در بررسیهای اخیر، «دونقطه» ازجمله برنامههایی بوده که با اقبال گسترده و نظرات مثبت مخاطبان همراه شده؛ هم در ویژهبرنامه شب یلدا و هم در پخش روزهای عادی برنامه. به همین دلیل، با علیرضا گرانپایه، عضو تیم سردبیری و اتاق فکر این برنامه گفتوگویی انجام دادیم تا بدانیم تیم سازنده چگونه به بازخوردهای مخاطبان توجه نشان میدهد و از این نظرات برای شکلدهی به آینده برنامه بهره میبرد.
برنامهای برای عموم مردم
علیرضا گرانپایه، یکی از اعضای تیم سردبیری برنامه دونقطه، درباره فرآیند ایدهپردازی و تولید توضیح داد: دغدغه اصلی تیم سردبیری و اتاق فکر دونقطه از ابتدا این بود برنامهای طراحی و تولید کنیم که بتواند با بدنه اصلی جامعه و عموم مردم ارتباط مؤثر و واقعی برقرار کند. برنامههای قبلی که در سازمان صداوسیما و سایر رسانهها ساخته میشدند، معمولا ادبیات و زبان فارسی را بهعنوان موضوعی کاملا نخبگانی مطرح میکردند؛ یعنی مخاطب اصلیشان کسانی بودند که به نوعی به صورت حرفهای با ادبیات ارتباط داشتند، مانند نویسندگان، شاعران، یا ناشران. این برنامهها اغلب بر محور حفظ اشعار یا برگزاری مسابقات مشابه میچرخیدند که همانطور که اشاره کردم، بیشتر به دغدغهها و علایق قشر نخبه میپرداختند. اما تیم تولید دونقطه تصمیم گرفت مسیر متفاوتی را در پیش بگیرد و سراغ دغدغههای مردم عادی، یعنی کف جامعه برود؛ افرادی که شاید بهظاهر هیچگاه خود را نویسنده، شاعر یا روزنامهنگار ندانند اما در نهایت مانند همه ایرانیان دیگر، هر روز با زبان و ادبیات فارسی سروکار دارند و با آن زندگی میکنند. این زبان، میراث مشترک و گرانبهای همه ماست؛ حتی یک راننده تاکسی یا میوهفروش کوچه و بازار نیز در طول زندگی روزمره خود بارها با آن مواجه میشود و از آن استفاده میکند.
گرانپایه با تأکید بر این نکته که «در انتخاب شرکتکنندگان و همچنین طراحی کلی برنامه، تمام تلاش خود را به کار بردیم تا بتوانیم ارتباطی واقعی با بدنه جامعه ایجاد کنیم»، ادامه داد: به همین دلیل، مسأله سرگرمی برای ما اهمیت بسیار ویژهای پیدا کرد. در دونقطه کاملا آگاه بودیم که باید برنامهای عمدتا سرگرمکننده بسازیم و آموزش را در لایههای بعدی و به شکلی کاملا غیرمستقیم جای دهیم. مردم عادی معمولا وقتی به زبان و ادبیات فارسی فکر میکنند، آنرا با موضوعاتی مانند جایگزینی کلمات، ضربالمثلها، یا گسترش دایره واژگان مرتبط میدانند؛ یعنی دقیقا چیزهایی که در زندگی روزمرهشان با آنها سروکار دارند و مدام مورد استفاده قرار میگیرند. بنابراین تیم سردبیری نیز در طراحی بازیها و بخشهای مختلف برنامه، دقیقا به همین سمت حرکت کرد. هدف اصلی ما این بود که شیرینی و جذابیت ذاتی زبان فارسی را به خودی خود نشان دهیم و به مخاطب یادآوری کنیم.
وی اضافه کرد: در طراحی بازیها به سراغ بازیهای فیزیکی نرفتیم؛ ما اعتقاد راسخ داشتیم که بازیهای کلامی و زبانی به تنهایی و بدون نیاز به هیچ ابزار اضافی، هیجانانگیز، جذاب و سرگرمکننده است و اصلا نیازی نیست که شرکتکنندگان بدوند، از موانع عبور کنند، یا از جایی بالا بروند تا برنامه برایشان هیجانانگیز شود و به هدف برسند. این رویکرد دقیقا همان چیزی بود که به ما کمک کرد تا جذابیت واقعی زبان را در دل سرگرمی حفظ و آنرا به مخاطب منتقل کنیم. دستفرمان کلی ما در طراحی و تولید برنامه دونقطه همین مسیری بود که شرح دادم.
