صاحب‌خبر - به گزارش خبرنگار گروه علمی ایرنا، آموزش عالی کشور در سومین هفته زمستان ۱۴۰۴ (۱۳ تا ۱۸ دی‌ماه) شاهد مجموعه‌ای از تحولات و تصمیمات مهم بود که در صدر آن، نحوه برگزاری امتحانات پایان نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ و در نهایت، تعویق امتحانات برخی دانشگاه‌های بزرگ قرار داشت. انتشار خبرهای متفاوت درباره زمان و شیوه برگزاری امتحانات، ابتدا دانشگاه آزاد اسلامی را به کانون توجه تبدیل کرد و سپس با ورود وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، چارچوب کلی برگزاری آزمون‌ها مشخص شد. در این زمینه، مدیر روابط عمومی دانشگاه آزاد اسلامی طی دو اطلاعیه جداگانه اعلام کرد امتحاناتی که قرار بود ۱۶ دی‌ماه برگزار شود، به ۲۰ دی‌ماه موکول شده و تصمیم‌گیری درباره حضوری یا مجازی بودن امتحانات به واحدهای استانی واگذار شده است. در ادامه، معاونت آموزشی وزارت علوم روز سه‌شنبه ۱۶ دی‌ماه با صدور ابلاغیه‌ای بر برگزاری حضوری امتحانات مطابق با زمان‌بندی اعلام‌شده از سوی دانشگاه‌ها تأکید کرد و در عین حال، امکان اتخاذ تصمیم متفاوت در شرایط خاص را با هماهنگی کارگروه‌های استانی آموزش عالی پیش‌بینی کرد. با این وجود، برخی دانشگاه‌ها از جمله خواجه‌نصیرالدین طوسی، علم و صنعت ایران و علم و فرهنگ، الزهرا، صنعتی امیرکبیر و پیام نور، زمان امتحانات خود را یک هفته به تعویق انداختند. هم‌زمان با تعیین تکلیف امتحانات پایان‌ترم، خبر انتشار فراخوان جذب اعضای هیئت علمی سال ۱۴۰۴، برگزاری نشست وزیر علوم با رؤسای دانشگاه‌ها و تأکید بر تریبون آزاد دانشجویی، تشکیل جلسات کلان علم و فناوری کشور و آغاز به کار کارگروه مقررات‌زدایی و تسهیل فرایندهای ستادی نیز منتشر شد؛ مجموعه رویدادهایی که از هفته‌ای پرخبر و پرتحرک در حوزه آموزش عالی حکایت دارد. از رویدادهای هفته سوم دی ماه ۱۴۰۴ مجازی شدن کلاس‌های دانشگاه‌ها بود. معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه خواجه‌نصیرالدین طوسی در اطلاعیه‌ای با استناد به نامه معاونت آموزشی وزارت علوم کلاس‌های درس را از ۱۷ دی ماه به صورت غیرحضوری اعلام کرد. البته در آن اطلاعیه جلسات دفاعیه و امتحانات پایان نیمسال طبق تقویم آموزشی حضوری برگزار خواهد شد. معاونت آموزشی دانشگاه تربیت مدرس نیز در اطلاعیه‌ای از برگزاری غیر حضوری کلاس‌های آموزشی این دانشگاه تا پایان ترم جاری خبر داد. همچنین در ادامه اداره کل خدمات آموزشی دانشگاه جامع علمی کاربردی از غیر حضوری شدن کلاس‌های درس این دانشگاه تا پایان ترم تحصیلی جاری خبر داد و براساس اعلام این اداره امتحانات پایان ترم به صورت حضوری خواهد بود. در هفته گذشته خبرهایی درخصوص نحوه برگزاری امتحانات پایانی نیم سال اول تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ منتشر شد. ابتدا موضوع نحوه برگزاری امتحانات دانشگاه آزاد محل مناقشه بود که سرانجام مدیر روابط عمومی این دانشگاه طی ۲ اطلاعیه جداگانه ابتدا از تغییر زمان‌بندی امتحانات خبر داد و گفت که امتحاناتی که قرار بود ۱۶ دی ماه برگزار شود به ۲۰ دی‌ماه موکول شد و بعد هم در اطلاعیه جداگانه‌ای اعلام کرد که شیوه برگزاری حضوری یا مجازی به واحدهای استانی واگذار شده است. معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری روز سه‌شنبه (۱۶ دی ماه) طی ابلاغیه‌ای، بر برگزاری حضوری امتحانات پایان نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ مطابق با زمان‌بندی اعلام‌شده از سوی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی تأکید کرد. در عین حال، در صورت بروز شرایط خاص و ضرورت اتخاذ تصمیم جدید درباره نحوه برگزاری امتحانات، کارگروه استانی آموزش عالی می‌تواند با هماهنگی وزارت علوم، تصمیم مقتضی را اتخاذ کرده و مراتب را جهت اجرا به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ابلاغ کند. همزمان با تعیین تکلیف نحوه برگزاری امتحانات پایان