درهمین راستا و بنابر آخرین خبر منتشرشده درباره آغاز همکاری با دفتر طنز حوزه هنری انقلاب اسلامی، گفتوگویی با حمیدرضا افتخاری مدیر رادیو صباترتیب دادیم تاجزئیات این تعاملات،اهداف استراتژیک آنهاوبرنامههای آتی در چارچوب سیاستهای همافزایی سازمانی و تقویت جریان طنز پاک و ارزشمحور را بررسی کنیم. افتخاری در این گفتوگو از دیگر همافزاییها و برنامههای تعاملی رادیو صبا نیز خبر داده است.
این چندمین همکاری رادیو صبا با دفتر طنز حوزه هنری است و شرایط و محورهای آن به چه شکلی است؟
رادیو صبا یک رسانه تخصصی طنز و سرگرمی است که بر تولید محتوای صداپایه سرگرمی تمرکز دارد. دفتر طنز حوزه هنری نیز نهادی است که محتوای طنز تولید میکند؛ البته در قالبهای کتاب، نشست و حتی محتوای فضای مجازی. امسال تصمیم گرفتیم یک کار مشترک برگزار کنیم. پیش از این هم همکاریهایی داشتیم اما اخیرا در نشستی با رئیس دفتر طنز حوزه هنری گفتوگو کردیم و به این نتیجه رسیدیم که به مناسبت دهه فجر، برنامهای ویژه با محوریت شعر طنز انقلاب اسلامی برگزار کنیم. مقدمات کار در حال انجام است و هنوز به جمعبندی نهایی نرسیدهایم اما کارهای اولیه انجام شده و توافق کردهایم یک برنامه ویژه بهعنوان همکاری مشترک تولید کنیم. هدف اصلی ما توسعه همکاریهای رسانهای با نهادهایی است که در حوزه سرگرمی و طنز فعالیت میکنند. اولین و نزدیکترین نهادی که به تفاهم رسیدیم، دفتر طنز حوزه هنری بود تا همافزایی رسانهای ایجاد کنیم و مخاطبانمان به محتوای «طنز پاک» دسترسی بهتری پیدا کنند.
در خبر به «طنز پاک» اشاره شده. با توجه به اینکه رسانه ملی همیشه چارچوبهای امنی برای پرداختن به طنز دارد، تفاوت این طنز پاک که مدنظر شما و دفتر طنز حوزه هنری است با رویکرد کلی رسانه ملی چیست؟
رادیو صبا بهعنوان نماینده سازمان صداوسیما و دفتر طنز حوزه هنری، معتقدند طنز باید پاک باشد. یعنی در تولید طنز فاکتورهایی وجود دارد که برخی خارج از عرف، اخلاق و قواعد است. این در حالی است که هر دو نهاد بر این باوریم که طنز باید سازنده بوده، نقد مثبت در آن وجود داشته باشد و بهسمت لودگی، فکاهی و هجو نرود. به همین دلیل این دو نهاد میتوانند همافزایی کنند. زیرا هر دو با هدف تولید طنز پاک محتوا میسازند.
پس درواقع چون هر دو به طنز پاک اعتقاد دارید، همکاری راحتتر انجام میشود؟
دقیقا. از آنجا که تولید طنز پاک جزو ماموریتهای رادیو صبا و دفتر طنز حوزه هنری است بنابراین راحتتر میتوانیم با هم همکاری و همافزایی داشته باشیم. ما مخاطبان خاص خودمان را داریم و آنها نیز مخاطبان خودشان را. این همکاری باعث میشود هر دو گروه مخاطب به منبع جدیدی از طنز پاک دسترسی پیدا کنند؛ طنزی که مورد تأیید هر دو نهاد است.
