به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، شهر همدان، شهری با تاریخ چندین هزار ساله و مهد اندیشمندان، دانشمندان و بزرگان علم و ادب ایران است. این دیار، که خانه مفاخر بیشماری بوده، همواره سهم مهمی در شکلدهی به تمدن و فرهنگ ایرانی و جهانی داشته است. با این حال، بخش عمدهای از این مفاخر همچنان ناشناخته باقی ماندهاند و اندیشهها، کشفیات و آثار آنان به اندازه شایسته مورد توجه قرار نگرفته است.
امروز، حفظ و معرفی مفاخر همدان نه تنها وظیفهای فرهنگی و علمی، بلکه ضرورتی برای اثبات جایگاه جهانی این شهر و کشور در تاریخ علم، هنر و ادب است. کمکاریها و فقدان برنامههای مدون باعث شده بسیاری از دانشمندان و هنرمندان بزرگ ما فراموش شوند و حتی دستاوردهایشان به کشورهای دیگر منتقل شود. در این گفتوگو، احمد بیگلریان، نویسنده و فعال فرهنگی، به بررسی وضعیت مفاخر همدان، چالشها و راهکارهای حفظ و معرفی آنها میپردازد.
نویسنده، کارگردان و فعال فرهنگی، با تأکید بر اهمیت مفاخر علمی، فرهنگی و هنری شهر همدان، گفت: همدان شهری است با سابقه چند هزار ساله و پر از بزرگان علم، ادب و هنر که مایه مباهات ایران است. با این حال، بخش عمدهای از مفاخر ما همچنان ناشناخته باقی مانده و به درستی به مردم معرفی نشدهاند.
احمدی بیگلریان، افزود: جایگاه علمی مفاخر همدان در جهان، به ویژه شخصیتهایی مانند بوعلی سینا، باید بسیار برجسته و بینظیر تلقی شود. در زمانی که بوعلی سینا در ایران به طبابت و پژوهش مشغول بود، بسیاری از نقاط جهان تمدن نداشتند و از اندیشههای مفاخر ما استفادههای فراوانی شد. علم، ماهیتی جهانی دارد و هر کشفی که توسط دانشمندان ما انجام شود، متعلق به همه مردم جهان است.
بیگلریان با اشاره به اهمیت ایجاد مراکز پژوهشی برای بررسی زندگی و آثار دانشمندان و مفاخر گذشته گفت: کتابهایی درباره برخی مفاخر نوشته شده، اما اغلب به صورت شخصی و محدود بوده است. ما نیازمند مراکزی هستیم که به حفظ، نگهداری و معرفی این بزرگان بپردازند و از کمکاریهای فعلی جلوگیری کنند.
وی اظهار کرد: متأسفانه کمکاریها باعث شده بسیاری از مفاخر ما توسط کشورهای دیگر مصادره شوند. آنها با برگزاری همایشها، تولید فیلم و فعالیتهای علمی، نام و اندیشههای بزرگان ما را به نفع خود ثبت میکنند، در حالی که کشور ما که دایه دار این مفاخر است، هنوز اقدام موثری در این زمینه انجام نداده است.
بیگلریان گفت: بسیاری از موارد ناشناخته پیرامون مفاخر ما وجود دارد که هیئتهای علمی باید مورد پژوهش قرار دهند، سمینارها برگزار کنند و کشفیات جدید ارائه دهند. ما حتی تاریخ مدون 30 سال اخیر خود را نیز نداریم و فقر علمی ما بسیار بزرگتر از فقر اقتصادی است. عدم توجه به مفاخر باعث میشود اندیشههای آنان در لابهلای کتابها و مغزها باقی بماند و پس از مرگشان از بین برود.
وی عنوان کرد: مرکزیت علمی و هنری همدان در جهان باید مشخص باشد، اما امروز ما شاهدیم که بسیاری از کشفیات و نوآوریهای علمی در کشورهای دیگر صورت میگیرد و نه در ایران. نمونه آن را در حوزه دیجیتال، تکنولوژی و هوش مصنوعی میتوان دید. ما باید جلوی فراموشی و مصادره مفاخر خود را بگیریم و آثار آنان را به نسلهای آینده منتقل کنیم.
بیگلریان با اشاره به مثال توفیق موسیوند، دانشمند ایرانی و خالق قلب مصنوعی جهان، اظهار کرد: این شخصیت علمی که حتی در داخل کشور ناشناخته باقی مانده، نمونهای از کمکاری ما در معرفی مفاخر است. بسیاری از بزرگان ما، از جمله موسیوند، مجبور به مهاجرت علمی شدهاند زیرا ابزار و امکانات لازم در کشور وجود نداشته است.
وی بیان کرد: در زمینه هنر و معرفی شخصیتهایی مانند بوعلی سینا نیز وضعیت مشابه است. من یک دهه پیش نمایش دوران کودکی بوعلی سینا را نوشتم و علیرغم اهمیت و کیفیت اثر، بنیاد بوعلی حتی برای مشاهده نمایش حضور نیافت. بسیاری از این بنیادها عملکرد واقعی ندارند و تنها ساختمانهایی را تصرف کردهاند و حقوق میگیرند بدون اینکه خروجی علمی داشته باشند.
بیگلریان تصریح کرد: کتابخانه بزرگی که در آرامگاه بوعلی وجود داشت جمعآوری و تعطیل شده و این موجب شده پژوهشگران و علاقمندان به مطالعه مفاخر محدود شوند. در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان، هر شهری بخشی از کتابخانهها را به بزرگان و مفاخر خود اختصاص میدهد، در همدان چنین جایگاهی وجود ندارد.
وی افزود: فعالیتهای موجود در زمینه مفاخر، اغلب تبلیغاتی و گذرا هستند و نگاه علمی به آنها وجود ندارد. پژوهشهای عمیق، سمینارهای علمی و تحلیل آثار مفاخر هنوز در استان همدان جایگاه واقعی خود را پیدا نکردهاند. بسیاری از شخصیتها، از عین القضات تا باباطاهر، هنوز تحقیق جامع و مؤسسهای برای پژوهش درباره آنها ندارند و خروجیهای علمی قابل توجهی ارائه نشده است.
بیگلریان در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: جایزهها و برنامههای محدود محلی برای مفاخر، اگرچه گامی مثبت است، اما به دلیل فقدان حمایتهای مستمر و علمی، اثرگذاری واقعی ندارد. ما باید مدام پژوهش کنیم، سمینار برگزار کنیم و دستاوردهای مفاخر را به جامعه علمی و عمومی معرفی کنیم.
وی افزود: وظیفه ما و مسئولان این است که بوعلی سینا و سایر مفاخر همدان در سطح جهانی شناخته شوند و آثارشان در دسترس پژوهشگران و نسلهای آینده قرار گیرد. بدون این اقدامات، نه تنها میراث فرهنگی و علمی ما حفظ نمیشود، بلکه اندیشههای بزرگ ما نیز از دست میرود.
بیگلریان تأکید کرد: همدان باید شهری علمی، فرهنگی و هنری باقی بماند و حمایت واقعی از مفاخر و بزرگان آن صورت گیرد. بدون ایجاد مراکز علمی، پژوهشهای مدون و برنامهریزی مستمر، حتی بزرگان معاصر ما نیز به سرعت فراموش خواهند شد و دستاوردهای آنان به نسلهای آینده منتقل نخواهد شد.
انتهای پیام/