ترم نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ از سوی وزارت علوم برخی از دانشگاه‌ها از به تعویق افتادن امتحانات خبر دادند. دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی از تعویق یک هفته‌ ای امتحانات خبرداد و گفت که با عنایت به بروز شرایط خاص و پس از هماهنگی‌های لازم و اخذ مجوزهای مربوطه، مقرر کرد تمامی امتحانات پایان نیمسال به مدت یک هفته تعویق و از روز یکشنبه ۲۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ آغاز شود. بر اساس این اطلاعیه ، برنامه اصلاح‌شده امتحانات از طریق سامانه بهستان قابل مشاهده و دسترسی است. معاونت آموزشی دانشگاه علم و صنعت ایران نی با اشاره به نظر به نتایج نظرسنجی دانشجویی در خصوص تعویق امتحانات ‌نیمسال اعلام کرد که امتحانات از تاریخ ۲۰ دی‌ماه به ۳۰ دی‌ماه خبر داد و گفت که برنامه کامل آزمون‌ها روز شنبه ۲۰ دی اطلاع‌رسانی می‌شود و به تدریج در سامانه گلستان بروزرسانی خواهد شد. همچنین روابط عمومی دانشگاه علم و فرهنگ نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که امتحانات دانشگاه یک هفته به تعویق افتاد. در ایام مبارک ماه رجب، مساجد دانشگاه‌ها میزبان دانشجویان معتکف بود و دانشجویان از ۱۳ تا ۱۵ دی ماه در مساجد حضور داشتند و اعمال مختص این ایام را انجام دادند. حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی رستمی رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها در جمع معتکفین مسجد دانشگاه تهران گفت: در خود اعتکاف، حقایقی نهفته است که باید مراقبت شود. زمینه‌های ظاهری باید فراهم گردد تا دریافتی‌های باطنی حاصل شود. بناست در این سه روز، اتفاقی غیر عادی در مسیر زندگی انسان رقم بخورد؛ زندگی‌ که شبیه روزهای عادی نیست. رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در مراسم تکریم و معارفه رئیس دانشکده فیزیک و مهندسی این دانشگاه بر ضرورت اختصاص گرنت ویژه برای پژوهش‌های بنیادی تاکید کرد و گفت: باید ساز و کاری داشته باشیم که گرنت ویژه‌ای برای اساتیدی که روی کارهای بنیادی پژوهشی عمیق کار می‌کنند، اختصاص یابد. عباس سروش در این مراسم گفت که بهترین جا برای آشنایی بیشتر اعضای هیئت علمی جوان، خود دانشکده‌ها هستند. دوستانی که تجربه بیشتری دارند باید به جوان‌ها مشورت بدهند و جوان‌ها نیز تواضع داشته باشند که نیاز به هدایت دارند تا از تجربه تحقیقات مشترک بهره‌مند شوند. آیین تجلیل از مقام علمی پروفسور داریوش فرهود، عضو پیوسته فرهنگستان علوم و پدر علم ژنتیک ایران ۱۴ دی ماه برگزار شد. دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در این مراسم این دانشمند برجسته را مصداق بارز «حکیم» در دوران معاصر دانست و بر لزوم الگوبرداری دانشگاه‌های کشور از شیوه علمی چندوجهی و جامع‌نگر وی تأکید کرد. خسروپناه در پایان سخنان خود با خطاب قرار دادن دانشگاه‌های بزرگ کشور نظیر دانشگاه تهران، صنعتی شریف و شهید بهشتی، تأکید کرد: ما امروز در دانشگاه‌ها به این نگاه نیاز مبرم داریم. مقصود این نیست که فوق‌تخصص و نگاه جزئی‌نگر نداشته باشیم، بلکه فوق‌تخصص‌های ما باید در کنار نگاه دقیق جزئی، از یک نگاه کل‌نگر و جامع نیز برخوردار باشند. جوانان و دانشجویان ما باید بدانند که ویژگی بارز حکمت، داشتن معرفت، فضیلت و خدمت با تلفیقی از نگاه جزئی‌نگر و کل‌نگر است؛ مسیری که استاد فرهود آن را پیموده‌اند. از دیگر رویدادهای هفته گذشته جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی برگزار شد. حجت الاسلام و المسلمین سعیدرضا عاملی رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در این جلسه به تبیین جایگاه راهبردی شورای عالی انقلاب فرهنگی پرداخت و گفت: ۴۸ درصد از ظرفیت آموزش عالی کشور به حوزه علوم انسانی اختصاص دارد که سهم بسیار بزرگی است، اما نقش‌آفرینی آن در حل مسائل کشور متناسب با این سهم نیست. وی با انتقاد از عدم بکارگیری نخبگان