به گزارش خبرگزاری حوزه، استاد علیاکبر رشاد در آئین رونمایی از دانشنامه قرآن و اخلاق (مجلدات ۱ و ۲) که به همت پژوهشکده دانشنامهنگاری دینی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در شهر قم برگزار شد، با اشاره به ویژگیهای علمی و ساختاری این اثر اظهار داشت: دانشنامه قرآن و اخلاق از حیث روش، ساختار و دقت علمی، اثری کاملاً متقن و استوار است و بهروشنی میتوان دید که تمامی اجزای آن بر پایه معیارهای دقیق علمی سامان یافته است.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر دقت و استواری علمی دانشنامه گفت: این دانشنامه محصول تلاشهای مستمر علمی است و تمامی مقالات آن بر پایه پژوهش و بازبینیهای دقیق تدوین شدهاند. بسیاری از مقالات چندین بار ویرایش و بازنگری شدهاند و در مواردی حتی پس از چند مرحله اصلاح، برای بازنویسی کامل به نویسندگان بازگردانده شدهاند تا کیفیت علمی آنها تضمین شود.
وی با اشاره به اهمیت ساختار موضوعی دانشنامه افزود: یکی از ویژگیهای برجسته این مجموعه، طبقهبندی منسجم و ساختارمند مدخلها است. مقالات با رعایت نظم منطقی از مباحث پایهای به سمت موضوعات پیچیده حرکت میکنند و همین انسجام باعث شده است دانشنامه از حیث علمی و مفهومی کاملاً قابل اتکا باشد.
استاد رشاد ادامه داد: فرآیند تدوین دانشنامه، صرفاً جمعآوری اطلاعات نیست، بلکه نیازمند طراحی دقیق ساختار، تعیین اولویتها و ترتیب موضوعات است. در این اثر، پژوهشگران با دقت موضوعات را سامان داده و ساختار کلی مجموعه را به شکل مرحلهبهمرحله توسعه دادهاند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به مراحل بازبینی علمی تصریح کرد: بررسی مقالات در این دانشنامه بسیار دقیق و فشرده انجام شده است. در برخی موارد، تنها بخشی از یک مقاله مورد بررسی قرار گرفته و حتی همین بخش نیازمند چندین مرحله اصلاح بوده است. برخی مقالات پس از چندین مرحله بازبینی رد شده و از نو بازنویسی شدهاند تا معیارهای علمی و محتوایی رعایت شود.
وی افزود: این دقت در بررسی و اصلاح، نشاندهنده اهمیت رعایت کیفیت علمی و جلوگیری از انتشار ناقص یا ضعیف مقالات است و دانشنامه قرآن و اخلاق را به اثری مرجع و معتبر تبدیل کرده است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه سخنان خود با تأکید بر ضرورت پیوند دانش با جامعه اظهار داشت: دانشنامه قرآن و اخلاق، زیرساخت علمی و معرفتی مهمی فراهم کرده است، اما مأموریت آن تنها تولید دانش نیست. این اثر باید به آموزش، ترویج و نهادینهسازی اخلاق در جامعه منجر شود تا تأثیر واقعی خود را بر رفتار و سبک زندگی مردم بگذارد.
وی افزود: پژوهشگران، اساتید و دانشجویان میتوانند با بهرهگیری از این دانشنامه، به توسعه و گسترش آموزههای اخلاقی قرآن در سطوح مختلف جامعه کمک کنند و این اثر علمی را به الگویی برای فعالیتهای پژوهشی آینده تبدیل نمایند.
استاد رشاد با تأکید بر ضرورت توجه جدی به اخلاق، تصریح کرد: اگر بخواهیم صادقانه سخن بگوییم، باید بپذیریم که حجم توجه ما به اخلاق متناسب با اهمیت واقعی آن نیست. اگر اخلاق در رفتار و منش ما نهادینه نشود، نمیتوانیم از جامعه توقع اصلاح داشته باشیم.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به آسیبهای اجتماعی امروز گفت: بسیاری از ناهنجاریها، افراطها و رفتارهای پرتنش اجتماعی، ریشه در ضعف اخلاقی دارد. جامعهای که احساس اخلاقی در آن تضعیف شود، مستعد بروز بحرانها میشود؛ بحرانی که اگر بهموقع درمان نشود، به آفتی فراگیر تبدیل خواهد شد.
وی ادامه داد: ما گاهی بهجای تقویت اخلاق، صرفاً قانون تولید میکنیم. قانون لازم است، اما کافی نیست. اگر اخلاق در جامعه نهادینه نشود، حتی بهترین قوانین نیز کارآمد نخواهند بود. ابتدا باید اخلاق تولید شود، سپس این اخلاق به فهم عمومی برسد، در طبقات مختلف جامعه نفوذ کند و در نهایت به رفتار اجتماعی تبدیل شود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه تولید فکر و دانش اخلاقی شرط لازم اصلاح جامعه است، اظهار داشت: تولید محتوای علمی و نظری در حوزه اخلاق، گام نخست است، اما پس از آن، باید این دانش به زبان جامعه ترجمه شود و در زیست واقعی مردم اثر بگذارد. دانشنامه قرآن و اخلاق از این جهت ارزشمند است که زیرساخت علمی این مسیر را فراهم میکند.
استاد رشاد تأکید کرد: اگر بتوانیم اخلاق را از سطح متن و مقاله به سطح زندگی و کنش اجتماعی منتقل کنیم، آنگاه میتوانیم به آیندهای سالمتر و جامعهای متعادلتر امیدوار باشیم؛ و این مسئولیتی است که بیش از همه، بر عهده حوزههای علمیه و عالمان دین قرار دارد.
استاد حوزه علمیه با اشاره به اهمیت تولید معنا در کنار تولید علم و قانون اظهار کرد: باید به دنبال تولید معنا رفت. معنا اگر درست، زیبا و صحیح تولید شود، مایه افتخار است. ما از جمله کشورهایی هستیم که در حوزه تولید علم، اصلاحات فکری و نظریهپردازی ظرفیتهای قابل توجهی داریم و آثار حجیم و ارزشمندی نیز در این زمینه پدید آمده است.
وی افزود: مسئله اساسی این است که هرگز و حتی برای لحظهای نباید از جدیت در عرصه اجرا و تحقق عدالت اجتماعی غفلت کرد. ما گاه آنقدر قانون تولید میکنیم که خود اسیر قوانین میشویم؛ بروکراسی سخت، پیچیده و غیرقابل انعطاف، کشور را دچار خفگی اداری میکند و به جامعه آسیب میزند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با انتقاد از رویکردهای سطحی افزود: کارهای کوچکی که گاه انجام میشود، در بهترین حالت، حرکتی محدود در اقیانوسی گسترده است. ما گاهی به اقدامات جانبی و فرعی مشغول میشویم و کارهای اصلی و بنیادین را معلق میگذاریم؛ در حالی که اصلاح واقعی نیازمند تصمیمهای بزرگ، ترمیمهای عمیق و اقدامات اساسی است.
استاد رشاد در پایان با تقدیر از تلاشهای پژوهشکده دانشنامهنگاری دینی خاطرنشان کرد: دانشنامه قرآن و اخلاق حاصل سالها زحمت، صبر، دقت علمی و تحمل دشواریهاست. تولید این مجلدات با وجود طولانی شدن فرآیند و سختیهای فراوان، نشاندهنده عزم جدی پژوهشگاه در کارهای زیرساختی و ماندگار است. امیدواریم این مسیر با قوت ادامه یابد و ثمرات آن در عرصه اجتماعی و فرهنگی کشور بیش از پیش آشکار شود.
انتهای پیام