به گزارش ایرنا در روزگاری که شتاب زندگی، آدمی را از خلوت با خویش دور کرده است، هنوز لحظههایی ناب وجود دارد که زمان را مکث میدهد و دل را به آرامشی عمیق فرا میخواند.
اعتکاف، همین مکث عاشقانه است؛ فرصتی سهروزه برای فاصله گرفتن از هیاهوی بیرون و نزدیک شدن به صدای درون. هر سال، با فرا رسیدن ایامالبیض، مساجد خراسان جنوبی رنگ و بویی دیگر میگیرند؛ گویی دیوارهای خشتی و محرابهای ساده، رازدار نجواهایی میشوند که از عمق جان برمیخیزد.
از بیرجند تا قاین، از طبس تا نهبندان، مساجد قدیمی و تازهساز، میزبان دلهایی هستند که با کولهباری از دغدغه آمدهاند و با توشهای از آرامش بازمیگردند. نوجوانان در کنار جوانان، و کهنسالان در کنار نسل تازه، شانهبهشانه بر فرشهای مسجد مینشینند؛ بیهیچ تفاوتی جز میزان دلبستگی به آسمان. صدای ورق خوردن قرآن، زمزمه دعاها در دل شب، و اشکهایی که بیصدا بر گونهها میلغزند، تصویری مشترک از این روزهای خاص در سراسر خراسان جنوبی میسازد.
اعتکاف در این خطه کویری، تنها یک آیین عبادی نیست؛ روایتی است زنده از پیوند مردم با ایمان، از تداوم سنتی که نسل به نسل منتقل شده و هنوز هم پاسخگوی عطش معنوی انسان معاصر است. این گزارش، روایتی است از همین لحظهها؛ از مسجدهایی که درهایشان به روی آسمان بازتر از همیشه است و دلهایی که برای چند روز، خانهای جز خدا نمیخواهند.
خلوتی عاشقانه با معبود
مسجد محمد رسولالله(ص) بیرجند یکی از مساجد این شهر است که هر سال میزبان معتکفانِ خواهر میشود؛ جایی که برای خیلیها تنها یک مسجد نیست، بلکه نقطهای برای آغاز یک دگرگونی عمیق درون است.
نسرین نجفی سه بار توفیق حضور در مراسم معنوی اعتکاف این مسجد را داشته است که در گفتوگو با خبرنگار ایرنا میگوید: حالوهوای اعتکاف و سه روز خلوت عاشقانه با خدا وصفنشدنی است؛ یکبار که شرکت میکنید، دلت میخواهد هر سال حضور داشته باشید. سه روزی که انسان از هیاهوی دنیا و وابستگیهای مادی فاصله میگیرد و تمام وجودش عبادت، راز و نیاز و خلوتی ناب با خدا میشود.
در این ایام، بهترین عبادت را تفکر میداند؛ نشستن با خود، حسابرسی اعمال، مرور خطاها و توبه، تا بعد از این سه روز، انسان پاکتر و سبکتر از قبل به زندگی بازگردد.
دعای همیشگی نسرین در این روزها، سلامتی و فرج حضرت ولیعصر (عج)، پیروزی جبهه مقاومت و نابودی مستکبران است. اما دل او تنها به حال خودش مشغول نیست؛ در این خلوتهای معنوی، بسیار به یاد بیمارانی میافتد که آرزوی حضور در اعتکاف را داشتند اما به دلیل شرایط جسمانی و بیماری نتوانستند در این مراسم شرکت کنند. برای شفایشان دعا میکند که آنها هم سال آینده توفیق اعتکاف پیدا کرده و مهمان این سه روز نورانی در خانه خدا باشند و طعم این نزدیکی با معبود خویش را بچشند.
اعتکاف مادارنه؛ تجربهای نو در کنار فرزندان
اما برای مادری که دلش در گرو فرزند است، چگونه میتوان بار سنگین دغدغههای مادری را زمین گذاشت و به ساحت اعتکاف رسید؟ امسال، در خراسان جنوبی، این معادله دشوار با یک ابتکار هوشمندانه به نام «اعتکاف مادرانه» حل شد و با همت خیرین و گروههای مردمی، بهویژه کانون بانوان و خانواده خدمت رضوی، گروه مردمی حال خوش مادری و خیریه جمعیت و تعالی خانواده پناه، در مسجد حضرت ابوالفضل(ع) بیرجند در حال برگزاری است.
دبیر کانون تخصصی بانوان و خانواده خدمت رضوی خراسان جنوبی و همچنین مسئول اعتکاف مادرانه هدف از این طرح را ایجاد «خلوت معنوی برای مادران، در کنار ایفای نقش مادری» مطرح میکند و میگوید: اعتکاف مادرانه برای ایجاد خلوت معنوی برای مادران در کنار ایفای نقش مادری، ارتقای تربیت معنوی و سبک زندگی اسلامی در خانواده، ایجاد شبکه حمایتی بین مادران و انتقال مفاهیم دینی به کودکان طراحی شده است.
فاطمه شاد میافزاید: امسال میزبان ۱۰۲ مادر معتکف و ۱۸۵ فرزند هستیم که از این تعداد، ۸۲ نفر از فرزندان نیز معتکف هستند. همچنین حدود ۱۱۳ کودک زیر هشت سال در این اعتکاف حضور دارند.
استقبال پرشور نوجوانان از اعتکاف
مسجد حضرت ولیعصر (عج) بلوار معلم در جنوب شهر بیرجند هم امسال برای چهارمین سال پیاپی میزبان مراسم اعتکاف است؛ مکانی که هرسال جمعی از نوجوانان و جوانان سه روز خلوت و بندگی را در آن تجربه میکنند.
