارشناسان حوزه سلامت اجتماعی معتقدند که سرمایهگذاری در این حوزهها، آثار بلندمدتی بر توسعه انسانی دارد؛ کودکانی که اختلالات بینایی و شنوایی آنها در سنین پایین تشخیص داده میشود، شانس بیشتری برای رشد طبیعی، تحصیل موفق و مشارکت اجتماعی خواهند داشت؛ به همین ترتیب، خانوادههایی که پیش از ازدواج یا فرزندآوری از مشاوره ژنتیک بهرهمند میشوند، میتوانند تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند.
از سوی دیگر، توجه به سالمندان و میانسالان بهعنوان گروهی در معرض خطر معلولیتهای اکتسابی، نشاندهنده نگاه جامع بهزیستی فارس به مسئله سلامت در تمام مراحل زندگی است. این نگاه چرخهای، از تولد تا سالمندی، پایههای یک جامعه سالم و فراگیر را تقویت میکند.
نقش بهزیستی فارس در توسعه خدمات سلامتمحور
اداره کل بهزیستی بهعنوان متولی اصلی حمایت از اقشار آسیبپذیر، در استان فارس تلاش کرده است تا خدمات خود را از رویکرد صرفا حمایتی به سمت رویکرد توانمندساز و پیشگیرانه سوق دهد؛ ایجاد و تقویت مراکز مشاوره ژنتیک، همکاری با مراکز درمانی و آزمایشگاهی، و اجرای طرحهای گسترده غربالگری، بخشی از این سیاست کلان محسوب میشود.
این اقدامات در شرایطی انجام میشود که افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت سلامت ژنتیک و غربالگریهای دورهای، همچنان یک چالش فرهنگی به شمار میرود؛ به همین دلیل، بهزیستی فارس علاوه بر ارائه خدمات تخصصی، بر فرهنگسازی و اطلاعرسانی نیز تمرکز کرده است تا خانوادهها و افراد در معرض خطر، با آگاهی بیشتری از این خدمات استفاده کنند.
گزارشهای رسمی نشان میدهد که استقبال مردم از این برنامهها در حال افزایش است؛ موضوعی که میتواند بیانگر اعتماد عمومی به نهادهای حمایتی و درک بهتر اهمیت پیشگیری باشد؛ استمرار این روند، نیازمند حمایتهای مالی، انسانی و نهادی در سطح استانی و ملی است.
در چنین فضایی، انتشار آمار و اطلاعات شفاف درباره عملکرد دستگاههای اجرایی، نقش مهمی در پاسخگویی و تقویت سرمایه اجتماعی ایفا میکند؛ آمار ارائهشده از سوی سرپرست ادارهکل بهزیستی فارس، تصویری روشن از گستره این خدمات در یک سال گذشته ارائه میدهد.
اهمیت مشاوره ژنتیک در کاهش معلولیتها
مشاوره ژنتیک یکی از موثرترین ابزارها برای پیشگیری از تولد نوزادان دارای اختلالات ژنتیکی و شناسایی بیماریهایی است که میتواند در آینده منجر به معلولیت شود؛ این خدمات بهویژه برای خانوادههایی که سابقه معلولیت جسمی یا ذهنی دارند، یا زوجهایی که ازدواج فامیلی دارند، از اهمیت دوچندان برخوردار است.
در استان فارس، توسعه مراکز مشاوره ژنتیک و افزایش دسترسی مردم به این خدمات، بخشی از برنامههای اولویتدار بهزیستی محسوب میشود؛ ارائه این خدمات در ۱۷ مرکز، نشاندهنده تلاش برای پوشش جغرافیایی مناسب و کاهش فاصله دسترسی شهروندان به خدمات تخصصی است.
افزایش تعداد مراجعان به این مراکز، علاوه بر تاثیر مستقیم بر پیشگیری از معلولیت، میتواند به ارتقای سطح آگاهی عمومی درباره سلامت باروری و مسئولیتپذیری اجتماعی در قبال نسل آینده کمک کند؛ این موضوع، بهویژه در جوامعی با ساختار خانوادگی گسترده، اهمیت راهبردی دارد.
