پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تبریز با همکاری چند مرکز دانشگاهی داخلی و خارجی موفق به ساخت نوعی اسفنج نانوکامپوزیتی چسبنده شدهاند که قادر است حتی خونریزیهای شدید و غیرقابل فشار را در مدت بسیار کوتاه مهار کند.
دستاوردی که میتواند تحولی جدی در درمانهای اورژانسی ایجاد کند.
این اسفنج نوآورانه با الهام از پروتئینهای چسبنده صدفها و بر پایه سلولز زیستسازگار ساخته شده و با ترکیبی از پلیدوپامین و نانوذرات رس لاپونایت تقویت شده است. نتیجه این طراحی هوشمندانه، تولید مادهای است که هم به بافتهای مرطوب بهشدت میچسبد، هم قدرت جذب فوقالعادهای دارد و هم مسیرهای انعقاد خون را بهصورت فعال تحریک میکند.
ساختار متخلخل این اسفنج بهگونهای است که هر گرم آن میتواند تا ۴۸ گرم خون را جذب کند. چسبندگی آن به بافت نیز به حدود ۴۰۵ کیلوپاسکال میرسد؛ عددی که ایجاد یک سد محکم روی زخم را حتی در شرایط فشار بالای خون ممکن میسازد. علاوه بر این، حضور نانوذرات لاپونایت باعث افزایش تعامل با سلولهای خونی و تسریع فرآیند لختهسازی میشود.
آزمایشهای آزمایشگاهی نشان دادهاند که این اسفنج موجب تجمع تقریبا کامل گلبولهای قرمز، فعالسازی بیش از ۹۰ درصد پلاکتها و کاهش چشمگیر زمان انعقاد خون میشود. همچنین بررسی مسیرهای انعقادی ثابت کرده است که این نانوکامپوزیت میتواند هم مسیر درونی و هم بیرونی انعقاد را بهطور همزمان فعال کند.
در آزمونهای حیوانی نیز عملکرد این محصول ایرانی از نمونههای تجاری موجود فراتر بوده است؛ بهطوری که میزان خونریزی در مدلهای قلب، کبد و شریان فمورال بهطور معناداری کاهش یافته و در برخی موارد تا بیش از ۱۵ برابر بهتر از محصولات رایج عمل کرده است.
از نظر ایمنی زیستی، این اسفنج هیچ واکنش التهابی قابلتوجهی ایجاد نکرده و نتایج بررسیهای خونی و پاتولوژیک، سازگاری بالای آن با بدن را تأیید کردهاند.
به گفته پژوهشگران، این دستاورد نمونهای موفق از کاربرد نانوفناوری در پزشکی اورژانس است و میتواند در آینده نزدیک به عنوان یک ابزار حیاتی برای نجات جان بیماران دچار خونریزیهای مرگبار در حوادث، تصادفات و جراحیهای پیچیده مورد استفاده قرار گیرد.