به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بازآفرینی ایستگاههای قدیمی مترو و قطار، یکی از روندهای نوین در مدیریت شهری و توسعه پایدار است که در دهههای اخیر توجه بسیاری از شهرها را به خود جلب کرده است. این رویکرد خلاقانه به حفظ میراث معماری و حملونقل کمک میکند و با ایجاد کاربریهای جدید، فضاهای اجتماعی و فرهنگی تازهای را در دل شهرها به وجود میآورد. ایستگاهها و قطارهای قدیمی، بهعنوان نمادهای تاریخی و بخشی از حافظه جمعی شهروندان، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به مراکز فرهنگی، هنری و اجتماعی دارند. بسیاری از شهرها به جای تخریب یا رهاسازی این زیرساختها، با بازآفرینی آنها توانستهاند ارزشهای جدیدی خلق کنند که هم از منظر اقتصادی سودمند است و هم از نظر زیستمحیطی نمونهای از استفاده مجدد پایدار محسوب میشود.
پروژههای بازآفرینی ارتباط مردم با گذشته و میراث شهری را حفظ میکنند، فضاهای جدیدی برای تعامل و همزیستی فراهم میکنند و از منظر زیستمحیطی، کاهش ضایعات و مصرف منابع را از طریق استفاده مجدد زیرساختها محقق میکنند. بازآفرینی ایستگاهها و قطارهای قدیمی نهتنها یک اقدام معماری و هنری است، بلکه راهبردی جامع برای توسعه پایدار شهری به شمار میرود.
هنگکنگ؛ تبدیل قطارهای بازنشسته به مراکز فرهنگی
شرکت حملونقل شهری هنگکنگ از سال ۲۰۲۱ برنامهای تحت عنوان بازآفرینی قطارهای بازنشسته را آغاز کرد. در این طرح، واگنهای قدیمی که پس از چند دهه خدمت از چرخه عملیاتی خارج شده بودند، به جای انتقال به انبار و اوراق شدن، وارد فرایند بازسازی و تغییر کاربری شدند. واگنها به کارگاههای تعمیرات مرکزی منتقل شدند و بخشهای فرسوده همچون سیستم تهویه، صندلیها و پنلهای داخلی و سیستمهای برقی و مکانیکی غیرفعال شد. درهای اتوماتیک با مکانیزم دستی جایگزین شدند و کفپوشها با مواد مقاوم و ضدلغزش بازسازی شد.
بعضی واگنها به کافههای کوچک تبدیل شدند؛ صندلیهای قدیمی حذف و میزهای چوبی سبک در آنها نصب شد، سیستم روشنایی الایدی جایگزین چراغهای قدیمی شد و پنجرهها با شیشههای دوجداره مقاوم بازسازی شدند. تعدادی دیگر به کتابخانههای عمومی تغییر کاربری یافتند؛ قفسههای فلزی سبک روی دیوارها نصب شد و سیستم تهویه مطبوع جدید برای حفظ شرایط مناسب کتابها اضافه شد. واگنهایی نیز به فضاهای آموزشی و نمایشگاهی تبدیل شدند؛ دیوارها با پنلهای نمایشگر دیجیتال تجهیز شدند و کفها با پوشش مقاوم برای برگزاری کارگاهها و نمایشگاهها آماده شدند.
این واگنها در نقاط مختلف شهر همچون پارکهای عمومی، میدانهای شهری و بعضی ایستگاههای فعال قرار داده شدند. رمپهای دسترسی برای افراد کمتوان اضافه شد، سیستم روشنایی بیرونی نصب شد و دسترسی به اینترنت وایفای عمومی در واگنها فعال شد.
اسلواکی؛ واگنهای قدیمی که به موزه زنده تاریخ بدل شدند
در شهر کوچک راجتسکه تپلیتسه، ایستگاه و واگنهای قدیمی قطار که دیگر کارایی عملیاتی نداشتند، در سال ۲۰۲۱ به موزه حملونقل تبدیل شدند. این پروژه با هدف حفظ تاریخچه ریلی کشور و ایجاد یک جاذبه فرهنگی و گردشگری شکل گرفت. ابتدا واگنهای قدیمی بازسازی شدند؛ رنگآمیزی جدید انجام شد، پنجرهها و درها تعمیر شدند و بخشهای داخلی به نمایشگاههای کوچک تبدیل شد.