در جایگاه‌های مدیریتی تصریح کرد: تعبیر بنده این است که «دولت جای نوابغ است». اگر میانگین ضریب هوشی (IQ) در دولت‌ها زیر متوسط باشد، این یک ضرر بزرگ برای کشور است. نوابغ باید وارد دولت شوند تا بتوانند کشور را درست اداره کنند و چرخه امور به درستی بگردد. دیگر خبر مهم هفته گذشته، تاکید مدیرکل روابط عمومی دانشگاه پیام نور دانشگاه پیام‌ نور بر عدم صدور مجوز برای موسسه آموزشی پیام نور برای ثبت‌نام داوطلبان یا ادامه تحصیل آنها در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد بود. محسن حیدری با اعلام این خبر اظهار داشت: برخی از موسسات با استفاده از آرم و اطلاعات پرتال دانشگاه و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اقدام به ثبت نام داوطلبان برای کارشناسی ارشد فراگیر دانشگاه پیام نور کرده‌اند، در حالی که به هیچ عنوان دارای اعتبار نبوده و وابسته به این دانشگاه نیستند. دیگر خبر مهم هفته سوم دی‌ماه، انتشار فراخوان جذب هیئت علمی ۱۴۰۴ در اواخر دی ماه بود. حسینعلی قبادی رئیس مرکز جذب اعضای هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بخش عملیاتی فرایند فراخوان جذب از روز پانزدهم دی‌ماه آغاز شده است. پس از تطبیق نهایی که تا اواسط هفته چهارم دی ماه ادامه خواهد داشت و با پالایش آمارهای اعلامی از سوی دانشگاه‌ها، در اواخر دی‌ماه آگهی فراخوان منتشر خواهد شد و متقاضیان جذب می‌توانند در سامانه مهر رضوی ثبت‌نام کنند. برگزاری نشست خبری بیست و چهارمین دوره عتبات دانشگاهیان دیگر رویداد هفته گذشته بود. در این نشست رئیس ستاد عمره و عتبات دانشگاهیان گفت که ثبت‌نام این دوره از ۱۵ دی ماه آغاز شده و تا ۲۲ دی ماه ادامه دارد. حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد طاهری روز دوشنبه در نشست خبری بیست و چهارمین دوره عتبات دانشگاهیان بیان کرد: امکان ثبت‌نام برای همه دانشگاهیان اعم از اساتید، کارکنان و دانشجویان فراهم است و نتایج پس از قرعه‌کشی در ۲۳ دی‌ماه از طریق سایت لبیک به نشانی https://labbayk.ir اعلام می‌شود. رئیس ستاد عمره و عتبات دانشگاهیان ادامه داد: اوایل بهمن‌ماه اعزام کاروان‌ها آغاز می‌شود و این سفرها تا نیمه ماه مبارک رمضان ادامه دارد و اعزام‌ها به ترتیب شامل متاهلین و سپس اساتید، متاهلین و کارکنان و در بازه زمانی سوم، پسران دانشجو خواهد بود. از دیگر رویدادهای مهم سومین هفته دی‌ماه دیدار رایزن علمی و سرپرست دانشجویان ایرانی مستقر در چین و مدیر مرکز خاورمیانه‌شناسی و رئیس مرکز ایران‌شناسی دانشگاه زبان پکن بود. امین بذرافشان رایزن علمی و سرپرست دانشجویان ایرانی مستقر در چین و محسن شریعتی‌نیا رایزن سیاسی جمهوری اسلامی ایران، با لولین رئیس مرکز خاورمیانه شناسی و دبیرکل مرکز مطالعات منطقه‌ای دانشگاه‌های چین و وانگ زجوانگ، رئیس مرکز ایران‌شناسی دیدار و گفت‌وگو کرد. در این دیدار بر گسترش همکاری‌های دانشگاهی ایران و چین تاکید کردند. همچنین در هفته گذشته سفیر جمهوری چک و معاون بین‌الملل دانشگاه تهران دیدار کردند و بر تعمیق و گسترش همکاری‌های علمی، فناوری و فرهنگی بین دانشگاه تهران و نهادهای آموزش عالی چک و ضرورت توسعه همکاری‌های مشترک در زمینه‌های مختلف علمی، فناوری و هنری تأکید کردند. نشست تخصصی «میز صنعت خودرو» در شورای عالی انقلاب فرهنگی با حضور طیف گسترده‌ای از متولیان و ذی‌نفعان کلیدی کشور یکی دیگر از نشست‌های هفته سوم دی‌ماه بود. در این نشست، نقشه راه علمی و سند بالادستی برای تحول صنعت خودرو با هدف ساماندهی رویه‌های غلط و تدوین نقشه راه علمی برای تحول این صنعت تدوین شد. در پایان این نشست، حاضران بر ۱۲ محور کلیدی به‌عنوان پیش‌نیازهای تحول صنعت خودرو کشور به اجماع رسیدند که شامل دانش‌بنیان شدن صنعت، ارتقای کیفیت و ایمنی خودروها، توسعه خودروهای برقی و هیبریدی، تثبیت جایگاه تحقیق و توسعه، اصلاح نظام حکمرانی و قیمت‌گذاری، حمایت از قطعه‌سازان، توجه به