هفت هزار فارسی مشاوره ژنتیک دریافت کردند
سرپرست ادارهکل بهزیستی فارس به خبرنگار ایرنا گفت: از سال گذشته تاکنون، هفت هزار نفر در راستای پیشگیری از معلولیتها و شناسایی بیماریهای منجر به معلولیت، در ۱۷ مرکز استان خدمات مشاوره ژنتیک دریافت کردهاند.
حمید گودرزی اظهار کرد: با هدف کاهش شیوع و بروز معلولیتهای ناشی از اختلالات ژنتیکی در جامعه، ۳۷۰ نفر نیز به آزمایشگاههای ژنتیک استان مراجعه کردهاند.
فرهنگسازی برای مشاوره ژنتیک در خانوادههای در معرض خطر
وی افزود: در این راستا، فرهنگسازی برای انجام مشاوره ژنتیک در خانوادههای دارای معلولیت جسمی و ذهنی و همچنین ترغیب افراد در معرض خطر به مراجعه برای دریافت این خدمات انجام شده است.
غربالگری ۱۱۰ هزار کودک برای پیشگیری از تنبلی چشم
سرپرست ادارهکل بهزیستی فارس تصریح کرد: به منظور پیشگیری و شناسایی زودهنگام اختلالات بینایی در کودکان و درمان بهموقع آن، بهویژه بیماری تنبلی چشم، تا دیماه امسال ۱۱۰ هزار کودک سه تا ۶ سال در استان فارس غربالگری شدهاند.
گودرزی عنوان کرد: از این تعداد، پنج هزار و ۲۶۵ کودک مشکوک به اختلالات بینایی شناسایی و برای انجام مراحل تکمیلی به سطح دوم غربالگری ارجاع داده شدهاند.
غربالگری شنوایی بیش از ۳۵ هزار نوزاد در استان فارس
وی با اشاره به اجرای برنامه غربالگری شنوایی نوزادان بیان کرد: در راستای شناسایی، تشخیص و مداخله زودهنگام اختلالات شنوایی (غربالگری تا یکماهگی، تشخیص تا سهماهگی و مداخله تا ۶ماهگی)، تا دیماه امسال ۳۵ هزار و ۳۲۰ نوزاد غربال شدهاند.
به گفته وی، در این مدت ۱۱۵ کودک تحت مداخلات طبی و توانبخشی قرار گرفتهاند.
آموزش چهار هزار سالمند برای پیشگیری از معلولیتهای دوران سالمندی
گودرزی افزود: به منظور پیشگیری از معلولیتهای دوران سالمندی، چهار هزار نفر از سالمندان و میانسالان استان آموزش دیدهاند؛ این آموزشها با موضوعاتی از جمله سکته مغزی، بیماریهای عروق قلب، استئوپروز، استئوآرتریت، دیابت و پیشگیری از سقوط اجرا شده است.
وی ادامه داد: این برنامهها با هدف افزایش آگاهی سلامت در دوران سالمندی، اصلاح رفتارهای مرتبط با سلامت در میانسالی و سالمندی، ارتقای کیفیت زندگی و بهبود سطح سلامت سالمندان طراحی و اجرا شدهاند.
هدفگذاری برای حضور فعال افراد دارای معلولیت در جامعه
سرپرست ادارهکل بهزیستی فارس تاکید کرد: هدف ما این است که افراد دارای معلولیت در تمامی جنبههای زندگی، از تحصیل و اشتغال گرفته تا مشارکت اجتماعی، حضور فعال داشته باشند و به استقلال کامل دست یابند؛ در همین راستا، برنامههای جدیدی در دست اجرا داریم که به ارتقای کیفیت زندگی این افراد کمک خواهد کرد.