چرا نیما کرمی بهترین انتخاب بود؟
یکی از نکات پرتکرار در پیامکهای ارسالی مخاطبان به سامانه ۱۶۲، تشکر از اجرای نیما کرمی و تقدیر از موفقیت او در هدایت برنامه بود. عضو تیم سردبیری دونقطه، در اینباره گفت: آقای کرمی از مجریان باتجربه تلویزیون بهشمار میرود اما چند سال از فضای تلویزیون دور بود. در ابتدای کار، برای اجرای برنامه گزینههای متعددی پیشرو داشتیم. برنامه دونقطه کاملا یونیک و اورجینال است؛ به این معنا که نه فقط در تلویزیون ایران، بلکه در رسانههای جهان نیز نمونه مشابهی برای این نوع ساختار و محتوا وجود ندارد. این برنامه هیچگاه از هیچ برنامه خارجی کپی نشده و این مسأله برای ما از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود.
ما معتقد بودیم زبان و ادبیات فارسی موضوعی کاملا بومی و ویژه ماست؛ بنابراین نباید فرم اجرا را از برنامههای خارجی اقتباس کنیم و سپس فقط زبان فارسی را به آن تزریق نماییم. تصمیم گرفتیم فرمی کاملا اختصاصی و متناسب با ذات زبان و ادبیات فارسی طراحی کنیم. در میان گزینههای مختلف، آقای کرمی از همان ابتدا یکی از گزینههای اصلی بهشمار میرفتند. ایشان در آن دوره در تلویزیون حضور نداشتند، اما هنگامی که طرح برنامه را دیدند و با جزئیات آن آشنا شدند، با توجه به تجربه چندینسالهشان در اجرای برنامههای متنوع، در همان نگاه اول استقبال بسیار گرمی کردند و علاقهمندی زیادی از خود نشان دادند. واقعیت این است که طراحی این برنامه نزدیک به یک سال زمان برد و از همان ابتدا با دقت و برنامهریزی دقیق پیش رفت.
عضو تیم سردبیری دونقطه افزود: این برنامه به صبر و حوصله فراوانی در مرحله اجرا نیاز داشت؛ زیرا آزمون و خطاهای متعددی انجام دادیم. طراحی یک مسابقه کاملا اورجینال در دل یک برنامه ترکیبی، کار بسیار دشواری است. در برنامههای تاکشو یا ترکیبی که فرم آنها از نمونههای خارجی کپی میشود، ساختار از پیش مشخص است و کار آسانتر میشود، اما در یک برنامه اورجینال باید بازیها و بخشهای مختلف به تعادل دقیقی برسند تا مخاطب احساس تعامل واقعی و عمیق داشته باشد. به همین دلیل، به مجریای نیاز داشتیم که خود پخته، باتجربه و مسلط باشد و بتواند در این مسیر پر آزمون و خطا، همراه و یاریرسان پروژه باشد. همین شد که اکنون، پس از پخش بالغ بر صد قسمت از دونقطه، هر بار خدا را شکر میکنیم که به هر دلیلی به آقای کرمی رسیدیم و ایشان نیز پیشنهاد اجرا را پذیرفتند. حضور ایشان واقعا کمک بزرگی برای تیم بود و نقش تعیینکنندهای در موفقیت برنامه ایفا کرد.
حضور همزمان نوجوانان و چهرهها
در فصل دوم برنامه دونقطه، تیم تولید رویکرد خود در پذیرش شرکتکنندگان را تغییر داد و همین تغییر موجب استقبال گسترده مخاطبان و دریافت نظرات مثبت فراوان در این زمینه شد. برخی پیامکهای ارسالی، حضور چهرههای شناختهشده با پیشینه ادبی در کنار نوجوانان را بسیار جذاب توصیف کرده و آن را عاملی برای ایجاد هیجان در تعامل میان شرکتکنندگان دانسته بودند.
