به گزارش ایرنا؛ به بیان رئیس سابق ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز کشور در سفری که شهریورماه امسال به مشهد داشت؛ برخی کالاها همچون سوخت به دلیل دریافت یارانه موجب سودآور شدن سوداگری و قاچاق می‌شوند از این‌رو نمی‌توان تنها با برخوردهای انتظامی جلوی این پدیده (قاچاق) را گرفت.

علیرضا رشیدیان عنوان کرد: رییس‌جمهور تاکید کرده‌ به‌جای درگیری مستقیم با سوخت‌بران در مرزها باید مدیریت انبار و نظام توزیع فرآورده‌های نفتی ساماندهی شود بنابراین در ستاد مرکزی ۲۴ مصوبه تصویب شد که در صورت اجرای کامل آنها با مدیریت زنجیره تأمین و کنترل فرآیندها می‌توان جلوی انحراف و قاچاق سوخت را گرفت.

وی همچنین بر ضرورت نظارت هوشمند بر سامانه‌های توزیع سوخت اشاره کرد و گفت: یکی از مطالبات مکرر رهبر معظم انقلاب از ستاد، راه‌اندازی سامانه‌های هوشمند است که می‌تواند با ایجاد شفافیت، سهولت، دقت و کاهش هزینه‌ها، مسیرهای انحرافی را مسدود کند اگر این سامانه‌ها به‌درستی فعال شود، امکان نظارت سیستمی فراهم شده و می‌توان جلوی بسیاری از تخلفات و قاچاق را گرفت.

اما وضعیت سامانه‌ها و نشت سوخت در شبکه توزیع در خراسان رضوی چگونه است؟

مطابق اعلام کمیسیون برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی به عنوان نمونه آبان ماه امسال، ۱۴۲ هزار و ۸۵۶ لیتر سوخت قاچاق با ارزش(قیمت یارانه‌ای) بیش از ۴۴ میلیارد ریال در این استان کشف شد، عددی که معمولا در ماه‌های مختلف با مقداری نوسان در همین حدود است.

اما در این گزارش منشا خروج سوخت از شبکه توزیع رسمی و به تبع آن قاچاق سوخت، گاه جایگاه های سوخت، شبکه حمل و نقل و ناوگان عمومی، کارت سوخت های خودروهای اسقاط شده، شبکه تامین سوخت ادوات کشاورزی، صنایع و یا معادن استان اعلام شده است.

۱۳ شرکت حمل و نقل در خراسان رضوی طی سال ۱۴۰۲ با صدور ۶ هزار بارنامه صوری چهار میلیون لیتر گازوئیل را با هدف قاچاق از شبکه توزیع سوخت استان خارج کرده اند. بررسی ها نشان می دهد ردپای ناکارآمدی سامانه‌ها در نشت سوخت از شبکه توزیع روشن است، آن گونه که کارشناس کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان به ایرنا اعلام کرد: عمده بنزین خروجی از شبکه رسمی توزیع از طریق استفاده از کارت سوخت خودروهای اسقاطی است به گونه ای که ابطال برخی کارت سوخت‌های خودروهای اسقاط شده ممکن است ماه‌ها با تاخیر انجام شود و یا برخی از آنها از چرخه ابطال به دلایل مختلف خارج شود.

سعید سبزه‌محمدی بیان کرد: در این راستا اهتمام جدی برای ابطال کارت سوخت این خودروها در دستور قرار گرفته چنانکه در نیمه نخست امسال ۱۲ هزار و ۷۶۲ کارت سوخت خودروهای اسقاطی در شرکت پخش فرآورده های نفتی منطقه خراسان رضوی ابطال شده است.

وی اضافه کرد: تلاش شده سرعت ابطال کارت سوخت خودروهای اسقاطی در هماهنگی با مراکز اسقاط خودرو، شرکت های پخش فرآورده‌های نفتی استان و دیگر نهادهای متولی افزایش یابد و این زمان، روزانه و یا هفته‌ای شود.

همچنین طبق گزارش های رسمی استانداری خراسان رضوی، شرکت های حمل و نقل کالا در استان به سال ۱۴۰۲ با صدور حدود ۶ هزار بارنامه صوری چهار میلیون لیتر سوخت را با هدف قاچاق از شبکه توزیع سوخت استان خارج کرده‌اند.