هرچند که علاوه بر این همافزایی، کارهای مشترک دیگری نیز پیشبینی کردهایم. مثلا دوستان حوزه هنری رویداد ملی «قلمه» را در حوزه آموزش طنز دارند که ما پوشش رسانهای آن را بر عهده گرفتهایم تا ضریب نفوذ بیشتری پیدا کند و مخاطبان بتوانند از طریق رادیوصبا آن را پیگیری کنند. همچنین در برنامه سفرهای آموزشی خود، همراه با تیم این گروه، به تهیه مستند خواهیم پرداخت تا مفاهیم و نگاه آموزشی را در گسترهای وسیعتر به مخاطبان منتقل کنیم.در راستای این همکاریها، برنامههای «کشف استعداد» نیز طراحی شدهاند که ازجمله آنها میتوان به رویداد «صباگو» اشاره کرد. این رویداد در قالب «برپاخند» یا اجرای طنز برگزار میشود و علاقهمندان حوزه طنز میتوانند در آن شرکت کنند تا ضمن شناسایی استعدادهای جدید، تبادل تولیدات نیز صورتپذیرد. در این زمینه، از برخی تولیدات صوتی حوزه هنری که قابلیت پخش در رسانه ملی را دارند، استفاده خواهد شد و همچنین آثاری مانند کتابهای منتخب بهصورت صوتی تولید میشوند.
در بلندمدت نیز تولیدمحتوای مشترک را در نظر داریم. امیدواریم از اواسط همین ماه این فرآیند را اجرایی کنیم تا ضریب بیشتری به تولیدات طنز پاک بدهیم.
چرا رادیوصبا باید با سازمانها، نهادها و مراکز استانها همکاری کند؟ چه چیزی باعث شد که تصمیم بگیرید این همکاریها را بیشتر و گستردهتر کنید؟
شکی نیست که یک دست صدا ندارد و برای تأثیرگذاری واقعی، به همراهی و بهرهگیری از همه ظرفیتها نیاز است.
یکی از مفاد مهم سند تحول سازمان در افق پنجساله، تأکید بر قرارگاه فرماندهی واحد است. براساس سند تحول رسانهملی، رادیوصبا نقش قرارگاهی برای خود تعریف کرده است؛ به این معنا که بهعنوان تنها شبکه رادیویی تخصصی در حوزه طنز و سرگرمی، باید به پایگاهی برای همکاری و همافزایی میان تمام بخشهای داخلی و خارجی سازمان تبدیل شود که در عرصه طنز فعال هستند.در تولیدمحتوای طنز، مسئولیت منحصرا بر عهده رادیوصبا نیست و تولیدکنندگان دیگری نیز در این حوزه فعالیت دارند. با توجه به این واقعیت، تلاش میکنیم از طریق تعامل با این تولیدکنندگان، محتوای باکیفیتتر و غنیتری ایجاد کنیم تا شبکه بتواند از آن بهره ببرد و درعینحال، زمینهای فراهم شود برای گردهمایی همه فعالان حوزه طنز. بهطور مثال، جشنواره «زیر چتر لبخند» با همین هدف در چهار دوره گذشته برگزار شده است، هرچند امسال این امر به دلایلی میسر نشد.درمجموع، این تعاملات با بخشهای خارج از رادیوصبا ریشه در سند تحول سازمان و برنامه پنجساله آن دارد که برای هر واحد سازمانی، ازجمله رادیوصبا، نقش قرارگاهی در نظر گرفته تا از این طریق بتوانیم عرصه طنز و سرگرمی را تقویت و تا حد امکان، همه دستاندرکاران و فعالان این حوزه را در کنار یکدیگر جمع کنیم.
سیاست کلی رادیوصبا در استفاده از ظرفیتهای داخلی رسانهملی چیست و چه نمونههایی از همکاری با مراکز استانها داشتهاید؟
سیاست کلی ما این است که حتما از ظرفیتهای موجود در خود رسانهملی بهره ببریم. سازمان صداوسیما ظرفیتهای زیادی دارد، بهویژه برنامهسازان طنزپرداز در مراکز استانها. برای نمونه، پویش مشترک «صباخوانی» را با همکاری مرکز فارس برگزار کردهایم که هماکنون در سومین دوره خود قرار دارد و افتتاحیه و اختتامیه آن در حافظیه شیراز برگزار میشود. این همکاری بسیار موفق بود و هماهنگی نزدیکی با دوستان مرکز فارس داشتیم.البته همکاری فقط محدود به تعامل با مرکز صداوسیمای فارس نیست. رادیوصبا بهطور مدون با دیگر مراکز استانها در ارتباط است؛ مانند برنامههای «ترنم شبانه» و «شکرپنیر» با مرکز خراسان شمالی، «صبای شیراز» با مرکز فارس، برنامه طنز دیگری با همکاران رادیوآبادان، و هماهنگی با رادیویزد برای تولید برنامههای کوتاه؛ همچنین با دیگر مراکز استانی هم در حال رایزنی هستیم.