گرانپایه دراینباره توضیح داد:مادرفصل اول عمداسراغ نوجوانان رفتیم؛زیرا باورداریم که سختترین و چالشبرانگیزترین قشر برای ساخت برنامه تلویزیونی هستند. میخواستیم ایده جدید و خلاقانه خود را با دشوارترین مخاطب ممکن آزمایش کنیم. به همین دلیل، پایش بسیار گسترده و دقیقی در شهرها و استانهای مختلف کشور انجام دادیم. برایمان بسیار مهم بود که شرکتکنندگان، استعدادهای خاص ادبی یا تیزهوشان المپیادی نباشند. به هیچوجه به سمت کسانی که سابقه ادبی برجستهای داشتند نرفتیم؛ چون هدف اصلیمان برقراری ارتباط واقعی با بدنه جامعه بود. مخاطب تلویزیون باید احساس کند که این نوجوان، فردی کاملا معمولی است؛ مسابقه ما المپیاد ادبیات نیست و شرکتکننده نیز مانند خودش، شهروندی عادی است که تنها پیوندی قلبی و عاطفی با ادبیات فارسی دارد. البته نمیتوانیم انکار کنیم که ویژگیهای نمایشی، هوش هیجانی و توانایی ایجاد همذاتپنداری با مخاطب، از اولویتهای اصلی ما در انتخاب بود.
این عضو تیم سردبیری افزود: در فصلهای بعدی، سراغ چهرههای شناختهشده رفتیم، اما نوجوانان را به هیچ عنوان حذف نکردیم؛ بلکه آنها را در کنار این چهرهها حفظ کردیم. فصل اول به نوعی یک «لیگ» پیوسته و دنبالهدار بود، اما فصل دوم که به عنوان فصل ویژه ایران شناخته میشد، ساختار تکقسمتی و مستقل داشت. به همین دلیل، بهجای ادامه لیگ، چهرههای شناختهشده را به برنامه اضافه کردیم. این چهرهها نقش راهبر گروه را بر عهده داشتند، نه صرفا سرگروه، و حضور نوجوانان همچنان ادامه یافت. این ترکیب جدید تا حد زیادی موفق عمل کرد. در انتخاب چهرهها نیز تنها به دنبال سلبریتیهای صرف نبودیم. اگر بازیگر، مجری تلویزیون، گزارشگر فوتبال یا از هر حوزه دیگری بودند، باید ارتباط واقعی و عمیقی با ادبیات میداشتند تا حضورشان در برنامه معنادار باشد. دونقطه هیچگاه یک برنامه گفتوگومحور معمولی نبود؛ بنابراین، هرگز سراغ پرسش از پیشینه حرفهای آنها نرفتیم یا سؤالاتی مطرح نکردیم که صرفا برای وایرالشدن در فضای مجازی طراحی شده باشد، مانند اینکه چرا فلان پیشنهاد را پذیرفتند یا رد کردند.
وی درباره انتخاب چهرههای شناختهشده در برنامه تأکید کرد: خط قرمز اصلی ما این بود که هیچ چهرهای صرفا بهدلیل شهرت یا داشتن پیشینهای جذاب و جنجالی به برنامه راه پیدا نکند. ما ادبیات را کاملا در خدمت ادبیات نگهداشتیم و اجازه ندادیم موضوع اصلی برنامه منحرف شود. این رویکرد پرریسک بود، اما اعتماد شبکه به آن و استقبال گسترده مخاطبان ــ که در پیامکهای سامانه ۱۶۲ و نظرسنجیهای مختلف بهوضوح دیده شد ــ نشان داد که مردم ظاهرا از شنیدن حرفهای تکراری و کلیشهای چهرهها در تلویزیون خسته شدهاند. ما تلاش کردیم این تکرار را چه با حضور چهرهها و چه بدون آنها از برنامه حذف کنیم و نتیجه این تصمیم، مورد لطف و توجه ویژه مردم قرار گرفت.