براساس این گزارش صدور بارنامه های صوری از طریق ۱۳شرکت حمل و نقل بار در استان صورت گرفته بود که با تلاش نهادهای امنیتی، اداره کل راهداری و حمل و نقل جاده ای و شرکت پخش و پالایش فرآورده های نفتی خراسان رضوی و کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز این شرکت ها و ترفندهای دریافت سوخت شناسایی شدند.

اما مبارزه با انحراف سوخت از شبکه توزیع رسمی در خراسان رضوی تنها به همین حوزه خلاصه نشد، گزارش ها در سال جاری نشان می دهد بخش دیگری از قاچاق سوخت در استان مربوط به تراکتورها و ادوات کشاورزی است، موضوعی که شاید یکی از مهمترین دلایل انحراف گازوئیل در شبکه توزیع در خراسان رضوی باشد.

سید حسن حسینی، فرماندار مشهد نیز ۱۶ دی ماه در گزارش عملکرد این فرمانداری به موضوع انحراف سوخت از ناوگان کشاورزی شهرستان اشاره کرد و از اجرای طرح هایی برای رصد فعالیت و پایش توزیع سوخت در ماشین آلات کشاورزی با نصب جی پی اس خبر داد.

رصد ادوات کشاورزی خراسان رضوی موجب کاهش ۴۰ درصدی مصرف سوخت شد

به گزارش ایرنا، بیش از ۳۳۸ هزار بهره بردار در بخش کشاورزی خراسان رضوی با حدود ۵۰ هزار ماشین آلات و ادوات کشاورزی از سوخت یارانه‌ای گازوییل استفاده می کنند؛ مساله انحراف سوخت ویژه این ماشین آلات به مشهد محدود نشده و در سراسر استان موضوعی مبتلا به است که از ماه ها قبل برای ساماندهی آن چاره اندیشی شده است.

دبیر کمیسیون برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی آذرماه در تشریح تلاش چند ماهه برای ساماندهی توزیع سوخت به این ناوگان گفت: نصب جی. پی. اس بر روی ماشین آلات کشاورزی در ۲۰ شهرستان استان در قالب طرح ساماندهی، رصد و کنترل میزان سهمیه سوخت تخصیصی به ادوات کشاورزی و جلوگیری از عرضه خارج از شبکه موجب کاهش ۴۰ درصدی تخصیص و مصرف سوخت کشاورزی شد.

محمدرضا دبیری افزود: نصب جی. پی. اس بر روی ادوات کشاروزی شامل؛ تراکتور، کمباین و دیگر ماشین آلات به عنوان طرحی پیشگیرانه و نظارتی برای کاهش خروج سوخت یارانه ای از شبکه توزیع تاکنون در ۲۰ شهرستان اجرا شده و با توجه به اثربخشی آن در مدیریت تخصیص سوخت به بهره برداران واقعی، اجرای طرح در دیگر شهرستان ها نیز با جدیت ادامه می یابد.

وی گفت: با اجرای این طرح تاکنون حدود ۳۰ هزار دستگاه انواع ماشین آلات کشاروزی به موقعیت‌یاب یا همان GPS مجهز شده‌اند که این رقم معادل ۷۰ درصد مجموع ادوات کشاورزی فعال استان است و تاکنون موجب صرفه جویی بالایی در توزیع سوخت یارانه ای شده است.

افزایش ۲ برابری کشف سوخت قاچاق با ابطال مجوزها

نشت سوخت اما در حوزه صدور ناکارآمد و بی‌دقت مجوزها نیز نمود بالایی داشته است، براساس ابلاغیه های رسمی وزارت کشور شهرداری‌ها می توانند به ازای هر ۳۰۰ نفر جمعیت یک پروانه فعالیت در حوزه ناوگان باری و به ازای هر یک هزار و پانصد نفر یک مجوز فعالیت برای ناوگان مسافری درون شهری صادر کنند که بر اساس پروانه فعالیت این ناوگان، تخصیص سوخت یارانه ای به آنها بر اساس میزان پیمایش و تردد خواهد بود.

