به گزارش ایرنا، فضای سبز شهری، ریههای تنفسی یک شهر محسوب میشوند؛ عاملی حیاتی که نه تنها بر زیبایی بصری شهر تأثیر میگذارد، بلکه نقش مهمی در تعدیل دمای هوا و بهبود کیفیت زندگی ساکنان ایفا میکند. در شهر زاهدان، با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیم خشک منطقه سیستان و بلوچستان، مدیریت و توسعه این نوار سبز، تلاشی دوچندان را میطلبد که در آن، حفظ منابع آبی محدود و تأمین اعتبارات، در اولویتهای نخست قرار دارند.بررسی وضعیت فعلی نشان میدهد که مسئولان این شهر در تلاش هستند تا با تکیه بر گونههای بومی مقاوم و تکنیکهای نوین آبیاری، سایهسار اطمینانبخشی را برای شهروندان فراهم آورد، هرچند چالشهای ساختاری و مالی همچنان مسیر توسعه را دشوار میسازند.با توجه به محدودیتهای ذاتی اقلیم بیابانی حاکم بر زاهدان، هرگونه تلاش برای گسترش پوشش گیاهی، مستلزم یک رویکرد مبتنی بر پایداری و بهرهوری حداکثری از منابع موجود است. این بدان معناست که تصمیمات مربوط به کاشت و نگهداری باید بر اساس مطالعات دقیق زیستمحیطی اتخاذ، تا از هدر رفتن منابع گرانبهایی چون آب جلوگیری شود.
کمربند سبز زاهدان، دژ دفاعی در برابر گرد و غبار و گرماست
استاندار سیستان و بلوچستان، توسعه فضای سبز در زاهدان را نه یک اقدام تنها شهری، بلکه یک ضرورت راهبردی برای تابآوری منطقهای در برابر تغییرات اقلیمی دانست و افزود: نقش کمربندهای سبز در مهار کانونهای تولید گرد و غبار و کاهش اثرات مستقیم آن بر سلامت عمومی شهروندان قابل توجه است.منصور بیجار بیان کرد: در اقلیمی چون زاهدان، هر متر مربع فضای سبز، باید به عنوان یک دژ دفاعی در برابر فرسایش بادی و گرمای شدید در نظر گرفته شود و اولویت تخصیص منابع باید به سمت پروژههایی با بازدهی محیط زیستی بالا سوق یابد، این دیدگاه، توسعه فضای سبز را از یک حوزه زیباییشناختی به یک مؤلفه حیاتی در مدیریت بحران تبدیل میکند که نیازمند عزم اجرایی فراتر از شهرداری است.وی بر استفاده منابع آبی پایدار و غیرمتعارف به عنوان گلوگاه اصلی توسعه فضای سبز شهری تأکید و بیان کرد: اتکا به منابع آب سطحی و زیرزمینی متعارف دیگر جوابگوی نیازهای توسعه آتی نیست و دستگاههای متولی باید با استفاده از ظرفیتهای قانونی موجود، به سمت بهرهبرداری از پسابهای تصفیهشده و مدیریت هوشمندانه منابع غیرمعمول حرکت کنند.استاندار سیستان و بلوچستان بر لزوم استفاده از اعتبارات ملی و جذب سرمایهگذاریهای خارج از ساختار شهرداری تصریح و خاطرنشان کرد: دولت مرکزی حامی طرحهایی است که بتوانند با کاهش مصرف آب، پوشش گیاهی شهر را به شکل محسوسی افزایش دهند؛ این رویکرد، نیاز به تعریف پروژههای جدید بر اساس اصل صرفهجویی مطلق در آب را دوچندان میکند.
وی مدیریت جهادی و اجرای سریع مصوبات را خواستار شد و نسبت به تأخیر در تکمیل پروژههای نیمهتمام هشدار داد و عنوان کرد: در شرایطی که شهروندان نیازمند تغییر ملموس در کیفیت محیط زندگی خود هستند، بروکراسیهای اداری و کندی در فرایندهای اجرایی قابل پذیرش نیست.
بیجار بر لزوم همافزایی کامل بین شهرداری، سازمان آب، سازمان جنگلها و سایر نهادهای مرتبط اشاره کرد و گفت: باید هماهنگی در حفاریها، تخصیص زمین و اجرای شبکههای آبیاری به شکلی منسجم پیش رود.