از دیگر نکات برجسته در پیامکهای ارسالی مخاطبان، پرسش درباره نحوه ثبتنام برای شرکت در مسابقه دونقطه بود. گرانپایه در پاسخ به این سؤال گفت: برای جذب شرکتکنندگان از میان مخاطبان، هم در صفحات مجازی برنامه و هم از طریق زیرنویسهای شبکه، شرایط و نحوه ثبتنام را بهطور مستمر اعلام کردهایم. تاکنون چندینهزار نفر ثبتنام کردهاند که عددی بسیار فراتر از ظرفیت پیشبینیشده ما بود؛ این استقبال پرشور واقعا لطف بزرگ مردم به برنامه دونقطه است. تاکنون حدود ۳۰هزار نفر برای فصل آینده ثبتنام کردهاند؛ آماری که با توجه به شرط سنی حضور در این برنامه (ویژه نوجوانان)، رقمی خیرهکننده و فراتر از انتظار محسوب میشود. ما همچنان ثبتنام را برای دستههای غیرنوجوان، یعنی بزرگسالان و دانشجویان ادامه میدهیم؛ زیرا یک مرحله پایش دقیق داریم. علاقهمندان میتوانند بهراحتی از طریق صفحات مجازی برنامه، نحوه ثبتنام و شرکت در مسابقه را جستوجو کرده و اطلاعات لازم را بهدست آورند.
یلدای متفاوت در میان دیگر برنامهها
انتخاب دونقطه بهعنوان ویژهبرنامه شب یلدای شبکه دو، اقدامی نوآورانه بود که بهدلیل ماهیت مسابقهمحور و تعاملی آن، توانست در رقابت با سایر برنامهها بهخوبی دیده شود و مخاطبان را با خود همراه کند. عضو تیم سردبیری در توضیح دلیل موفقیت ویژهبرنامه یلدایی دونقطه اظهار کرد: در ویژهبرنامه شب یلدا نیز همان جسارت و خلاقیت در طراحی را ادامه دادیم؛ چیزی که آقای بامروتنژاد، مدیر شبکه و تیم تهیه و سردبیری باعلاقه واشتیاق به آن پرداختند و با همان دستفرمان خلاقانه دو فصل ابتدایی پیش رفتیم. به نظرم، استقبال کمنظیر مردم از ویژهبرنامه یلدای ما، واکنشی به ساختارهای تکراری و کلیشهای است. مخاطب امروز از برنامههایی که صرفا با یک دکور ساده، دعوت از چهرههای تکراری و گفتوگوهای همیشگی ساخته میشوند، اشباع شده و بهدنبال ایدههای نوست. تلاش ما این بود که متفاوتترین ــ و امیدواریم بهترین ــ برنامه شب یلدا را بسازیم. اینکه برنامه ما بهترین بوده یا نه را باید بر عهده مردم و قضاوت آنها گذاشت، اما به جرات میتوانم بگویم که این تفاوت، در همان نگاه اول نسبت به سایر برنامهها کاملا به چشم میآید و محسوس است.
گرانپایه با اشاره به راهبرد تیم تولید برای استمرار استقبال مخاطبان، اظهار داشت: واقعیت این است که مسئولیت ما در هر مرحله سنگینتر میشود؛ چراکه مواجهه مداوم مخاطب با ایدههای نوآورانه در هر فصل و ویژهبرنامه، سطح توقع او را بهشدت ارتقا داده است. برای مثال، حالا برای عید نوروز، ماه رمضان، دیگر رویدادهای مناسبتی و فصل بعدی برنامه، مخاطب حتما انتظار چیزی متفاوت، خلاقانه و فراتر از قبل دارد. این توقعات بالا، یک تصویر انتزاعی اما بسیار مثبت در ذهن مخاطب ایجاد کرده است؛ تصویری که دونقطه را همیشه همراه با شگفتی، نوآوری و تازگی نشان میدهد. تلاش اصلی تیم اتاق فکر و سردبیری برنامه این است که بتوانیم این مسیر پرچالش را با همین کیفیت ادامه دهیم. میزان موفقیت ما در این راه، به لطف خدا و پشتیبانی مادی و معنوی دوستان و همکاران بستگی دارد. آن خلاقیتی که پروژه ما را از دیگر برنامهها متمایز کرده و مخاطبان آن را دوست دارند دقیقا همین ویژگی است. در پاسخ به انتظار شبکه برای ساخت برنامهای متمایز، ویژهبرنامه یلدای ما با هدف شکستن کلیشههای ذهنی مخاطبان طراحی شد؛ همان تصورات قالبی که میپنداشتند برنامههای ادبی لزوما باید در چارچوبی خشک و رسمی بمانند وبرنامههای سرگرمکننده نیز همواره به الگوهای تکراری محدود شوند. ما از ابتدا میخواستیم علیه این کلیشههای ذهنی و کهنه بایستیم و نشان دهیم که میتوان ادبیات و سرگرمی را به شکلی کاملا نو و جذاب با هم آمیخت.