علاوه بر این، سه سال است که برنامه «شبهای ایران» را هرشب از یکی از مراکز استانها پخش میکنیم؛ بخشی را خودمان تولید و در اختیار مراکز قرار میدهیم و بخش دیگر بهصورت تولید مشترک است. این فضاهای همکاری را داریم و در حال گسترش آن هستیم، زیرا معتقدیم استفاده از ظرفیت طنز مراکز استانها تولیداتمان را غنیتر میکند. البته بخشهایی از تولیدات رادیوصبا هم بر اساس نیاز در مراکز استانها استفادهمیشود.
تجربه مذاکره و همکاری با بخشهای داخل و خارج سازمان چگونه بوده و چه نمونههایی از آن وجود دارد؟
یکی از نکات جالب برای من این بود که در مذاکره با دوستان داخل و خارج سازمان، هیچ مقاومتی ندیدم. همه با روی خوش وارد گفتوگو شدند و در بیشتر موارد به تولید مشترک رسیدیم. مثلا با شبکه نسیم تولیدات مشترکی داشتهایم و اکنون در حال طراحی یک مسابقه استعدادیابی هستیم. با حوزه برونمرزی نیز گفتوگوهایی انجام شده، هرچند هنوز به نتیجه نهایی نرسیدهایم. اگرچه تعامل با گروه طنز حوزه هنری را بهعنوان نمونه تعامل با خارج از رسانهملی باید در نظر گرفت اما باز هم تاکید میکنم که سیاست کلی ما اولویتدادن به ظرفیتهای داخلی است، اما در مجموع، دستاندرکاران حوزه طنز اقبال و آمادگی خوبی نشان دادهاند و این همراهی، کار رادیوصبا را بسیار آسانتر کرده است.
این چندمین همکاری رادیو صبا با دفتر طنز حوزه هنری است و شرایط و محورهای آن به چه شکلی است؟
رادیو صبا یک رسانه تخصصی طنز و سرگرمی است که بر تولید محتوای صداپایه سرگرمی تمرکز دارد. دفتر طنز حوزه هنری نیز نهادی است که محتوای طنز تولید میکند؛ البته در قالبهای کتاب، نشست و حتی محتوای فضای مجازی. امسال تصمیم گرفتیم یک کار مشترک برگزار کنیم. پیش از این هم همکاریهایی داشتیم اما اخیرا در نشستی با رئیس دفتر طنز حوزه هنری گفتوگو کردیم و به این نتیجه رسیدیم که به مناسبت دهه فجر، برنامهای ویژه با محوریت شعر طنز انقلاب اسلامی برگزار کنیم. مقدمات کار در حال انجام است و هنوز به جمعبندی نهایی نرسیدهایم اما کارهای اولیه انجام شده و توافق کردهایم یک برنامه ویژه بهعنوان همکاری مشترک تولید کنیم. هدف اصلی ما توسعه همکاریهای رسانهای با نهادهایی است که در حوزه سرگرمی و طنز فعالیت میکنند. اولین و نزدیکترین نهادی که به تفاهم رسیدیم، دفتر طنز حوزه هنری بود تا همافزایی رسانهای ایجاد کنیم و مخاطبانمان به محتوای «طنز پاک» دسترسی بهتری پیدا کنند.