محمدرضا مولایی، دانشآموز پایه نهم، یکی از همین نوجوانان است که همراه سه نفر از دوستانش، امسال برای دومین سال متوالی معتکف شده است. برای نخستین بار در دوران پایه هفتم با اعتکاف آشنا شد؛ زمانی که وصف این حالوهوای معنوی را از پسرعمهاش شنید. همان روایتها کافی بود تا شوق حضور در دلش شکل بگیرد و تصمیم بگیرد این تجربه را از نزدیک لمس کند.
آنچه بیش از همه برای محمدرضا جذاب است، شبزندهداریها و عبادتهای جمعی در کنار دوستانش است؛ لحظههایی که نوجوانی را با معنویت پیوند میزند. امسال در کنار برنامههای عبادی، کلاسهای آموزشی سواد رسانه ویژه معتکفان دانشآموز نیز برگزار میشود تا این روزها تنها به عبادت فردی محدود نماند و با آگاهی و بصیرت همراه باشد.
از آنجا که اعتکاف امسال همزمان با ایام امتحانات است، بخشی از وقت محمدرضا به مطالعه کتابهای درسی میگذرد. وی میگوید همین که در این چند روز خود را به نماز اول وقت پایبند میکند، نوعی تمرین جدی برای نظم، توجه و مراقبت از دل و ذهن است؛ تمرینی که دوست دارد بعد از اعتکاف هم ادامه پیدا کند.
این نوجوان دهه هشتادی حافظ ۲۷ جزء قرآن کریم است و در این ایام تلاش میکند محفوظاتش را نیز مرور کند. دعاهایش رنگ نوجوانانه اما عمیق دارد؛ از خدا میخواهد که امام زمانش از او راضی باشد و به عنوان یک نوجوان این مرز و بوم، با درس خواندن و تلاش، سهمی در سرافرازی ایران اسلامی داشته باشد.
بیش از ۲۷ هزار نفر در خراسان جنوبی معتکف شدند
اما این شور و حال معنوی، تنها حاصل حضور خودجوش مردم نیست؛ برنامهریزی، پشتیبانی و هدایت فرهنگی نیز نقش مهمی در برگزاری هرچه بهتر اعتکاف دارد. هماهنگی مساجد، محتوای برنامهها، توجه به نسل نوجوان و پاسخ به نیازهای فکری معتکفان، همگی نشان از نگاهی هدفمند به این آیین عبادی دارد. در همین خصوص، گفتوگو با مدیرکل سازمان تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی، ابعاد دیگری از برگزاری اعتکاف امسال در استان را روشن میکند؛ از میزان استقبال گرفته تا رویکردهای فرهنگی و تربیتی پیشبینیشده برای نسلهای مختلف.
حجتالاسلام حجت سالاریمکی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: امسال ۴۲۸ مسجد در خراسان جنوبی برای میزبانی از معتکفان آمادهسازی شد که از مجموع این مساجد، ۵۸ مسجد بهصورت ویژه به اعتکاف دانشآموزی اختصاص یافته است.
وی ادامه داد: آیین اعتکاف با حضور بیش از ۲۷ هزار و ۳۶۰ نفر در مساجد شهرها و روستاهای استان در حال برگزاری است البته هنوز آمار معتکفین برخی از روستاها ثبت نشده است.
مدیرکل تبلیغات اسلامی خراسان جنوبی با بیان اینکه حضور دانشآموزان و جوانان یکی از شاخصههای برجسته اعتکاف امسال بود تصریح کرد: بیش از ۶۸ درصد از معتکفین را دانشآموزان تشکیل دادند که این موضوع بیانگر اثرگذاری برنامههای محتوایی و فرهنگی متناسب با این گروههای سنی است.
وی بیان کرد: امسال ۴۵۰ مبلغ در سطح استان با مراسم اعتکاف همراهی میکنند که ۲۵ نفر از آنان بهصورت مبلغ ویژه و سیار در شهرستانها و مناطق مختلف حضور دارند و تمرکز اصلی این مبلغان، ارتباط چهرهبهچهره با نوجوانان و پاسخگویی به شبهات است.
حجتالاسلام سالاریمکی با بیان اینکه میزان مشارکت مردم استان در آیین معنوی اعتکاف ۲ برابر میانگین کشوری است، گفت: امسال طرح فرهنگی جدیدی با عنوان حالت پرواز برای نوجوانان طراحی شده و بستههای آموزشی مرتبط در اختیار مساجد قرار گرفت تا فعالیتهای فرهنگی آنان پس از پایان اعتکاف نیز تا پایان ماه مبارک رمضان ادامه یابد.
وی به آغاز جشنواره قرآنی خانوادگی «رحیق» از ۱۵ رجب و همزمان با مراسم اعتکاف اشاره کرد و افزود: این جشنواره با محوریت خانواده و با الهام از آیه "یُسْقَوْنَ مِنْ رَحِیقٍ مَخْتُومٍ" طراحی شده و در رشتههای حفظ، تدبر، خلاقیت هنری، تولید محتوا و روایتگری خانوادگی است.
مراسم اعتکاف از ۱۳ تا ۱۵ رجب مصادف با ۱۳ تا ۱۵ دیماه به صورت همزمان در مساجد سراسر کشور در حال برگزاری است.
اعتکاف، اقامت در مسجد برای مدتی مشخص (دستکم سه روز) همراه با روزه است. در اعتکاف نحوه اقامت و خروج از مسجد، احکام و آدابی دارد.
خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۳ و سال ماقبل آن موفق به کسب رتبه اول کشور از نظر میزان مشارکت و استقبال نوجوانان در مراسم اعتکاف شده است.