برنامهای برای عموم مردم
علیرضا گرانپایه، یکی از اعضای تیم سردبیری برنامه دونقطه، درباره فرآیند ایدهپردازی و تولید توضیح داد: دغدغه اصلی تیم سردبیری و اتاق فکر دونقطه از ابتدا این بود برنامهای طراحی و تولید کنیم که بتواند با بدنه اصلی جامعه و عموم مردم ارتباط مؤثر و واقعی برقرار کند. برنامههای قبلی که در سازمان صداوسیما و سایر رسانهها ساخته میشدند، معمولا ادبیات و زبان فارسی را بهعنوان موضوعی کاملا نخبگانی مطرح میکردند؛ یعنی مخاطب اصلیشان کسانی بودند که به نوعی به صورت حرفهای با ادبیات ارتباط داشتند، مانند نویسندگان، شاعران، یا ناشران. این برنامهها اغلب بر محور حفظ اشعار یا برگزاری مسابقات مشابه میچرخیدند که همانطور که اشاره کردم، بیشتر به دغدغهها و علایق قشر نخبه میپرداختند. اما تیم تولید دونقطه تصمیم گرفت مسیر متفاوتی را در پیش بگیرد و سراغ دغدغههای مردم عادی، یعنی کف جامعه برود؛ افرادی که شاید بهظاهر هیچگاه خود را نویسنده، شاعر یا روزنامهنگار ندانند اما در نهایت مانند همه ایرانیان دیگر، هر روز با زبان و ادبیات فارسی سروکار دارند و با آن زندگی میکنند. این زبان، میراث مشترک و گرانبهای همه ماست؛ حتی یک راننده تاکسی یا میوهفروش کوچه و بازار نیز در طول زندگی روزمره خود بارها با آن مواجه میشود و از آن استفاده میکند.
گرانپایه با تأکید بر این نکته که «در انتخاب شرکتکنندگان و همچنین طراحی کلی برنامه، تمام تلاش خود را به کار بردیم تا بتوانیم ارتباطی واقعی با بدنه جامعه ایجاد کنیم»، ادامه داد: به همین دلیل، مسأله سرگرمی برای ما اهمیت بسیار ویژهای پیدا کرد. در دونقطه کاملا آگاه بودیم که باید برنامهای عمدتا سرگرمکننده بسازیم و آموزش را در لایههای بعدی و به شکلی کاملا غیرمستقیم جای دهیم. مردم عادی معمولا وقتی به زبان و ادبیات فارسی فکر میکنند، آنرا با موضوعاتی مانند جایگزینی کلمات، ضربالمثلها، یا گسترش دایره واژگان مرتبط میدانند؛ یعنی دقیقا چیزهایی که در زندگی روزمرهشان با آنها سروکار دارند و مدام مورد استفاده قرار میگیرند. بنابراین تیم سردبیری نیز در طراحی بازیها و بخشهای مختلف برنامه، دقیقا به همین سمت حرکت کرد. هدف اصلی ما این بود که شیرینی و جذابیت ذاتی زبان فارسی را به خودی خود نشان دهیم و به مخاطب یادآوری کنیم.
وی اضافه کرد: در طراحی بازیها به سراغ بازیهای فیزیکی نرفتیم؛ ما اعتقاد راسخ داشتیم که بازیهای کلامی و زبانی به تنهایی و بدون نیاز به هیچ ابزار اضافی، هیجانانگیز، جذاب و سرگرمکننده است و اصلا نیازی نیست که شرکتکنندگان بدوند، از موانع عبور کنند، یا از جایی بالا بروند تا برنامه برایشان هیجانانگیز شود و به هدف برسند. این رویکرد دقیقا همان چیزی بود که به ما کمک کرد تا جذابیت واقعی زبان را در دل سرگرمی حفظ و آنرا به مخاطب منتقل کنیم. دستفرمان کلی ما در طراحی و تولید برنامه دونقطه همین مسیری بود که شرح دادم.
