طرفداری | اخراج روبن آموریم پس از تنها ۱۴ ماه حضور روی نیمکت منچستریونایتد، آن هم بهدلیل مجموعهای از اختلافات بر سر نقلوانتقالات و رویکردهای تاکتیکی، بار دیگر این باشگاه را وارد چرخهای آشنا از بیثباتی کرده است. در حال حاضر، دارن فلچر بهصورت موقت هدایت تیم را بر عهده دارد و یونایتد باید در هفته جاری به مصاف برنلی و برایتون برود.
باشگاه هنوز این احتمال را رد نکرده که یک سرمربی موقت دیگر تا پایان فصل منصوب شود، اما برنامه اصلی مدیران، انتخاب سرمربی دائم در تابستان است؛ زمانی که گزینههای بیشتری در بازار مربیان در دسترس خواهند بود. اما سؤال کلیدی همچنان باقی است: منچستریونایتد دقیقاً باید به سراغ چه کسی برود؟
دادهها چه تصویری از گزینههای یونایتد ارائه میدهند؟
پیش از نام بردن از هر گزینهای، ابتدا باید به یک پرسش بنیادین پاسخ داد:
- یونایتد از سرمربی بعدی خود چه میخواهد؟
این پرسش شاید ساده به نظر برسد، اما نگاهی به فهرست سرمربیان این باشگاه در دهه گذشته، نشان میدهد که یونایتد عملاً فاقد یک مسیر روشن و فلسفه مدیریتی مشخص بوده است. برای تصمیمگیری درست، لازم است گزینهها در چارچوب چند رویکرد کلی و متناسب با اهداف میانمدت و بلندمدت باشگاه دستهبندی شوند.
مربیان جوان و «آشنا با فرهنگ باشگاه»
اگر یونایتد به دنبال یک مربی جوان، باانگیزه و آشنا با DNA باشگاه باشد، نامهایی مانند درن فلچر، کیران مککنا و مایکل کریک مطرح میشوند. کریک که تابستان گذشته پس از نزدیک به سه سال از میدلزبورو جدا شد، در حال حاضر گزینهای آزاد است.
هر سه نفر سابقه بازی یا مربیگری در منچستریونایتد را دارند و از این منظر میتوانند حمایت هواداران را به همراه داشته باشند. با این حال، سپردن هدایت دائمی یکی از بزرگترین باشگاههای جهان به مربیانی که عمده تجربه سرمربیگریشان در سطح لیگهای پایینتر انگلیس بوده، ریسکی بزرگ و پرهزینه است.
درن فلچر میگوید:
«امیدوارم تیم شبیه به یونایتدی باشد که هواداران بتوانند به آن افتخار کنند».
بااینحال، در هزارتوی این یونایتدِ آشفته، هر حرفی را نمیتوان به راحتی عملی کرد.
بازگشت یک چهره آشنا؛ اوله گونار سولسشر؟
در این میان، اوله گونار سولسشر نسبت به گزینههای جوانتر، تجربه مدیریتی بیشتری دارد. او پیشتر هدایت یونایتد را بر عهده داشته و حتی احتمال دارد بار دیگر، دستکم بهصورت موقت، به نیمکت بازگردد؛ بهویژه پس از مذاکراتی که اخیراً با مدیران باشگاه داشته است. اگرچه پایان دوران تقریباً سهساله سولسشر در نوامبر ۲۰۲۱ ناامیدکننده بود و تیم در هفت بازی پایانی به چهار شکست و یک تساوی رسید، اما نباید نقاط روشن دوره او را نادیده گرفت.
دادههای ClubElo، شاخصی که قدرت تیمها را بر اساس نتایج و کیفیت رقبا میسنجد، نشان میدهد یونایتد در دوره سولسشر، نسبت به بسیاری از مقاطع دهه اخیر، ثبات و عملکرد بهتری داشته است. در مقایسه با دیگر سرمربیان قبل و بعد از او، آمار نشان میدهد بازگشت سولسشر میتواند دستکم یک جهش کوتاهمدت و روانی مثبت برای تیم به همراه داشته باشد.
شاخص قدرت منچستریونایتد پس از سر الکس فرگوسن
فقط مورینیو و سولسشر توانستند در مقطعی روند نمودار را صعودی کنند و به نقاط «اکسترمم» برسند.
نامهای بزرگ؛ جذاب اما پرچالش
طبیعی است که نامهایی مانند ژاوی، مائوریسیو پوچتینو، توماس توخل و یولیان ناگلزمان نیز مطرح شوند. این مربیان از نظر اعتبار و جذابیت رسانهای، میتوانند شور و هیجان زیادی ایجاد کنند؛ اما واقعیتهای عملی مانع بزرگی بر سر راه آنهاست.
سه نفر از این چهار گزینه در حال حاضر هدایت تیمهای ملی را بر عهده دارند و خود را برای جام جهانی آماده میکنند؛ تورنمنتی که تنها چند ماه تا آغاز آن باقی مانده است. این مسئله عملاً امکان برنامهریزی بلندمدت را از یونایتد سلب میکند.
از سوی دیگر، اگر باشگاه تصمیم بگیرد تا پایان فصل صبر کند، سرمربی جدید احتمالاً زودتر از ماه جولای کار خود را آغاز نخواهد کرد؛ موضوعی که زمان ارزشمند پیشفصل را از بین میبرد.
مسئله سیستم بازی؛ عبور از دفاع سهنفره؟
با توجه به نحوه جدایی آموریم، بعید است یونایتد تمایل داشته باشد به استفاده از سیستمهای مبتنی بر دفاع سهنفره مانند ۳-۴-۳ یا 1-2-4-3 ادامه دهد. با این حال، اگر باشگاه همچنان به این ساختار علاقهمند باشد، اولیور گلاسنر، سرمربی ۵۱ ساله کریستال پالاس، گزینهای کاملاً منطقی خواهد بود.