دبیر کمیسیون برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی در گفت و گو با ایرنا اظهار کرد: متاسفانه قاچاقچیان در استان از این مجوزها سوء استفاده کرده و درخواست صدور مجوز برای پلاک‌های غیربومی منطقه کرده‌اند تا بواسطه استفاده از سوخت یارانه‌ای برای پلاک‌های غیربومی، مجوز فعالیت ناوگان حمل و نقل عمومی درون شهری را دریافت کنند.

محمدرضا دبیری بیان کرد: براساس عملکرد سامانه شرکت نفت از محل سوخت‌گیری ناوگان حمل و نقل عمومی در استان های مرزی و بررسی آمار پروانه های صادره حمل بار و مسافر درون شهری در استان مشخص شد در برخی شهرداری ها بویژه شهرهای کوچک قانون برای اعطاء مجوز حمل و نقل درون شهری رعایت نشده است.

وی گفت: طی بررسی ها مشخص شد بیش از ظرفیت‌های تعریفی برای یک شهر کوچک در جنوب خراسان رضوی، پروانه فعالیت با کارت سوخت یارانه‌ای برای پلاک‌های غیربومی صادر شده در حالی که محل سوخت‌گیری ناوگان در سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان و حتی قشم بوده است.

دبیر کمیسیون برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی ادامه داد: کارگروه مشترکی با سه شرکت توزیع فرآرده‌های نفتی در مناطق خراسان رضوی، سبزوار و تربت حیدریه تشکیل و با بررسی های صورت گرفته مشخص شد از مجموع ۳۴ هزار و ۹۷ پروانه فعالیت فعال ناوگان حمل بار و مسافر درون شهری در این مناطق، هفت هزار و ۴۵۰ پروانه برای خودروهای غیربومی بوده که از این تعداد ۶ هزار و ۸۰۰ پروانه مربوط به ۹ شهر عموما کوچک استان بوده است از این رو در گام نخست برای ابطال مجوزها در چهار شهر با بیشترین تخلف در صدور مجوز فعالیت ناوگان حمل و نقل درون شهری اقدام شد.

دبیری اظهار کرد: متاسفانه یکی از شهرداری های کوچک در اقدامی غیرمتعارف و خلاف قانون به اندازه یک سوم جمعیت شهر اقدام به صدور مجوز ناوگان حمل و نقل درون شهری کرده بود که با ابطال مجوزها از سوداگری قاچاقچیان سوخت برای به یغما بردن بنزین یارانه ای جلوگیری شد.

وی گفت: با اجرای طرح ساماندهی پروانه فعالیت ناوگان حمل و نقل عمومی بار و مسافر درون شهری در استان دسترسی غیرقانونی و سوداگرانه قاچاقچیان به ۶ هزار و ۲۸۲ کارت سوخت قطع شد.

بررسی ایرنا نشان می دهد در آذرماه پس از اجرای طرح های ساماندهی توزیع سوخت در نهادهای متولی، مطابق آمار رسمی ۳۷۶ هزار و ۴۰ لیتر نفت‌گاز (گازوئیل) به ارزش ۳۰۶ میلیارد و ۷۱۷ میلیون ریال سوخت قاچاق و خارج از شبکه رسمی توزیع در خراسان رضوی کشف شده است، این در حالی است که میزان سوخت قاچاق کشف شده در ماه های قبل عددی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰هزار لیتر گازوئیل قاچاق بوده است.

خراسان رضوی در مسیر صحیح نظارت بر سامانه های توزیع

منابع رسمی در کمیسیون برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی اعلام کرده اند که علت افزایش این میزان کشفیات و یا محاسبه خروج سوخت از شبکه رسمی توزیع طی آذرماه همان پیگیری های سامانه ای، لغو مجوزها و کارت‌های سوخت غیرقانونی بوده است.

آنگونه که رشیدیان، رئیس سابق ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز توصیه کرده باید به‌جای درگیری مستقیم با سوخت‌بران در مرزها، انبارها مدیریت و نظام توزیع فرآورده‌های نفتی ساماندهی شود، موضوعی که به نظر می رسد با آمارهای ذکر شده در خراسان رضوی تا حدی عملیاتی شده و از خروج میلیون ها لیتر سوخت از شبکه توزیع رسمی این استان جلوگیری کرده است.