چرا نیما کرمی بهترین انتخاب بود؟
یکی از نکات پرتکرار در پیامکهای ارسالی مخاطبان به سامانه ۱۶۲، تشکر از اجرای نیما کرمی و تقدیر از موفقیت او در هدایت برنامه بود. عضو تیم سردبیری دونقطه، در اینباره گفت: آقای کرمی از مجریان باتجربه تلویزیون بهشمار میرود اما چند سال از فضای تلویزیون دور بود. در ابتدای کار، برای اجرای برنامه گزینههای متعددی پیشرو داشتیم. برنامه دونقطه کاملا یونیک و اورجینال است؛ به این معنا که نه فقط در تلویزیون ایران، بلکه در رسانههای جهان نیز نمونه مشابهی برای این نوع ساختار و محتوا وجود ندارد. این برنامه هیچگاه از هیچ برنامه خارجی کپی نشده و این مسأله برای ما از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بود.
ما معتقد بودیم زبان و ادبیات فارسی موضوعی کاملا بومی و ویژه ماست؛ بنابراین نباید فرم اجرا را از برنامههای خارجی اقتباس کنیم و سپس فقط زبان فارسی را به آن تزریق نماییم. تصمیم گرفتیم فرمی کاملا اختصاصی و متناسب با ذات زبان و ادبیات فارسی طراحی کنیم. در میان گزینههای مختلف، آقای کرمی از همان ابتدا یکی از گزینههای اصلی بهشمار میرفتند. ایشان در آن دوره در تلویزیون حضور نداشتند، اما هنگامی که طرح برنامه را دیدند و با جزئیات آن آشنا شدند، با توجه به تجربه چندینسالهشان در اجرای برنامههای متنوع، در همان نگاه اول استقبال بسیار گرمی کردند و علاقهمندی زیادی از خود نشان دادند. واقعیت این است که طراحی این برنامه نزدیک به یک سال زمان برد و از همان ابتدا با دقت و برنامهریزی دقیق پیش رفت.
عضو تیم سردبیری دونقطه افزود: این برنامه به صبر و حوصله فراوانی در مرحله اجرا نیاز داشت؛ زیرا آزمون و خطاهای متعددی انجام دادیم. طراحی یک مسابقه کاملا اورجینال در دل یک برنامه ترکیبی، کار بسیار دشواری است. در برنامههای تاکشو یا ترکیبی که فرم آنها از نمونههای خارجی کپی میشود، ساختار از پیش مشخص است و کار آسانتر میشود، اما در یک برنامه اورجینال باید بازیها و بخشهای مختلف به تعادل دقیقی برسند تا مخاطب احساس تعامل واقعی و عمیق داشته باشد. به همین دلیل، به مجریای نیاز داشتیم که خود پخته، باتجربه و مسلط باشد و بتواند در این مسیر پر آزمون و خطا، همراه و یاریرسان پروژه باشد. همین شد که اکنون، پس از پخش بالغ بر صد قسمت از دونقطه، هر بار خدا را شکر میکنیم که به هر دلیلی به آقای کرمی رسیدیم و ایشان نیز پیشنهاد اجرا را پذیرفتند. حضور ایشان واقعا کمک بزرگی برای تیم بود و نقش تعیینکنندهای در موفقیت برنامه ایفا کرد.
حضور همزمان نوجوانان و چهرهها
در فصل دوم برنامه دونقطه، تیم تولید رویکرد خود در پذیرش شرکتکنندگان را تغییر داد و همین تغییر موجب استقبال گسترده مخاطبان و دریافت نظرات مثبت فراوان در این زمینه شد. برخی پیامکهای ارسالی، حضور چهرههای شناختهشده با پیشینه ادبی در کنار نوجوانان را بسیار جذاب توصیف کرده و آن را عاملی برای ایجاد هیجان در تعامل میان شرکتکنندگان دانسته بودند.