محیط زیست، بهره‌گیری از فناوری‌های آماده تجاری‌سازی و استفاده از اسناد و ظرفیت‌های فناورانه پیشین است. سیصد و شصت و هشتمین جلسه هیأت عالی جذب نیز در میانه دی‌ماه در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حضور اعضای این هیأت برگزار و گزارشی از سهمیه فراخوان‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ وزارت علوم در زمینه جذب اعضای هیات علمی ارائه شد. در بخش پیش از دستور، ۹ پرونده متقاضیان مشمول ماده ۱۵ که پیش‌تر در کارگروه ویژه بررسی شده بود، در جلسه مطرح و مورد تأیید اعضا قرار گرفت. در ابتدای جلسه، کی‌نژاد رئیس هیأت عالی جذب با تأکید بر لزوم تسریع در فرآیندها، خواستار ابلاغ آرای مربوط به مواد ۱۵ و ۲۱ حداکثر ظرف مدت ۲۰ روز شد. در بخش پایانی ارزیابی‌ها، پیشنهاد شد به‌منظور کاهش چشمگیر زمان جذب و هم‌راستاسازی کامل با تقویم شورای عالی انقلاب فرهنگی، «سامانه متمرکز و امن جذب و استعلامات» راه‌اندازی شود تا تمامی دانشگاه‌ها و مراجع پاسخ‌گو عضو آن باشند و تمامی مکاتبات، استعلام‌ها، پیگیری‌ها و پاسخ‌ها به‌صورت الکترونیکی و زمان‌بندی‌شده انجام گیرد. همچنین مقرر شد امکان تهیه فرم گزارش الکترونیکی در سامانه‌های وزارتین و دانشگاه آزاد اسلامی فراهم شود تا گزارش‌گیری به‌صورت خودکار انجام پذیرد. با پایان یافتن سال ۲۰۲۵ میلادی، بررسی داده‌های جست‌وجوی کاربران در این پایگاه به‌عنوان نخستین و تنها پایگاه علمی رایگان در ایران، تصویری روشن از اولویت‌های پژوهشی و دغدغه‌های جامعه علمی کشور ارائه می‌دهد. تحلیل داده‌های این پایگاه نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، موضوعاتی مانند سلامت روان، روابط خانوادگی، هوش مصنوعی و دسترسی رایگان به منابع علمی، مهم‌ترین دغدغه پژوهشگران ایرانی بوده است. در بخش دیگری از این گزارش، با استفاده از داده‌های غیرمستقیم منتشرشده از سوی گوگل، مشخص شد که هوش مصنوعی، اقتصاد، ارتباطات و سرگرمی در صدر جست‌وجوهای کاربران ایرانی در موتور جست‌وجوی گوگل در سال ۲۰۲۵ قرار داشته‌اند. وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ۱۶ دی‌ماه نشستی با روسای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور داشت که به صورت حضوری و مجازی در سالن «شهدای جهاد علمی» وزارت علوم برگزار شد. حسین سیمایی در این نشست تأکید کرد که دانشگاه‌ها باید جلساتی به‌عنوان تریبون آزاد در اختیار دانشجویان قرار دهند تا امکان گفت‌وگوی منطقی میان تشکل‌ها، شوراها، مسئولان دانشگاه، نخبگان و دانشجویان فراهم شود. وی پیشنهاد داد دانشگاه‌ها تمامی ظرفیت‌های خود را معرفی کرده و در اختیار دانشجویان قرار دهند. وزیر علوم با اشاره به شرایط جنگ رسانه‌ای و جنگ نرم، تصریح کرد: اتفاقاتی که در دانشگاه‌ها رخ می‌دهد باید روایت اول آن توسط خود ما منتشر شود و اطلاع‌رسانی به‌موقع، شفاف و مسئولانه صورت گیرد. دستیار رسانه‌ای وزیر علوم، تحقیقات و فناوری همچنین روز سه‌شنبه (۱۶ دی ماه) در شبکه ایکس، نوشت که «با پیگیری دکتر سیمایی (وزیر علوم) و هماهنگی با نهادهای ذیربط هیچ دانشجویی از دانشگاه بیرجند اکنون در بازداشت نیست.» محمدعلی دادگسترنیا همچنین با تاکید بر حرمت دانشگاه، گفت که روسای دانشگاه‌ها طبق دستورالعمل صادر شده موظف به پرهیز از رفتارهای سلیقه‌ای و استفاده از ظرفیت‌های دانشگاه برای حل مسائل هستند». یکی از جلسات مهم دیگر در هفته گذشته جلسه ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی بود. در این جلسه موضوع اصلاح اساسنامه الگوی مؤسسات آموزش عالی غیر دولتی ـ غیر انتفاعی در دستور کار قرار گرفت. دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح جزئیات جلسه گفت: اساسنامه فعلی مؤسسات غیر دولتی و غیر انتفاعی مربوط به خردادماه ۱۳۷۷ است و با توجه به تحولات گسترده حوزه آموزش عالی و مطالبات شکل‌گرفته در این عرصه، بازنگری آن ضروری بود. بر همین اساس، نسخه