وی توسعه فضای سبز را عاملی مهم در افزایش نشاط اجتماعی و بهبود شاخصهای رضایت شهروندی معرفی کرد و ادامه داد: سرانههای پایین فضای سبز به طور مستقیم بر کیفیت زندگی و احساس تعلق خاطر مردم به شهرشان اثر منفی میگذارد؛ بنابراین اولویتبندی پروژههایی که دسترسی عمومی آسانتری دارند، باید مد نظر قرار گیرد.استاندار سیستان و بلوچستان با اشاره بر اینکه پارک جنگلی زاهدان مدلی متفاوت از ساخت فضایی سبز برای این استان را ارائه میدهد تصریح کرد: قطعا توسعه آن، الهام بخش گسترش شمار پارکهای مشابه در این منطقه خواهد بود، خوشبختانه روند اجرای عملیات ساخت پارک جنگلی مطلوب است در حالی که زمان کمی از آغاز آن گذشته اما عزمی جدی برای توسعه آن شکل گرفته و این پارک از نخستین گام های مهم برای توسعه پویش استانی بهسازی،توسعه و پاکسازی فضای سبز است.وی با اشاره به اینکه سیستان و بلوچستان همواره با چالشهای جدی محیط زیستی نظیر خشکسالی روبروست، گفت: توسعه نهضت فضای سبز بخشی از پویش توسعه استان است که برای مواجههای درست در برابر چالشهای محیط زیستی، شکل گرفته که علاوه بر ساخت پارک،گسترش مشارکت مردم در توسعه استان بویژه همدلی برای تقویت فضای سبز و تضمین هوای پاک را دنبال میکند.بیجار توسعه فضای سبز را یکی از ضرورتهای زیستمحیطی و شهری برشمرد و افزود: همکاری شهروندان در نگهداری از درختان کاشتهشده، ضامن پایداری این اقدام ارزشمند است؛ ساخت این پارک پاسخی به مطالبه دیرینه شهروندان و گامی مؤثر در جهت بهبود کیفیت هوا، ارتقای سلامت روانی و اجتماعی، فراهمسازی مکانی برای همنشینی و نشاط عمومی است.
توسعه فضای سبز زاهدان با تمرکز بر گونههای مقاوم
معاون سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری زاهدان در این باره اظهار کرد: شهرداری زاهدان در مواجهه با اقلیم خشک و چالشهای کمآبی، تلاشهایی مستمر را برای گسترش و حفظ فضای سبز شهری به کار گرفته است.محمد رضا نورایی عنوان کرد: در حال حاضر، حدود سه میلیون و ۵۰۰ هزار متر مربع فضای سبز شهری فعال است که این میزان، بدون احتساب پارک جنگلی ۷۰ هکتاری، درصد مشخصی از سطح شهر را پوشش میدهد؛ در راستای توسعه فضای سبز شهری، پروژههایی نظیر فاز دوم پارک جنگلی ۷۰ هکتاری و فاز دوم کمربند سبز در دستور کار قرار دارد تا از این طریق، میزان سرانه فضای سبز بهبود یابد.وی خاطرنشان کرد: معیار انتخاب مکانهای جدید برای کاشت، مستلزم در نظر گرفتن کاربری زمین مناسب و تأمین آب است که تأمین منابع پایدار برای آن یکی از اولویتهای اصلی شهرداری محسوب میشود.معاون سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری زاهدان با اشاره به اینکه مدیریت منابع گیاهی در زاهدان با تمرکز بر سازگاری اقلیمی صورت میگیرد بیان کرد: گونههای کاشته شده شامل گز، آکاسیا، کنار، نخل و ابریشم مصری هستند که مقاومت بالایی در برابر شرایط سخت منطقه دارند.وی افزود: برنامه آبیاری به صورت میانگین هشت دور در ماه در فضای سبز زاهدان اجرا میشود که بخش عمده آن از طریق تانکر و در برخی موارد با بهرهگیری از سیستم آبیاری قطرهای انجام میگیرد.نورایی راهکار اصلی برای مقابله با خشکسالی را استفاده از پساب فاضلاب شهری برای آبیاری و انتخاب گونههایی با نیاز آبی کمتر بیان کرد و ادامه داد: برای بهینهسازی مصرف، ساعات آبیاری در فصول گرم از ساعات روز به اوقات اولیه صبح یا عصر تغییر یافته است، همچنین هرس، سمپاشی و مراقبتهای فصلی بر عهده تیمهای تخصصی بوده و برخی رفیوژها نیز به سیستم آبیاری قطرهای مجهز شدهاند.
وی بزرگترین چالش پیش روی توسعه و نگهداری فضای سبز در این شهر را کمبود اعتبار و بودجه تخصیصی دانست و گفت: علاوه بر محدودیت مالی، پیمانکاران فاقد دانش فنی کافی و شرکتهای بدون گرید معتبر نیز از جمله موانع هستند.معاون سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری زاهدان اضافه کرد: در حوزه مشارکت شهروندان، برنامههای آموزشی بهویژه برای کودکان و نوجوانان از طریق برگزاری کلاسها در مدارس در حال اجراست تا فرهنگ حفاظت از فضای سبز نهادینه شود؛ با این حال، میزان رضایت شهروندان و مشکلات گزارش شده نیازمند بررسی دقیقتر از سوی ناظران میدانی است.وی اظهار کرد: با توجه به رشد شهری و بحران آب، اولویت شهرداری حفظ و نگهداری فضای سبز موجود و سپس افزایش مساحت با استفاده از گونههای مقاوم است. پیشنهاد کلیدی برای بهبود شرایط، تأمین بودجه اختصاصی و افزایش دقت در انتخاب پیمانکاران متخصص است تا کیفیت خدمات نگهداری ارتقا یابد و مشارکت مردمی از طریق طرحهای هدفمند توسعه یابد.عملیات اجرایی ایجاد پارک جنگلی زاهدان از بهمن ماه سال ۱۴۰۳ آغاز شد که قرار است این مکان در آینده نزدیک ضمن تقویت زیست بوم محلی و حمایت از گونه های گیاهی منطقه به نمادی از مقابله با بحرانهای زیستمحیطی تبدیل و در گسترش فضای سبز شهر نقش بسزایی ایفا کند.