به گزارش روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان؛ محمد انصار گفت: سرزمین گرگان و استرآباد شاعران قدیمی زیادی داشت که برای امام علی (ع) شعرهای زیبایی در قالبهای گوناگون سرودند. فرا رسیدن میلاد بابرکت آن حضرت، بهانهای شد تا در گفتگو با محمد انصار پژوهشگر تاریخ و فرهنگ گرگان از اشعار علوی شاعران این سرزمین یادی کنیم.
محمد انصار گفت: ستایش امام علی (ع) از دیرباز تاکنون در سرودههای همه شاعران ایرانی بوده است. این موضوع، در میان شاعران استرآباد هم وجود داشته است که تعداد آنها زیاد است.
وی گفت: لامعی گرگانی شاعر قرن پنجم، از ذوالفقار امام علی (ع) یاد میکند. او میگوید:
راست هرگز کی شود با ترک تازی کار شرع
کاین به نامه دین پذیرد آن به ضرب ذوالفقار
در جای دیگر، ماه ذی الحجه که عید غدیر در آن هست را عید گرانمایه میداند. این بیت از اوست:
یکی عید گرانمایه جمال، ماه ذی الحجه
یکی نوروز فرخنده کمال ماه فروردین
وی افزود: در قرن هشتم، فضل الله نعیمی استرآبادی بنیانگذار مکتب حروفیه، ارادت خود را به به آن حضرت نشان داد. او این چنین سرود:
موصوف صفات قل هو الله، علی ست
در عالم معرفت، شهنشاه علی ست
آن نقطه کل که جزء از او پیدا شد
والله که آن علی است بالله علی ست
هلالی جغتایی استرآبادی از شعرای قرن نهم، حدیث مدینه العلم را که پیامبر (ص) درباره امام علی (ع) گفته است را اینگونه به شعر درآورد:
که من مدینه علمم علی دَرَست مرا
عجب خجسته حدیثی است من سگ در او
نویسنده کتاب کتابشناسی استان گلستان گفت: در قرن دهم، چند شاعر نامدار داریم:
نخست فهمی استرآبادی که در 3 غزل، به امام علی (ع) پرداخت. این بیت از اوست:
جان میدهم به مهر و وفای تو علی
سوگند میخورم به ولای تو یا علی
دوم صدقی استرآبادی که 15 قصیده ویژه امام علی (ع) دارد. این ابیات از اوست:
به نور دانش آمد رهنمای حاضر و غایب
جهان صورت و معنی علی بن ابی طالب
معارف را تویی عارف حقایق را تویی کاشف
دقایق را تویی واقف به نور فکر تو صائب
پژوهشگر مفاخر و مشاهیر استان گلستان افزود: شاعران زیادی حدیث لافتی را که درباره امام علی (ع) گفته شده را در یک مصراع گذاشتند و مصراعی هم خودشان افزودند و یک بیت کامل شد. صدقی هم این کار را کرد و این بیت، درست شد.
از جوانمردی و شمشیر تو گردید آشکار
لافتی إلا علی لاسیف الا ذوالفقار
او درباره عید غدیر چنین سروده است:
بهر خلافت تو و عذر مخالفت
نص صریح همچو حدیث غدیر نیست
سوم نظام استرآبادی است که 42 قصیده و یک ترکیب بند، ویژه امام علی (ع) دارد. این ابیات از اوست:
امام انس و جن مشکل گشای حاضر و غایب
بود در ظاهر و باطن علی بن ابی طالب
امیرالمومنین حیدر امین دین پیغمبر
حریف قلعه خیبر شریف مکه و یثرب
این ابیات هم از اوست:
امیر صفدر غالب علی بن ابی طالب
امام مشرق و مغرب شریف یثرب و بطحا
امیر صفدر غالب علی بن ابی طالب
که بختش لامِع است از نور توفیقات یزدانی
مه سپهر سخا آفتاب اوج علوم
شه سریر امامت علی ولی الله
او درباره ماجرای غدیر چنین گفت:
شکست رونق دین شد نه قیمت گهرت
چو اهل غَدر شکستند عهد روز غدیر
او درباره ذوالفقار امام چنین گفت:
لافتی الا علی گویند اهل کارزار
ساکنان آسمان لا سیف الا ذوالفقار
درباره ماجرای انگشتر بخشیدن امام به نیازمند چنین سرود:
در رکوع انگشتری دادی به سائل تا شود
مهر منثور سخایت یا امیرالمومنین
پژوهشگر مرکز دانشنامه گلستان گفت: در قرن یازدهم هم شاعران زیادی داریم.
نخست میرداماد با تخلص اشراق است که یک مثنوی و دو بیتی برای آن حضرت سروده است. درباره زادروز ایشان، این بیت را سرود:
از مولِد تو قبله عالَم کعبه ست
وز مرقد توست قبله کعبه نجف
دوم مظهر استرآبادی که یک مثنوی زیبا سروده است. این بیت از اوست:
محمد را به حکم حی دادار
علی باشد وصایت سزاوار
سوم باقر آسترآبادی است که، برای امام علی (ع) قصیدهای سروده است. او درباره عید غدیر چنین میگوید:
باز چون نوروز آمد دلگشا عید غدیر
عالمی را داد باز از نو صفا عید غدیر
چهارم سحابی استرآبادی است که این بیت از او است:
به قوت می دَرّد مار خودی را
کسی کاو مست گشت از جام حیدر
پنجم میر یوسف علی استرآبادی مشهور به یوسف اَصم است. او کتابی به نام معادن المناقب دارد که آن گنجینهای از ستایش خدا و چهارده معصوم است. او 20 قصیده ویژه امام علی (ع) دارد. این ابیات از اوست:
شهنشاه جهان معرفت حیدر که در علمش
نه در دنیا بود مثل و نه در عقبی بود همتا
علی مرتضی سلطان دین ماهی که بی مهرش
نباشد خلق را حاصل نه در دنیا نه در عُقبی
یکی از قصاید او، ردیف بیتش، مرتضی علی است. مانند:
هست علی مرتضی رهبر جمله اولیا
نیست به غیر مصطفی رهبر مرتضی علی
او درباره ذوالفقار امام علی میگوید:
منظور اگر شجاعت و مردی ست خود بگو
اَشجَع که بُوَد غیر علی شاه ذوالفقار
یادآوری می شود، محمد انصار دانشآموخته کارشناسی ارشد فقه و حقوق اسلامی، نویسنده و پژوهشگر گرگانی، زاده یکی از محلات قدیمی و فرهنگی شهرستان گرگان (سبزه مشهد) است و تا به امروز آثاری را درباره زیستبومش قلمی کرده که میتوان به عناوینی چون محله سبزه مشهد گرگان، کتابستان حماسه، گلهای محراب و کتابشناسی استان گلستان و ۱۹ مقاله در دانشنامه گلستان اشاره کرد.