در خبر به «طنز پاک» اشاره شده. با توجه به اینکه رسانه ملی همیشه چارچوبهای امنی برای پرداختن به طنز دارد، تفاوت این طنز پاک که مدنظر شما و دفتر طنز حوزه هنری است با رویکرد کلی رسانه ملی چیست؟
رادیو صبا بهعنوان نماینده سازمان صداوسیما و دفتر طنز حوزه هنری، معتقدند طنز باید پاک باشد. یعنی در تولید طنز فاکتورهایی وجود دارد که برخی خارج از عرف، اخلاق و قواعد است. این در حالی است که هر دو نهاد بر این باوریم که طنز باید سازنده بوده، نقد مثبت در آن وجود داشته باشد و بهسمت لودگی، فکاهی و هجو نرود. به همین دلیل این دو نهاد میتوانند همافزایی کنند. زیرا هر دو با هدف تولید طنز پاک محتوا میسازند.
پس درواقع چون هر دو به طنز پاک اعتقاد دارید، همکاری راحتتر انجام میشود؟
دقیقا. از آنجا که تولید طنز پاک جزو ماموریتهای رادیو صبا و دفتر طنز حوزه هنری است بنابراین راحتتر میتوانیم با هم همکاری و همافزایی داشته باشیم. ما مخاطبان خاص خودمان را داریم و آنها نیز مخاطبان خودشان را. این همکاری باعث میشود هر دو گروه مخاطب به منبع جدیدی از طنز پاک دسترسی پیدا کنند؛ طنزی که مورد تأیید هر دو نهاد است.
هرچند که علاوه بر این همافزایی، کارهای مشترک دیگری نیز پیشبینی کردهایم. مثلا دوستان حوزه هنری رویداد ملی «قلمه» را در حوزه آموزش طنز دارند که ما پوشش رسانهای آن را بر عهده گرفتهایم تا ضریب نفوذ بیشتری پیدا کند و مخاطبان بتوانند از طریق رادیوصبا آن را پیگیری کنند. همچنین در برنامه سفرهای آموزشی خود، همراه با تیم این گروه، به تهیه مستند خواهیم پرداخت تا مفاهیم و نگاه آموزشی را در گسترهای وسیعتر به مخاطبان منتقل کنیم.در راستای این همکاریها، برنامههای «کشف استعداد» نیز طراحی شدهاند که ازجمله آنها میتوان به رویداد «صباگو» اشاره کرد. این رویداد در قالب «برپاخند» یا اجرای طنز برگزار میشود و علاقهمندان حوزه طنز میتوانند در آن شرکت کنند تا ضمن شناسایی استعدادهای جدید، تبادل تولیدات نیز صورتپذیرد. در این زمینه، از برخی تولیدات صوتی حوزه هنری که قابلیت پخش در رسانه ملی را دارند، استفاده خواهد شد و همچنین آثاری مانند کتابهای منتخب بهصورت صوتی تولید میشوند.
در بلندمدت نیز تولیدمحتوای مشترک را در نظر داریم. امیدواریم از اواسط همین ماه این فرآیند را اجرایی کنیم تا ضریب بیشتری به تولیدات طنز پاک بدهیم.
چرا رادیوصبا باید با سازمانها، نهادها و مراکز استانها همکاری کند؟ چه چیزی باعث شد که تصمیم بگیرید این همکاریها را بیشتر و گستردهتر کنید؟
شکی نیست که یک دست صدا ندارد و برای تأثیرگذاری واقعی، به همراهی و بهرهگیری از همه ظرفیتها نیاز است.