پیشنهادی اصلاح اساسنامه با محوریت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تهیه و در جلسه امروز ستاد مورد بحث و بررسی قرار گرفت. علی‌باقر طاهری‌نیا افزود: مباحث مطرح‌شده در جلسه عمدتاً بر این نکته تمرکز داشت که نحوه اصلاح اساسنامه و تعامل با بخش خصوصی در آموزش عالی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که تضمین‌کننده کیفیت آموزش و پژوهش بوده و در نهایت به ارتقای سطح کیفی برون‌دادهای مؤسسات آموزش عالی غیر دولتی و غیر انتفاعی منجر شود. وی افزود: در نسخه جدید، با رویکردی متفاوت نسبت به گذشته، موضوع انحلال مؤسسات به‌گونه‌ای پیش‌بینی شده که در صورت تصویب، می‌تواند به تسهیل، شفافیت بیشتر و انضباط و انطباق با قوانین در این فرآیند منجر شود. برگزاری جلسه ارتقای علم و فناوری کشور در روزهای پایانی هفته گذشته با حضور معاون اول رئیس جمهور و وزرای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد. محمدرضا عارف تاکید داشت که حل همه مسائل از طریق دانشگاه‌ها راهبرد اصلی نظام و دولت چهاردهم است. وی همچنین اظهار داشت که اقدامات و طرح‌های اخیر دولت در طرح معیشتی و امنیت غذایی و همچنین بنزین با پشتوانه دانشگاه‌ها و بهره‌گیری از نظرات کارشناسی آنان بود. وی گفت: اگر امروز نظام جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌کند که رژیم غاصب صهیونیستی جرات تکرار حمله به ایران را ندارد و در صورت ارتکاب این اشتباه، پاسخ محکم‌تری دریافت خواهد کرد، به پشتوانه اقدامات علمی چند ماه گذشته است که اساتید دانشگاهی و نخبگان علمی کشور بدون ادعا به میدان آمدند. در این جلسه که به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور برگزار شد، در خصوص راهکارهای رفع موانع توسعه همکاری‌های بین‌المللی علمی با کشورهای جهان و همچنین افزایش تعداد دانشگاه‌های ایرانی در جمع دانشگاه‌های برتر جهان طبق هدف‌گذاری‌های برنامه هفتم پیشرفت بحث، تبادل‌نظر و تصمیم‌گیری شد. از رویدادهای مهم آموزش عالی در هفته سوم دی‌ماه نخستین جلسه توجیهی راه‌اندازی «کارگروه مقررات‌زدایی و تسهیل فرایندهای ستادی» با حضور وزیر علوم بود. حسین سیمایی در این جلسه ضمن تاکید بر بازنگری جدی در مقررات و رویه‌های ستادی گفت: فرآیندهای نظام ‌آموزشی باید تسهیل شود. وی با تشریح رویکرد کلان وزارت علوم در اصلاح نظام اداری، بر ضرورت بازنگری جدی در مقررات و رویه‌های ستادی تأکید کرد و اظهار داشت: چالش اصلی در اداره آموزش عالی، نه کمبود قوانین، بلکه انباشت مقررات و طولانی شدن فرایندهای تصمیم‌گیری است که کارآمدی ستاد و دانشگاه‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. همچنین مقرر شد هر ۴۵ روز یک‌بار گزارش اقدامات انجام شده در هر حوزه به تفکیک ارائه شود تا در صورت اقتضا و حسب مورد لغو و یا اصلاح به وسیله مقامات صلاحیت‌دار از قبیل هیئت وزیران، شورای انقلاب فرهنگی، وزیر و معاون مربوطه اقدام شود. تاریخ ثبت‌نام و انتخاب رشته‌های پذیرش دانشجو صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی (بدون آزمون) سراسری بهمن ماه ۱۴۰۴ دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی نیز روز چهارشنبه از سوی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شد. به گفته رضا محمدی، ثبت‌نام این رشته‌ها در این مرحله از یکشنبه ۲۱ دی‌ماه منحصراً از طریق درگاه اطلاع‌رسانی سازمان سنجش آموزش کشور آغاز شده و چهارشنبه ۲۴ دی‌ماه پایان می‌پذیرد و متقاضیان می‌توانند در مهلت مقرر برای شرکت در آزمون مذکور ثبت‌نام کنند. ملاقات وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با پدر امیرمحمد خالقی و قدردانی از اقدام انسان‌دوستانه خانواده در ارتباط با گذشت از قصاص قاتل فرزندشان نیز خبری بود که در هفته گذشته منتشر شد. در ملاقات پدر و برادر امیرمحمد خالقی با سیمایی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، روشن، مشاور