در سالن اصلی ایستگاه، تجهیزات قدیمی راهآهن شامل چراغهای سیگنال، دستگاههای بلیتفروشی و مدلهای قطار به نمایش گذاشته شد. مسیرهای بازدید با تابلوهای توضیحی طراحی شدند تا بازدیدکنندگان بتوانند تاریخچه راهآهن اسلواکی را مرحلهبهمرحله دنبال کنند. بعضی از واگنها به فضاهای آموزشی برای دانشآموزان تبدیل شدند تا کودکان بتوانند با شیوههای سفر در گذشته آشنا شوند. این موزه در حال حاضر یکی از جاذبههای فرهنگی منطقه است و علاوه بر حفظ میراث صنعتی، به رونق گردشگری محلی کمک میکند. خانوادهها و دانشآموزان با بازدید از این موزه، تجربهای آموزشی و فرهنگی کسب میکنند.
این پروژه موجب شد جامعه محلی به تاریخ خود افتخار کند و هویت شهری تقویت شود. بازآفرینی ایستگاهها و واگنهای قدیمی در اسلواکی نشان میدهد که حتی شهرهای کوچک نیز میتوانند با استفاده از داراییهای تاریخی خود، پروژههای فرهنگی و اقتصادی موفقی اجرا کنند.
لندن؛ موزه پستی و بازآفرینی خطوط قدیمی
در لندن، بخشی از خطوط قدیمی پست و ایستگاههای مرتبط به موزهای به نام موزه پست لندن تبدیل شدند. این پروژه با هدف حفظ تاریخچه حملونقل پستی و ریلی شهر انجام شد. خطوط قدیمی پست که در زیرزمین شهر کشیده شده بودند، سالها بیاستفاده مانده بودند. این تونلها در اصل برای انتقال سریع نامهها با قطارهای کوچک طراحی شده بودند، اما پس از تغییر شیوههای ارتباطی و کاهش استفاده از پست سنتی، در دهه ۲۰۰۰ میلادی تعطیل شدند. پس از سالها، پروژهای بزرگ آغاز شد تا این زیرساخت تاریخی به موزه پست لندن تبدیل شود.
نخستین مرحله شامل پاکسازی کامل تونلها و بازسازی واگنهای کوچک بود؛ سیستمهای برقی قدیمی ایمنسازی شدند و مسیرها با نورپردازی مدرن تجهیز شدند. بخشهای داخلی موزه طراحی شد؛ سالنهای نمایشگاه با ویترینهای شیشهای برای نگهداری اسناد و تجهیزات تاریخی آماده شدند و یک مسیر ویژه به نام «ریل پست» ساخته شد که بازدیدکنندگان میتوانند با قطارهای کوچک در تونلهای تاریخی حرکت کنند و مسیرهای قدیمی پستی را تجربه کنند.
موزه علاوه بر نمایشگاههای تاریخی، تجربههای تعاملی نیز ارائه میدهد. این اقدام نهتنها میراث حملونقل را حفظ کرده، بلکه به یک جاذبه گردشگری و آموزشی تبدیل شده است که سالانه گردشگران زیادی را جذب و به رونق اقتصادی منطقه کمک میکند.
توکیو؛ ایستگاه مانسیباشی؛ پلی میان معماری تاریخی و زندگی مدرن
ایستگاه مانسیباشی در توکیو که در سال ۱۹۱۲ ساخته شده بود، در سال ۱۹۴۳ تعطیل شد و دههها متروکه باقی ماند. این ایستگاه با معماری آجری خاص خود، یکی از بناهای تاریخی مهم توکیو بود. در سال ۲۰۱۳، پروژهای برای بازآفرینی آن آغاز شد. ابتدا سازه اصلی مرمت شد؛ آجرهای فرسوده با مصالح مشابه جایگزین شدند و اسکلت فلزی تقویت شد. فضای داخلی بازطراحی شد تا بتواند میزبان کاربریهای مدرن باشد.
بخشهایی از سالنهای قدیمی ایستگاه به کافهها و رستورانهای کوچک تبدیل شدند، فروشگاههای مدرن در طبقات پایین مستقر شدند و سکوی دید قطار در طبقه بالا ساخته شد تا بازدیدکنندگان بتوانند حرکت قطارها را از نزدیک تماشا کنند. نورپردازی داخلی و بیرونی با طراحی مدرن اجرا شد تا ترکیب زیبایی از معماری تاریخی و زندگی معاصر ایجاد شود. امروز مانسیباشی به مکانی محبوب برای گذران وقت، خرید و تجربه فرهنگی تبدیل شده است؛ جایی که گذشته و حال در یک بنا به هم پیوند خوردهاند. بازدیدکنندگان میتوانند در کافههای مدرن این ایستگاه بنشینند و از چشمانداز رودخانه کاندا لذت ببرند. فضاهای هنری و نمایشگاههای کوچک نیز در این ایستگاه برپا شدهاند که تجربهای فرهنگی و اجتماعی برای شهروندان و گردشگران فراهم میکند. این پروژه موجب شد میراث معماری و حملونقل توکیو حفظ شود و به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل گردد.