گرانپایه دراینباره توضیح داد:مادرفصل اول عمداسراغ نوجوانان رفتیم؛زیرا باورداریم که سختترین و چالشبرانگیزترین قشر برای ساخت برنامه تلویزیونی هستند. میخواستیم ایده جدید و خلاقانه خود را با دشوارترین مخاطب ممکن آزمایش کنیم. به همین دلیل، پایش بسیار گسترده و دقیقی در شهرها و استانهای مختلف کشور انجام دادیم. برایمان بسیار مهم بود که شرکتکنندگان، استعدادهای خاص ادبی یا تیزهوشان المپیادی نباشند. به هیچوجه به سمت کسانی که سابقه ادبی برجستهای داشتند نرفتیم؛ چون هدف اصلیمان برقراری ارتباط واقعی با بدنه جامعه بود. مخاطب تلویزیون باید احساس کند که این نوجوان، فردی کاملا معمولی است؛ مسابقه ما المپیاد ادبیات نیست و شرکتکننده نیز مانند خودش، شهروندی عادی است که تنها پیوندی قلبی و عاطفی با ادبیات فارسی دارد. البته نمیتوانیم انکار کنیم که ویژگیهای نمایشی، هوش هیجانی و توانایی ایجاد همذاتپنداری با مخاطب، از اولویتهای اصلی ما در انتخاب بود.
این عضو تیم سردبیری افزود: در فصلهای بعدی، سراغ چهرههای شناختهشده رفتیم، اما نوجوانان را به هیچ عنوان حذف نکردیم؛ بلکه آنها را در کنار این چهرهها حفظ کردیم. فصل اول به نوعی یک «لیگ» پیوسته و دنبالهدار بود، اما فصل دوم که به عنوان فصل ویژه ایران شناخته میشد، ساختار تکقسمتی و مستقل داشت. به همین دلیل، بهجای ادامه لیگ، چهرههای شناختهشده را به برنامه اضافه کردیم. این چهرهها نقش راهبر گروه را بر عهده داشتند، نه صرفا سرگروه، و حضور نوجوانان همچنان ادامه یافت. این ترکیب جدید تا حد زیادی موفق عمل کرد. در انتخاب چهرهها نیز تنها به دنبال سلبریتیهای صرف نبودیم. اگر بازیگر، مجری تلویزیون، گزارشگر فوتبال یا از هر حوزه دیگری بودند، باید ارتباط واقعی و عمیقی با ادبیات میداشتند تا حضورشان در برنامه معنادار باشد. دونقطه هیچگاه یک برنامه گفتوگومحور معمولی نبود؛ بنابراین، هرگز سراغ پرسش از پیشینه حرفهای آنها نرفتیم یا سؤالاتی مطرح نکردیم که صرفا برای وایرالشدن در فضای مجازی طراحی شده باشد، مانند اینکه چرا فلان پیشنهاد را پذیرفتند یا رد کردند.
وی درباره انتخاب چهرههای شناختهشده در برنامه تأکید کرد: خط قرمز اصلی ما این بود که هیچ چهرهای صرفا بهدلیل شهرت یا داشتن پیشینهای جذاب و جنجالی به برنامه راه پیدا نکند. ما ادبیات را کاملا در خدمت ادبیات نگهداشتیم و اجازه ندادیم موضوع اصلی برنامه منحرف شود. این رویکرد پرریسک بود، اما اعتماد شبکه به آن و استقبال گسترده مخاطبان ــ که در پیامکهای سامانه ۱۶۲ و نظرسنجیهای مختلف بهوضوح دیده شد ــ نشان داد که مردم ظاهرا از شنیدن حرفهای تکراری و کلیشهای چهرهها در تلویزیون خسته شدهاند. ما تلاش کردیم این تکرار را چه با حضور چهرهها و چه بدون آنها از برنامه حذف کنیم و نتیجه این تصمیم، مورد لطف و توجه ویژه مردم قرار گرفت.
از دیگر نکات برجسته در پیامکهای ارسالی مخاطبان، پرسش درباره نحوه ثبتنام برای شرکت در مسابقه دونقطه بود. گرانپایه در پاسخ به این سؤال گفت: برای جذب شرکتکنندگان از میان مخاطبان، هم در صفحات مجازی برنامه و هم از طریق زیرنویسهای شبکه، شرایط و نحوه ثبتنام را بهطور مستمر اعلام کردهایم. تاکنون چندینهزار نفر ثبتنام کردهاند که عددی بسیار فراتر از ظرفیت پیشبینیشده ما بود؛ این استقبال پرشور واقعا لطف بزرگ مردم به برنامه دونقطه است. تاکنون حدود ۳۰هزار نفر برای فصل آینده ثبتنام کردهاند؛ آماری که با توجه به شرط سنی حضور در این برنامه (ویژه نوجوانان)، رقمی خیرهکننده و فراتر از انتظار محسوب میشود. ما همچنان ثبتنام را برای دستههای غیرنوجوان، یعنی بزرگسالان و دانشجویان ادامه میدهیم؛ زیرا یک مرحله پایش دقیق داریم. علاقهمندان میتوانند بهراحتی از طریق صفحات مجازی برنامه، نحوه ثبتنام و شرکت در مسابقه را جستوجو کرده و اطلاعات لازم را بهدست آورند.