عالی وزیر و شهیکی معاون فناوری وزیر علوم نیز حضور داشتند که وزیر علوم ابراز داشت: مطابق با وعده‌ قرآن کریم خداوند به شما صبر جمیل و اجر جزیل داده است. انشاالله به زودی مدرسه‌ای به نام امیرمحمد در روستای خودش ساخته می‌شود. مسئولیت دانشگاه؛ نه انسداد و نه هیجان/ مسئولیت اجتماعی دانشگاه در مواجهه با مسائل کلان ملی/ آزادی بیان در پرتوی حاکمیت قانون وزارت علوم، شامگاه پنجشنبه در بیانیه‌ای خطاب به دانشگاهیان ایران بر مسئولیت اجتماعی دانشگاه در مواجهه با مسائل کلان ملی و آزادی بیان در پرتوی حاکمیت قانون تاکید کرد. در این بیانیه آمده است: در زمانه‌ای که شرایط اقتصادی برای مردم سخت شده، اختلاف نظرها شدت گرفته، و دشمنان ایران مترصد به کمین نشسته‌اند، دانشگاه ایرانی می‌تواند پناه عقلانی جامعه باشد. نهادی که هم نفس به نفس مردم شریف عمیقا درد مشکلات مردم را دارد و هم می‌داند که توسعه و آینده ایران نه از به جان هم افتادن نیروهای اجتماعی متفاوت بلکه؛ از به رسمیت شناختن این تفاوت‌ها، یافتن مسیرهای عقلانی برای عبور از مشکلات، هشیاری در مقابل دشمنان ایران و اصلاح شیوه‌های حکمرانی ممکن می‌شود. دانشگاه ایرانی، نهاد آگاهی و عقلانیت جامعه و وجدان خودآگاه آن است؛ از این‌رو همواره بازتاب‌دهنده خودآگاهی تاریخی، دغدغه‌ها، آمال و صدای جامعه ایران با همه تکثر و تنوع آن بوده است. دانشگاه نه‌تنها نهاد تولید علم، بلکه عرصه تعامل، گفت‌وگو و تأمل جمعی ایرانیان درباره خیر عمومی است. گفت‌وگوهایی که با به‌رسمیت‌شناختن تفاوت‌ها، مباحثه علمی درباره اختلافات و شکل‌گیری نوعی توافق اجتماعی نسبی یاری می‌رساند. بر همین اساس، بر نکات زیر تأکید می‌شود: ۱. دانشگاه به‌مثابه نهاد عقلانیت، عدالت و گفت‌وگوی مسئولانه دانشگاه نهادی است که به‌طور نسبی فارغ از سوگیری‌های منافع طبقاتی و قشری و هیجانات زودگذر عمل می‌کند و در عین حال به ارزش‌های بنیادینی چون عدالت، حقیقت، آزادی، تحمل و احترام متقابل و میهن‌دوستی متعهد است. از این‌رو، در هنگام بروز دغدغه‌های جمعی، واکنش دانشگاه امری طبیعی و ضروری است؛ با این انتظار که این واکنش‌ها عقلانی، متعهدانه، علمی و به‌دور از هیجان‌زدگی باشد. ایفای نقش بی‌بدیل دانشگاه در گرو پایبندی به این ارزش‌هاست و صیانت از آن‌ها ـ همانند صیانت از قواعد بازی در هر میدان اجتماعی ـ امری بنیادین و راهبردی برای حفظ کیان نهاد علم به‌شمار می‌رود. هرگونه نقض این ارزش‌های راهبردی، حتی به بهانه یک مسئله خاص، می‌تواند در بلندمدت به کارکردهای بنیادین دانشگاه آسیب وارد کند. احترام به فضای هنجاری دانشگاه، در درجه نخست مسئولیت دانشگاهیان و در عین حال انتظار جامعه از آنان است. ۲. تکثر اندیشه‌ها در چارچوب هنجارهای آکادمیک مدیریت آموزش عالی خود را موظف می‌داند در چارچوب مسئولیت اجتماعی دانشگاه، نخست زمینه طرح دیدگاه‌ها و نظرگاه‌های متنوع را فراهم آورد و دوم، از جریان‌ها و کنشگران فکری و اجتماعی بخواهد که با رعایت ارزش‌های بنیادین نهاد علم، دیدگاه‌های خود را با ادبیات و هنجارهای آکادمیک بیان کنند؛ دگرپذیر باشند و بدون اهانت یا بیان غیرآکادمیک، رویکردها و دغدغه‌های خویش را توضیح دهند. ۳. آزادی بیان در پرتو حاکمیت قانون صیانت هم‌زمان از آزادی بیان و التزام به قانون، دو اصل مکمل و تفکیک‌ناپذیرند که باید توأمان محقق شوند. حاکمیت قانون، ارزشی بنیادین و معتبر است که آزادی‌خواهان ایران طی دهه‌ها برای تحقق آن تلاش کرده‌اند. در همین چارچوب، مدیریت دانشگاه می‌تواند هم از ظرفیت‌های قانونی برای پاسداشت آزادی بیان بهره گیرد و هم چارچوب‌های حقوقی لازم را برای حمایت از جامعه دانشگاهی، به‌ویژه دانشجویان، فراهم آورد. هیچ تضمین و پشتوانه‌ای مهم‌تر از قانون و ظرفیت‌های قانونی موجود برای حفاظت از دانشگاهیان- حتی در جهت نقد قانون- وجود ندارد. از این‌رو، مدیریت دانشگاه‌ها باید در جهت فعال‌سازی سازوکارهای قانونی بیان اعتراض تلاش