ضرورت همکاری همهجانبه برای حمایت از افراد دارای معلولیت
گودرزی افزود: تحقق این اهداف نیازمند همکاری همهجانبه دولت، نهادهای خصوصی، سازمانهای مردمنهاد و خود جامعه است؛ گسترش آموزش و مهارتآموزی، ایجاد بسترهای اشتغال، حمایتهای روانی و اجتماعی و ایجاد زیرساختهای مناسب از جمله گامهای ضروری در این مسیر است.
وی گفت: امیدواریم با همراهی بیشتر مردم و سایر نهادها بتوانیم به جامعهای فراگیرتر دست یابیم و از همه ارگانهای دولتی، اشخاص حقوقی و حقیقی میخواهیم هر یک به سهم خود در حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت مشارکت کنند؛ ما در اداره کل بهزیستی بهطور مستمر در تلاش هستیم شرایط زندگی جامعه هدف را بهبود بخشیم، اما این مسیر بدون همبستگی و همراهی عمومی امکانپذیر نخواهد بود.
غربالگری کودکان و نوزادان؛ سرمایهگذاری برای آینده
آمارهای ارائهشده در این گزارش نشان میدهد که غربالگری بینایی و شنوایی، سهم قابلتوجهی از فعالیتهای پیشگیرانه بهزیستی فارس را به خود اختصاص داده است؛ غربالگری بیش از ۱۱۰ هزار کودک سه تا ۶ سال برای شناسایی اختلالات بینایی، اقدامی گسترده محسوب میشود که میتواند از بروز مشکلات آموزشی و اجتماعی در سالهای بعد جلوگیری کند.
همچنین غربالگری بیش از ۳۵ هزار نوزاد از نظر شنوایی، نشاندهنده توجه ویژه به دوره طلایی رشد کودک است؛ تشخیص و مداخله زودهنگام در این سنین، نقش تعیینکنندهای در توانمندسازی کودکان و کاهش نیاز به خدمات حمایتی پرهزینه در آینده دارد.
ارجاع کودکان مشکوک به سطوح تخصصیتر و ارائه مداخلات طبی و توانبخشی، بیانگر تکمیل زنجیره خدمات و پرهیز از اقدامات مقطعی است.
آموزش سالمندان و نگاه جامع به سلامت اجتماعی
بخش دیگری از برنامههای بهزیستی فارس، به آموزش سالمندان و میانسالان اختصاص دارد؛ گروهی که با افزایش سن، بیش از دیگران در معرض خطر معلولیتهای ناشی از بیماریهای مزمن قرار میگیرند؛ آموزش چهار هزار نفر در این حوزه، نشاندهنده توجه به پیشگیری در مراحل پایانی چرخه زندگی است.
افزایش آگاهی درباره بیماریهایی مانند سکته مغزی، دیابت و پوکی استخوان، میتواند نقش مهمی در تغییر سبک زندگی و کاهش ناتوانیهای جسمی ایفا کند؛ این اقدامات، علاوه بر ارتقای سلامت فردی، بار اقتصادی و اجتماعی معلولیت را نیز کاهش میدهد.
حرکت به سوی جامعهای فراگیر
مجموعه اقدامات بهزیستی فارس در حوزه مشاوره ژنتیک، غربالگری کودکان و آموزش سالمندان، تصویری از یک رویکرد جامع و آیندهنگر در حوزه سلامت اجتماعی ارائه میدهد؛ این رویکرد، پیشگیری را مقدم بر درمان میداند و بر توانمندسازی افراد در تمام مراحل زندگی تاکید دارد.
تحقق اهداف اعلامشده، نیازمند تداوم این برنامهها و تقویت همکاری میان دولت، نهادهای خصوصی، سازمانهای مردمنهاد و خود جامعه است؛ مشارکت جمعی میتواند زمینهساز ایجاد جامعهای فراگیرتر باشد که در آن، افراد دارای معلولیت از فرصتهای برابر برای تحصیل، اشتغال و مشارکت اجتماعی برخوردار شوند.