یلدای متفاوت در میان دیگر برنامهها
انتخاب دونقطه بهعنوان ویژهبرنامه شب یلدای شبکه دو، اقدامی نوآورانه بود که بهدلیل ماهیت مسابقهمحور و تعاملی آن، توانست در رقابت با سایر برنامهها بهخوبی دیده شود و مخاطبان را با خود همراه کند. عضو تیم سردبیری در توضیح دلیل موفقیت ویژهبرنامه یلدایی دونقطه اظهار کرد: در ویژهبرنامه شب یلدا نیز همان جسارت و خلاقیت در طراحی را ادامه دادیم؛ چیزی که آقای بامروتنژاد، مدیر شبکه و تیم تهیه و سردبیری باعلاقه واشتیاق به آن پرداختند و با همان دستفرمان خلاقانه دو فصل ابتدایی پیش رفتیم. به نظرم، استقبال کمنظیر مردم از ویژهبرنامه یلدای ما، واکنشی به ساختارهای تکراری و کلیشهای است. مخاطب امروز از برنامههایی که صرفا با یک دکور ساده، دعوت از چهرههای تکراری و گفتوگوهای همیشگی ساخته میشوند، اشباع شده و بهدنبال ایدههای نوست. تلاش ما این بود که متفاوتترین ــ و امیدواریم بهترین ــ برنامه شب یلدا را بسازیم. اینکه برنامه ما بهترین بوده یا نه را باید بر عهده مردم و قضاوت آنها گذاشت، اما به جرات میتوانم بگویم که این تفاوت، در همان نگاه اول نسبت به سایر برنامهها کاملا به چشم میآید و محسوس است.
گرانپایه با اشاره به راهبرد تیم تولید برای استمرار استقبال مخاطبان، اظهار داشت: واقعیت این است که مسئولیت ما در هر مرحله سنگینتر میشود؛ چراکه مواجهه مداوم مخاطب با ایدههای نوآورانه در هر فصل و ویژهبرنامه، سطح توقع او را بهشدت ارتقا داده است. برای مثال، حالا برای عید نوروز، ماه رمضان، دیگر رویدادهای مناسبتی و فصل بعدی برنامه، مخاطب حتما انتظار چیزی متفاوت، خلاقانه و فراتر از قبل دارد. این توقعات بالا، یک تصویر انتزاعی اما بسیار مثبت در ذهن مخاطب ایجاد کرده است؛ تصویری که دونقطه را همیشه همراه با شگفتی، نوآوری و تازگی نشان میدهد. تلاش اصلی تیم اتاق فکر و سردبیری برنامه این است که بتوانیم این مسیر پرچالش را با همین کیفیت ادامه دهیم. میزان موفقیت ما در این راه، به لطف خدا و پشتیبانی مادی و معنوی دوستان و همکاران بستگی دارد. آن خلاقیتی که پروژه ما را از دیگر برنامهها متمایز کرده و مخاطبان آن را دوست دارند دقیقا همین ویژگی است. در پاسخ به انتظار شبکه برای ساخت برنامهای متمایز، ویژهبرنامه یلدای ما با هدف شکستن کلیشههای ذهنی مخاطبان طراحی شد؛ همان تصورات قالبی که میپنداشتند برنامههای ادبی لزوما باید در چارچوبی خشک و رسمی بمانند وبرنامههای سرگرمکننده نیز همواره به الگوهای تکراری محدود شوند. ما از ابتدا میخواستیم علیه این کلیشههای ذهنی و کهنه بایستیم و نشان دهیم که میتوان ادبیات و سرگرمی را به شکلی کاملا نو و جذاب با هم آمیخت.