کنند و در مقابل، دانشجویان معترض نیز با عمل در چارچوب قانون، امکان بهره‌مندی از حمایت دانشگاه را فراهم آورند ۴. مسئولیت اجتماعی دانشگاه در مواجهه با مسائل کلان ملی شرایط دشوار اقتصادی، وضعیت نامناسب معیشتی مردم و همچنین مسائل اساسی‌ای چون بحران انرژی و بحران آب، امروز در شمار مهم‌ترین دستورکارهای دانشگاه‌های کشور قرار دارند. در راستای مسئولیت اجتماعی دانشگاه، بسیاری از دانشگاه‌های کشور مأموریت یافته‌اند که به‌طور مستقیم درگیر حل این مسائل شوند. برای نمونه بحران آب، بحران دریاچه ارومیه و ناترازی انرژی، هر یک به‌عنوان مأموریت اصلی به برخی از دانشگاه‌های برتر کشور واگذار شده است. این روند به‌صورت مستمر و با پیگیری شخص رئیس‌جمهور محترم در حال انجام است. ۵- صیانت از حریم دانشگاه و سامان‌دهی قانونی اعتراضات از مدیریت دانشگاه‌ها انتظار می‌رود در مواجهه با اعتراضات، نخست زمینه‌های قانونی بیان مطالبات را فعال سازند و دوم، از حریم دانشگاه، ارزش‌های آن و کرامت جامعه دانشگاهی صیانت کنند. همچنین، نهاد دانشگاه در مواجهه با اعتراضات اجتماعی،مسئولیتی دوگانه و خطیر بر عهده دارد: از یک سو، به عنوان کانون عقلانیت، باید با فراهم آوردن فضایی امن و منطقی، به تحلیل ریشه‌های اعتراضات بپردازد و با دوری از شتاب‌زدگی‌های سیاسی، به ارایه راه حل های مسئولانه بپردازد. از سوی دیگر، دانشگاه مسئول است در قبال جامعه و آرامش ملی، نه با سکوت یا تقابل، بلکه با ایفای نقش واسطه‌گری آگاهانه و ارائه راه‌حل‌های مبتنی بر پژوهش، به تعدیل تنش‌ها کمک نماید. ۶- هشیاری دانشگاه در شرایط پیچیده داخلی و بین‌المللی و ضرورت گفت‌وگوی ملی جامعه ایران امروز، هم به‌سبب برخی مسائل داخلی به ویژه شرایط اقتصادی مردم و هم در نتیجه فروپاشی نظم نمادین بین‌المللی؛ وضعیتی که دیگر ابرقدرت‌ها بدون هیچ تظاهری به تجاوز، کشتار و نقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل اقدام می‌کنند و بی‌پروا به تجاوزهای خود مباهات نیز می‌کنند؛ در وضعیتی پیچیده قرار گرفته است. امروز دشمنان ایران در پی سوء‌استفاده از اختلافات داخلی هستند. در چنین شرایطی، از آحاد جامعه دانشگاهی انتظار می‌رود با هشیاری و درک این پیچیدگی‌ها عمل کنند. نه انسداد فضای سخن و آزادی و نه واکنش‌های خشم‌آلود و هیجانی هیچکدام راه حل مشکلات امروز نیست. طرح عقلانی چالش‌ها، همراه با دگرپذیری و گفت‌وگوی ملی درباره مسائل اساسی، تنها مسیر برون‌رفت از وضعیت موجود است و دانشگاه آمادگی دارد بستر و میانجی چنین فرایندی باشد. انتشار مقاله و کشفیات پژوهشگران ایرانی هفته گذشته پژوهشگران ایرانی مقالات و اختراعاتی داشتند. تیم پژوهشی دانشکدگان علوم دانشگاه تهران، به نتایج پیشرو در طبقه‌بندی سری‌های زمانی با تمرکز بر معماری «میکسر ماتریسی» و روش «توکن‌سازی» دست یافت. باباعلی سرپرست تیم در توضیح اهمیت یافته «توجه به توکن‌سازی» افزود: نتایج به وضوح نشان می‌دهد که صرف استفاده از یک معماری قدرتمند مانند ترنسفورمر کافی نیست. «توکن‌سازی» مرحله تبدیل داده خام به زبانی است که مدل می‌فهمد. اگر این ترجمه ناقص یا نادرست انجام شود، مدل هر چقدر هم قوی باشد، بر روی داده‌های اشتباه آموزش دیده است. تمرکز این تحقیق بر بهینه‌سازی دقیق این مرحله، یعنی «تعبیه قطعات» یا Patch Embedding، دلیل اصلی ارتقای چشمگیر دقت مدل‌هاست. با تلاش چندین ساله متخصصین دانشگاه صنعتی شریف طرح «بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و افزایش ضریب برداشت از میدان نفتی کوپال» اکنون به ثمر نشسته و حاصل آن افزایش حداقل یک میلیارد بشکه نفت قابل استحصال از این میدان و ۵۰ میلیارد دلار ارزش افزوده خواهد بود. با تلاش جمعی از پژوهشگران این دانشگاه، بهینه‌سازی فرآیندهای تولید و افزایش ضریب برداشت از میدان نفتی کوپال به ثمر رسیده است. نتایج فشرده چندین ساله آزمایشگاهی در این طرح نشان داد که افزایش حداقل یک میلیارد بشکه