رقابت میان چین و آمریکا حالا به نزدیکی مرزهای آمریکا رسیده است از شکلگیری یک «شراکت استراتژیک» با کانادا تا افزایش خرید نفت از ونزوئلا علی رغم تهدیدهای ترامپ. هرچند آمریکا به دنبال افزایش نفوذ خود در شمال شرق آسیاست، منطقهای که چین آن را در حیطه نفوذ سنتی خود میداند حالا چین هم بیکار ننشسته به دنبال محاصره خاموش و نفود اقتصادی در قاره آمریکا بویژه در آمریکا لاتین است. پکن نیز میکوشد با تقویت جایگاه خود در آمریکای لاتین، موازنهای در برابر ایالات متحده ایجاد کند.
کانادا اخیراً از شکلگیری یک «شراکت استراتژیک» با چین خبر داده بود. خبری که با واکنش تند ترامپ مواجه شد و کانادا را متهم کرد که ممکن است به «دروازه ورود کالاهای چینی به آمریکا» تبدیل شود؛ سناریویی که به گفته او، منافع اقتصادی و امنیتی ایالات متحده را بهطور جدی تهدید میکند.
بر اساس توافق کانادا و چین، کانادا از این پس اجازه خواهد داد سالانه تا ۴۹هزار دستگاه خودروی تولید چین با تعرفهای معادل ۶.۱درصد وارد این کشور شود. این تغییر در مقایسه با تعرفه ۱۰۰درصدی پیشین، چرخشی اساسی در سیاست تجاری کانادا بهشمار میرود. مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، اعلامکرده است که این سهمیه وارداتی میتواند طی پنج سالآینده افزایش یابد و به حدود ۷۰هزار دستگاه در سال برسد؛ موضوعی که سیگنالی مثبت به خودروسازان خارجی و بهویژه شرکتهایی ارسال میکند که بخش مهمی از ظرفیت تولید آنها در چین متمرکز شدهاست. به اعتقاد تحلیلگران، ذینفعان اصلی این بخش از توافق، شرکتهای چینی و مصرفکنندگان کانادایی هستند که بهدنبال خودروهای برقی ارزانقیمت و مناسب ورود به بازار هستند. بسیاری از خودروسازان چینی در سالهای اخیر تمرکز خود را بر تولید خودروهای الکتریکی اقتصادی قراردادهاند و میتوانند از این فضای جدید برای آزمایش بازار کانادا استفاده کنند.
رسانه دولتی کانادا، سیبیسی نیز به نقل از یک مقام ارشد گزارش دادهاست که دولت این کشور قصد دارد طی سه سالآینده امکان مشارکتهای مشترک و سرمایهگذاری با شرکتهای چینی را برای تولید یک خودروی برقی با برند کانادایی بررسی کند.
ایالاتمتحده پیشتر در سال۲۰۲۴ تعرفه واردات خودروهای برقی ساخت چین را به ۱۰۰درصد افزایش داده بود؛ اقدامی که عملا مسیر ورود این خودروها به بازار آمریکا را مسدود کرد. در چنین شرایطی، تفاوت رویکرد کانادا میتواند به ایجاد شکافهایی در سیاستهای تجاری منطقهای منجر شود.
بازهم تهدید تعرفهای
همچنانکه ، ترامپ در واکنش به این بیانیه تأکید کرده است که اگر دولت کانادا تصور میکند میتواند بهعنوان یک مسیر واسطه برای صادرات کالاهای چینی به آمریکا عمل کند، «بهشدت در اشتباه است». او هشدار داده که در چنین شرایطی، چین میتواند ساختار اقتصادی، اجتماعی و تجاری کانادا را تضعیف کند و آمریکا نیز با ابزار تعرفه، واکنش قاطعی نشان خواهد داد. این تغییر موضع سریع، بار دیگر الگوی آشنای سیاست تجاری ترامپ را برجسته کرده است؛ الگویی که با تهدیدهای سنگین تعرفهای آغاز میشود و فضای عدماطمینان را بر روابط تجاری و بازارهای جهانی حاکم میکند. بازگشت ترامپ به «گام اول کتابچه تعرفهها»، آنهم در فاصله کمتر از دو هفته، میتواند نشانهای از تشدید دوباره تنشهای تجاری میان آمریکا، چین و شرکای سنتی واشنگتن باشد. برای بازارهای مالی، این پیام بیش از آنکه صرفاً یک موضع سیاسی باشد، هشداری روشن نسبت به افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک و تجاری در ماههای پیشروست؛ ریسکهایی که میتوانند دوباره بر ارزها، کالاها و بازار سهام جهانی سایه بیندازند. حالا ترامپ روز گذشته پا را فراتر گذاشت و در هشداری به کانادا گفت که اگر با چین توافق کند، فورا با ۱۰۰ درصد تعرفه علیه تمام کالاهای کانادایی که وارد ایالات متحده آمریکا میشوند، ضربه خواهد دید.
از سوی دیگر، سخنگوی کاخ سفید هم اعلام کرد که رئیس جمهوری آمریکا از اول فوریه تعرفه های ۲۵ درصدی را بر کالاهای وارداتی کانادا و مکزیک و ۱۰ درصدی بر چین اعمال میکند.
