غلامرضا تختی، قهرمان نامآور کشتی ایران، در پنجم شهریور ۱۳۰۹ در خانوادهای متوسط در محله خانیآباد تهران متولد شد. «رجب خان»، پدر تختی، علاوه بر غلامرضا، دارای دو پسر و دو دختر بود که همگی از غلامرضا بزرگتر بودند. پدر بزرگ او، «حاج قلی»، نیز به تجارت خواربار و بنشن مشغول بود.
غلامرضا تختی رنج از کودکی
یک واقعه تلخ در دوران کودکی تختی، اثری عمیق بر روح او گذاشت. پدرش به دلیل شرایط سخت مالی ناچار شد خانهشان را گرو بگذارد. غلامرضا بهدلیل مشکلات خانوادگی تنها ۹ سال در مدرسه منوچهری خانیآباد تحصیل کرد. درباره دشواریهای آن دوران، تختی خودش گفته است: «هرچند علاقه فراوانی به ورزش داشتم، ولی ناچار بودم برای تامین زندگی و نیازهای اولیه به دنبال کار بروم. زمانی به خوزستان رفتم و در ازای روزی هفت یا هشت تومان کار کردم. شرایط زندگی سخت و دنیا درگیر جنگ جهانی دوم بود.»
در سال ۱۳۲۹ تختی به دلیل علاقه وافری که به کشتی و ورزش باستانی داشت، وارد باشگاه پولاد شد و توجه مدیر آن باشگاه، حسین رضیزاده، را به خود جلب کرد.
نخستین موفقیتها در دنیای کشتی
غلامرضا ورزش را از نوجوانی آغاز کرد. در ابتدا، انجام فعالیتهای ورزشی برای او بیشتر جنبه سرگرمی داشت، ولی در همان زمان خیال قهرمانی در دلش نقش بست. نگاه او به ورزش، بهعنوان ابزاری برای سلامت جسم و روح، بسیار جدی بود. با بازگشت از خوزستان، تختی دوران خدمت سربازی را آغاز کرد. در این دوره، با استفاده از شرایط موجود و حمایتهای دبیر وقت فدراسیون کشتی، تمرینات کشتی را پی گرفت. او درباره یکی از نخستین تجربیات رقابتی خود گفته است: «سال ۱۳۲۸ در مسابقات بزرگ ورزشی (کاپ فرانسه) شرکت کردم، اما در همان اولین مبارزه فنی شدم. تلاشها و تمرینات دشواری که بعدها انجام دادم، به من یاد داد که مبارزه حقیقی چیست. هرچند داعیه بردن داشتم، اما باور داشتم که راه پیروزی از تلاش میگذرد.» به همین شکل، تختی با پشتکار فراوان، باختهای خود را پشت سر گذاشت و توانست در سال ۱۳۳۰ به عضویت تیم ملی کشتی ایران درآید.
در نخستین حضور بینالمللی خود در مسابقات جهانی کشتی آزاد در هلسینکی سال ۱۹۵۱، تختی تنها ۲۱ سال داشت و موفق به کسب عنوان نایبقهرمانی جهان شد. این مسابقات، نقطه شروعی بود برای ادامه مسیری درخشان که به مدت ۱۵ سال با فتح عناوین مختلف ادامه یافت.
صعود به اوج افتخار در میادین جهانی
در سال ۱۹۵۲، تختی در نخستین حضور خود در المپیک هلسینکی، شش پیروزی کسب کرد و تنها مقابل دیوید جیما کوریدزه از شوروی شکست خورد تا مدال نقره این رقابتها را به گردن بیاویزد. در سال ۱۹۵۴، در مسابقات جهانی توکیو بهرغم عملکرد درخشان و شایستگیهای بسیار، با شکست غیرمنتظره از وایکینگ پالم سوئدی، به مقام چهارم قناعت کرد. اما چند ماه بعد موفق شد این شکست را جبران کند و پالم را در یک دیدار دوستانه با ضربه فنی شکست دهد.
دوران طلایی در المپیک و مسابقات جهانی
در المپیک ملبورن ۱۹۵۶، تختی با شکست تمامی حریفان خود به مدال طلای وزن ۸۷ کیلوگرم دست یافت. این نخستین بار بود که نمایندگان شوروی و آمریکا در میادین جهانی پایینتر از یک حریف ایرانی قرار میگرفتند. در سالهای بعد، تختی در بازیهای آسیایی توکیو و مسابقات جهانی صوفیه به ترتیب نشانهای طلا و نقره کسب کرد. او در سال ۱۳۳۸، در مسابقات قهرمانی جهانی تهران، سومین عنوان جهانی خود را به همراه تیم ملی ایران به ارمغان آورد.
در رقابتهای جهانی یوکوهاما در سال ۱۹۶۲، تختی با اقتدار قهرمان شد و آخرین مدال طلای خود را به گردن آویخت. این در حالی بود که او از بیماری سختی رنج میبرد و پس از این مسابقات، مستقیماً در نیویورک تحت عمل جراحی قرار گرفت.
پایان دوران قهرمانی
در المپیک ۱۹۶۴ توکیو، تختی برای چهارمین بار در مسابقات المپیک حاضر شد، اما به بداقبالی از کسب مدال بازماند و به مقام چهارم بسنده کرد. با این حال، شکستهای تیم ملی در نبود او، سبب درخواستهای مردمی برای بازگشت دوبارهاش شد. تختی در سال ۱۹۶۶ در حالی که ۳۶ ساله بود و از لحاظ جسمی آمادگی کامل نداشت، در مسابقات جهانی تولیدو شرکت کرد. او با ادامه کارشکنیهای داخلی، نتوانست با انگیزه همیشگی مبارزه کند و پس از شکست برابر دو قهرمان، برای همیشه از دنیای کشتی خداحافظی کرد.
زندگی ورزشی تختی با قهرمانیها و سجایای اخلاقی او شناخته میشد. وی در طول دوران حضور در میادین ورزشی، رکوردهای بینظیری ثبت کرد و اولین کشتیگیر ایرانی بود که در سه وزن متفاوت، مدالهای جهانی و المپیک کسب کرد.
چهار ماه پس از بازگشت از تولیدو، در آبان ۱۳۴۵ زندگی مشترک خود را آغاز کرد که ثمره آن فرزندی به نام بابک بود. با این حال، تنها چهار ماه پس از تولد فرزندش، خبر درگذشت وی به عنوان خودکشی اعلام شد و موجی از غم و ناباوری را به دنبال داشت.
مدالها
بازیهای المپیک:
۱۹۵۲ هلسینکی: مدال نقره (۷۹ کیلوگرم)
۱۹۵۶ ملبورن: مدال طلا (۸۷ کیلوگرم)
۱۹۶۰ رم: مدال نقره (۸۷ کیلوگرم)
۱۹۶۴ توکیو: رتبه چهارم (۹۷ کیلوگرم)
مسابقات قهرمانی جهان:
۱۹۵۱ هلسینکی: مدال نقره (۷۹ کیلوگرم)
۱۹۵۴ توکیو: رتبه پنجم (۸۷ کیلوگرم)
۱۹۶۱ یوکوهاما: مدال طلا (۸۷ کیلوگرم)
۱۹۶۲ تولیدو: مدال نقره (۹۷ کیلوگرم)
بازیهای آسیایی:
۱۹۵۸ توکیو: مدال طلا (۸۷ کیلوگرم)
تختی نخستین کشتیگیری بود که توانست در سه وزن مختلف، مدالهای جهانی و المپیک را کسب کند و جایگاه ویژهای در تاریخ ورزش ایران پیدا کند.
انتهای پیام/