گلاسنر کارنامهای قابل احترام در رقابتهای داخلی و اروپایی دارد و بارها نشان داده میتواند بیشترین بهره را از منابع محدود بگیرد. مهمتر آنکه برخلاف آموریم، او انعطافپذیرتر است و سابقه استفاده از سیستم 1-3-2-4 را نیز در وولفسبورگ دارد
اگر جانپیرو گاسپرینی تابستان گذشته هدایت رم را نپذیرفته بود، بیتردید یکی از گزینههای اصلی یونایتد محسوب میشد. سرمربی باسابقه آتالانتا با فوتبال تهاجمی، پرس شدید و ساختار منظم دفاع سهنفره، سالها این تیم را در سطح اول اروپا نگه داشت و در نهایت قهرمانی لیگ اروپا در فصل ۲۴-۲۰۲۳ را به دست آورد.
نگاه آماری به مربیانی که فراتر از منابعشان نتیجه میگیرند
فراتر از بحث سبک بازی، دادهها میتوانند نشان دهند کدام مربیان در ۱۸ ماه اخیر، عملکردی فراتر از امکانات در اختیارشان داشتهاند. یکی از روشها، مقایسه میانگین امتیاز در هر بازی با ارزش اسکواد تیم نسبت به میانگین لیگ است. این تحلیل در هفت لیگ برتر اروپا نشان میدهد کدام تیمها بیشازحد انتظار ظاهر شدهاند و کدامها، از جمله خود منچستریونایتد، دچار افت عملکرد بودهاند.
در میان نامهای قابل توجه:
- اوله ورنر با وردربرمن در فصل ۲۵-۲۰۲۴ عملکردی درخشان داشت و همین موضوع باعث انتقال او به لایپزیش شد.
- یولیان شوستر نیز در نخستین فصل سرمربیگریاش، فرایبورگ را به رتبه پنجم بوندسلیگا و سهمیه لیگ اروپا رساند.
این نمودار عملکرد تیمها و مربیان را در فصل 25-2024 با توجه به منابع مالی مقایسه میکند؛
محور افقی اختلاف ارزش مالی ترکیب نسبت به میانگین لیگ و محور عمودی امتیاز بهازای هر بازی است.
نزدیکی به خط مدل یعنی عملکرد مطابق انتظار مالی.
در این میان، منچستریونایتد با وجود ارزش بالای ترکیب، فاصلهای معنادار از خط انتظار دارد
و یکی از بزرگترین نمونههای افت عملکرد نسبت به منابع در بین لیگهای معتبر اروپا محسوب میشود.
اگر یونایتد به دنبال مربیانی با مسیر پیشرفت صعودی باشد، بررسی فصل ۲۶-۲۰۲۵ گزینههای جالبی را مطرح میکند. در بوندسلیگا، کریستین ایلزر، سرمربی ۴۸ ساله هوفنهایم، تیمش را از نزدیکی منطقه سقوط در فصل گذشته به جمع مدعیان سهمیه لیگ قهرمانان رسانده است. سبک پرتحرک و تهاجمی او ادامهدهنده سنت موفق مربیانی مانند رانگنیک، ناگلزمان و سباستین هونِس در این باشگاه است.
اونای امری نیز نمونه بارز مربیای است که فراتر از بودجه تیم نتیجه میگیرد. استون ویلا تحت هدایت او همامتیاز با منچسترسیتی در کورس قهرمانی لیگ برتر قرار دارد، هرچند جذب او برای یونایتد چندان واقعبینانه نیست. در اسپانیا، مارسلینو گارسیا با ویارئال عملکردی چشمگیر داشته است. تیم او که فصل گذشته پنجم شد، اکنون تنها پشت سر رئال مادرید و بارسلونا قرار دارد.
خلاف ساختار پیچیده آموریم، فوتبال مارسلینو ساده، منظم و مؤثر است: سیستم 2-4-4، دفاع فشرده، ضدحملات سریع و کارآمد. ویارئال شاید مالکیت توپ بالایی نداشته باشد، اما در جلوگیری از موقعیتسازی حریف و خلق موقعیتهای باکیفیت، جزو بهترینهای لیگ است.
نمای کلی از سبک بازی ویارئال در فصل جاری
اعداد نشاندهنده درصد جایگاه تیم نسبت به لیگهای برتر اروپاست:
ویارئال در خلق موقعیت و کیفیت شوت در سطح بسیار بالا قرار دارد،
پیشروی مرکزی نقطه قوت اصلی است و در مقابل، پرس شدید و خط دفاعی بالا کمفروغتر دیده میشود.
شاید منچستریونایتد بالأخره به راه حل بحران برسد
منچستریونایتد طی سالهای اخیر بارها مسیرهای تکراری را آزموده است: تکیه بر نامهای بزرگ، یا جذب مربیانی که موفقیتشان در لیگهای ضعیفتر رقم خورده بود. شاید زمان آن رسیده که باشگاه رویکردی متفاوت در پیش بگیرد؛ رویکردی مبتنی بر داده، تحلیل و شناسایی مربیانی که واقعاً در مسیر رشد قرار دارند.
چنین تغییری میتواند گزینههایی تازه و کمتر بدیهی را آشکار کند؛ گزینههایی که شاید دقیقاً همان چیزی باشند که یونایتد برای خروج از بحران مزمن خود به آن نیاز دارد.
- برگردانی از مارک کری، تحلیلگر ارشد دادههای نشریه The Athletic