بیشتر نفت از این میدان قابل دسترس خواهد بود. یک اختراع ملی در حوزه فناوری‌های نوین و میراث فرهنگی با مشارکت دانشگاه صنعتی امیرکبیر به ثبت رسید تا به این ترتیب، هر فرش، صاحب یک اثر انگشت دیجیتال شود. پروژه «سامانه هوشمند ثبت، ردیابی و تأیید اصالت فرش دست‌باف ایران» با عنوان «استارتاپ چمروش» که از سال ۱۳۹۷ در دانشکده مهندسی کامپیوتر این دانشگاه آغاز شده بود، پس از هفت سال فعالیت پژوهشی و توسعه‌ای، به ثبت اختراع ملی «سیستم ایجاد اثر انگشت منحصربه‌فرد برای فرش دست‌باف» منجر شد. ثبت این اختراع، نشان‌دهنده رویکرد آینده‌نگرانه دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پیوند میان پژوهش‌های فناورانه و میراث فرهنگی کشور است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای جایگاه فرش اصیل ایرانی در بازارهای داخلی و بین‌المللی و ایجاد تحول در فرآیندهای تأمین، فروش و صادرات این هنر ملی شود. یک گروه تحقیقات بین‌المللی در یک مقاله مروری جامع، تازه‌ترین راهبردهای ساخت «مونولیت‌های MOF چاپ سه‌بعدی‌شده» و کاربردهای زیست‌محیطی آن‌ها را بررسی کرده‌اند؛ موادی که می‌توانند نقش مهمی در تصفیه آب، جذب گازها و کاهش آلاینده‌های صنعتی ایفا کنند. پژوهشگران بر این باورند که توسعه روش‌های کم‌هزینه، استفاده از حلال‌های سبز مانند آب، طراحی پلیمرها و ذرات MOF پایدار و قابل بازیافت و درک عمیق‌تر از رابطه میان ریزساختار نانویی و عملکرد ماکروسکوپی، مسیر آینده این فناوری را شکل خواهد داد. به اعتقاد آن‌ها، اگر این چالش‌ها با تلاش‌های بین‌رشته‌ای برطرف شود، مونولیت‌های MOF چاپ سه‌بعدی‌شده می‌توانند به یکی از بازیگران کلیدی فناوری‌های زیست‌محیطی آینده تبدیل شوند. یک تیم تحقیقاتی بین‌المللی با سرپرستی محققان دانشگاه تهران، با مطالعه تطبیقی حوضه‌های رودخانه‌ای در اتریش و ایران، الگوی نوینی برای مدیریت سیلاب ارائه داده‌اند. این پژوهش که با هدایت ابراهیم مقیمی؛ استاد دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران و همکاری محققانی از دانشگاه‌های وین اتریش، لاولی سوئد و دانشگاه کردستان انجام شده، یک مدل مفهومی نوین برای برنامه‌ریزی مسکن و توسعه شهری در برابر مخاطرات سیلاب ارائه کرده است. این پژوهش که در مجله معتبر ژئوفلوئید «Geofluids» از انتشارات جان وایلی منتشر شده، با مقایسه دو حوضه رودخانه‌ای دانوب در وین و کارون و کرخه در ایران، شکاف‌های اساسی در مدل‌های مرسوم مدیریت سیل را شناسایی کرده است و نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رویکردهای سنتی سازه‌ای (مانند سدهای بلند) در بلندمدت خطر سیل را تشدید می‌کنند و ضرورت گذار به استراتژی «همزیستی هوشمند با سیل» را بر پایه‌ای یکپارچه از ۶ علم کلیدی اثبات می‌کند. محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پژوهش‌های اخیر خود به ساخت هیدروژل زیست‌تخریب‌پذیری دست یافتند که قادر است در مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی نقش مهمی ایفا کند. ریحانه ابراهیم‌پور با راهنمایی زاهد احمدی موفق به سنتز هیدروژل زیست‌تخریب‌پذیر بر پایه اکریلیک اسید اصلاح‌شده با پلی‌ساکارید کاراگینان شد؛ پژوهشی که می‌تواند تحولی در مدیریت مصرف آب بخش کشاورزی ایجاد کند. مجری طرح با بیان اینکه، این پروژه اکنون در مرحله ثبت اختراع و تهیه مقاله است، تأکید کرد: اجرای این طرح نتیجه دو سال کار پژوهشی و انجام آزمون‌های گوناگون است و می‌تواند زمینه‌ساز تحول در بخش کشاورزی و صنایع زیست‌تخریب‌پذیر کشور باشد. پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تبریز با همکاری چند مرکز دانشگاهی داخلی و بین‌المللی، موفق به طراحی یک اسفنج نانوکامپوزیتی چسبنده شده‌اند که می‌تواند خون‌ریزی‌های شدید و غیر قابل فشار را با سرعت بالا کنترل کند. این دستاورد می‌تواند افق تازه‌ای برای مدیریت خون‌ریزی‌های مرگبار در پزشکی اورژانس بگشاید.∎​