یکی از مفاد مهم سند تحول سازمان در افق پنجساله، تأکید بر قرارگاه فرماندهی واحد است. براساس سند تحول رسانهملی، رادیوصبا نقش قرارگاهی برای خود تعریف کرده است؛ به این معنا که بهعنوان تنها شبکه رادیویی تخصصی در حوزه طنز و سرگرمی، باید به پایگاهی برای همکاری و همافزایی میان تمام بخشهای داخلی و خارجی سازمان تبدیل شود که در عرصه طنز فعال هستند.در تولیدمحتوای طنز، مسئولیت منحصرا بر عهده رادیوصبا نیست و تولیدکنندگان دیگری نیز در این حوزه فعالیت دارند. با توجه به این واقعیت، تلاش میکنیم از طریق تعامل با این تولیدکنندگان، محتوای باکیفیتتر و غنیتری ایجاد کنیم تا شبکه بتواند از آن بهره ببرد و درعینحال، زمینهای فراهم شود برای گردهمایی همه فعالان حوزه طنز. بهطور مثال، جشنواره «زیر چتر لبخند» با همین هدف در چهار دوره گذشته برگزار شده است، هرچند امسال این امر به دلایلی میسر نشد.درمجموع، این تعاملات با بخشهای خارج از رادیوصبا ریشه در سند تحول سازمان و برنامه پنجساله آن دارد که برای هر واحد سازمانی، ازجمله رادیوصبا، نقش قرارگاهی در نظر گرفته تا از این طریق بتوانیم عرصه طنز و سرگرمی را تقویت و تا حد امکان، همه دستاندرکاران و فعالان این حوزه را در کنار یکدیگر جمع کنیم.
سیاست کلی رادیوصبا در استفاده از ظرفیتهای داخلی رسانهملی چیست و چه نمونههایی از همکاری با مراکز استانها داشتهاید؟
سیاست کلی ما این است که حتما از ظرفیتهای موجود در خود رسانهملی بهره ببریم. سازمان صداوسیما ظرفیتهای زیادی دارد، بهویژه برنامهسازان طنزپرداز در مراکز استانها. برای نمونه، پویش مشترک «صباخوانی» را با همکاری مرکز فارس برگزار کردهایم که هماکنون در سومین دوره خود قرار دارد و افتتاحیه و اختتامیه آن در حافظیه شیراز برگزار میشود. این همکاری بسیار موفق بود و هماهنگی نزدیکی با دوستان مرکز فارس داشتیم.البته همکاری فقط محدود به تعامل با مرکز صداوسیمای فارس نیست. رادیوصبا بهطور مدون با دیگر مراکز استانها در ارتباط است؛ مانند برنامههای «ترنم شبانه» و «شکرپنیر» با مرکز خراسان شمالی، «صبای شیراز» با مرکز فارس، برنامه طنز دیگری با همکاران رادیوآبادان، و هماهنگی با رادیویزد برای تولید برنامههای کوتاه؛ همچنین با دیگر مراکز استانی هم در حال رایزنی هستیم.
علاوه بر این، سه سال است که برنامه «شبهای ایران» را هرشب از یکی از مراکز استانها پخش میکنیم؛ بخشی را خودمان تولید و در اختیار مراکز قرار میدهیم و بخش دیگر بهصورت تولید مشترک است. این فضاهای همکاری را داریم و در حال گسترش آن هستیم، زیرا معتقدیم استفاده از ظرفیت طنز مراکز استانها تولیداتمان را غنیتر میکند. البته بخشهایی از تولیدات رادیوصبا هم بر اساس نیاز در مراکز استانها استفادهمیشود.
تجربه مذاکره و همکاری با بخشهای داخل و خارج سازمان چگونه بوده و چه نمونههایی از آن وجود دارد؟
یکی از نکات جالب برای من این بود که در مذاکره با دوستان داخل و خارج سازمان، هیچ مقاومتی ندیدم. همه با روی خوش وارد گفتوگو شدند و در بیشتر موارد به تولید مشترک رسیدیم. مثلا با شبکه نسیم تولیدات مشترکی داشتهایم و اکنون در حال طراحی یک مسابقه استعدادیابی هستیم. با حوزه برونمرزی نیز گفتوگوهایی انجام شده، هرچند هنوز به نتیجه نهایی نرسیدهایم. اگرچه تعامل با گروه طنز حوزه هنری را بهعنوان نمونه تعامل با خارج از رسانهملی باید در نظر گرفت اما باز هم تاکید میکنم که سیاست کلی ما اولویتدادن به ظرفیتهای داخلی است، اما در مجموع، دستاندرکاران حوزه طنز اقبال و آمادگی خوبی نشان دادهاند و این همراهی، کار رادیوصبا را بسیار آسانتر کرده است.