خودروسازی در شمال، کشتیسازی در جنوب
اما حضور چین در مرزهای آمریکا مختص به کانادا نیست. در حالی که واشنگتن با تحریمهای تازه، تعرفههای سنگین و حتی توقیف نفتکشها حلقه فشار را بر کاراکاس تنگتر کرده است، ونزوئلا به بالاترین سطح تولید نفت در هفت سال اخیر رسید که بزرگترین مشتری این نفت، چین است.
تداوم تقاضای چین و بیاعتنایی برخی شرکتهای آسیایی به هشدارهای آمریکا، موتور جهش تولید را روشن نگه داشت و این کشور را دوباره به باشگاه تولید یکمیلیونبشکهای بازگرداند.
در بحبوحه فشارهای آمریکا علیه ونزوئلا که با ربایش «نیکلاس مادورو» رئیسجمهوری این کشور به اوج خود رسید، صنعت نفت ونزوئلا به بهترین میزان تولید خود در هفت سال گذشته دست یافت؛ با میانگین ۱ میلیون و ۸۱ هزار بشکه در روز.
افزایش ۱۷.۳ درصدی تولید نفت ونزوئلا در مقایسه با سال ۲۰۱۴ را نشان میدهد؛ همچنین آمار تولید بیش از یک میلیون بشکه در روز، برای اولین بار از ژوئن ۲۰۱۹ (خرداد- تیر ۱۳۹۸) ثبت شد.
افزایش تولید در این کشورِ میزبان بزرگترین ذخایر اثبات شده نفت خام جهان در حالی گزارش شد که آمریکا، پایان عملیات شرکت شورون در ونزوئلا را تا ماه مه ۲۰۲۵ اعلام و تعرفه ۲۵ درصدی بر خریداران نفت خام از کاراکاس اعمال کرد.
«گراسیلا اوردانتتا» اقتصاددان ارشد شرکت اکوآنالیتیکا به خبرگزاری افه گفت که صنعت نفت ملی «با وجود این شرایط نامطلوب» روند رو به رشدی را حفظ کرده است.
وی این موضوع را در میان عوامل دیگر، به عوامل «کلیدی» مانند بیتوجهی شرکتهای خصوصی چینی، که برخی «حتی تحت تحریمها» بودند، به هشدار «دونالد ترامپ» رئیسجمهوری آمریکا به کشورهایی که نفت ونزوئلا را خریداری میکردند، نسبت داد؛ با وجود تهدیدهای آمریکا، «تقاضای مداوم از سوی چین ادامه داشت.»
سیاست موازنه پکن در آمریکای لاتین
هرچند آمریکا به دنبال افزایش نفوذ خود در شمال شرق آسیاست، منطقهای که چین آن را در حیطه نفوذ سنتی خود میداند حالا چین هم بیکار ننشسته به دنبال محاصره خاموش و نفود اقتصادی در قاره آمریکا بویژه در آمریکا لاتین است. .پکن نیز میکوشد با تقویت جایگاه خود در آمریکای لاتین، موازنهای در برابر ایالات متحده ایجاد کند.
در این میان، مکزیکف کلمبیا و کانادا که از متحدان نزدیک واشنگتن هستند، به میدان اصلی رقابت میان ترامپ و چین در منطقه بدل شدهاند. چین با نفوذ فزاینده در بنادر آمریکای جنوبی قصد دارد تا کنترل هرچه بیشتر بنادر بینالمللی، بهویژه در کشورهای آمریکای لاتین و جنوبی را در دست بگیرد. چین تلاش دارد تا بازارهای بیشتری برای محصولات و شرکتهای خود ایجاد کند، زیرا آمریکای لاتین با بیش از ۷۰۰ میلیون نفر جمعیت، یک بازار مصرفی عظیم محسوب میشود. علاوه بر این، پکن در پی آن است تا منابع طبیعی را با قیمت مطلوب و با جریان باثبات از بنادر آمریکای جنوبی به دست آورد. همچنین گسترش ابتکار کمربند و جاده که از سال ۲۰۱۳ آغاز شده، از دیگر اهداف چین برای وارد کردن کشورهای آمریکای لاتین به پروژهای است که جایگاه محوری در تجارت دریایی بینالمللی دارند. چین موفق شده بیش از ۲۱ کشور در آمریکای جنوبی را به ابتکار کمربند و جاده ملحق کند و کنترل بسیاری از بنادر این کشورها، بهویژه کانال پاناما که حیات خلوت منافع آمریکا در برابر چین به شمار میرود، را در دست گیرد. حالا تنها ابزار ترامپ در برابر سیاست اقتصادی چین در آمریکای لاتین (کشتی سازی در جنوب و خودروسازی در شمال) اعمال تعرفه است. با این حال، اجرا، این سیاست پیامدهای بسیار سنگینی برای اقتصاد آمریکا و تجارت جهانی خواهد داشت، بهویژه با توجه به تعرفهها و اقدامات حمایتی تنبیهی که ترامپ علیه چین و بسیاری از کشورهای دیگر اعمال کرده است.