شفاآنلاین »سلامت» پولیپ رحم یکی از شایع‌ترین مشکلات در سیستم تولیدمثل زنان است که اغلب به صورت توده‌های کوچک و خوش‌خیم در پوشش داخلی رحم رشد می‌کند. این بافت‌های اضافه که ناشی از تکثیر بیش از حد سلول‌های آندومتر هستند، می‌توانند بر کیفیت زندگی و حتی باروری تأثیر بگذارند. شناخت دقیق این عارضه به زنان کمک می‌کند تا در صورت مواجهه با تغییرات غیرطبیعی در چرخه قاعدگی، با آگاهی کامل و بدون استرس به پزشک مراجعه کرده و از بروز عوارض جدی‌تر پیشگیری کنند.

پولیپ رحم چیست؟

 به گزارش شفاآنلاین، پولیپ‌های رحمی توده‌هایی هستند که به دیواره داخلی رحم یا همان آندومتر متصل می‌شوند و به همین دلیل، گاهی پولیپ آندومتر نیز نامیده می‌شوند. این توده‌ها معمولاً از طریق یک پایه باریک یا یک ساقه پهن به دیواره متصل شده و به سمت داخل حفره رحم گسترش می‌یابند. اندازه آن‌ها می‌تواند از چند میلی‌متر، یعنی به اندازه یک دانه کنجد، تا چندین سانتی‌متر متغیر باشد. اگرچه اکثر این توده‌ها غیرسرطانی و خوش‌خیم هستند، اما در موارد نادری ممکن است به بافت‌های پیش‌سرطانی یا سرطانی تبدیل شوند که این موضوع اهمیت نظارت پزشکی را دوچندان می‌کند.

بافت پولیپ شامل عروق خونی، غدد و استروما است که تحت تأثیر نوسانات هورمونی قرار دارند. این توده‌ها می‌توانند در هر سنی ایجاد شوند، اما وقوع آن‌ها در دوران نزدیک به یائسگی یا پس از آن بسیار شایع‌تر است. حضور پولیپ در رحم می‌تواند فضای داخلی آن را تغییر داده و باعث ایجاد اختلال در عملکرد طبیعی رحم شود. از آنجایی که پولیپ‌ها مستقیماً با لایه ریزشی رحم در ارتباط هستند، هرگونه تحریک یا تغییر هورمونی در بدن منجر به بروز واکنش در این توده‌ها شده و در نهایت باعث ایجاد خونریزی‌های نامنظم می‌شود.

علائم پولیپ رحم

بسیاری از زنان ممکن است هیچ علامتی را تجربه نکنند، اما در اکثر موارد تغییر در الگوی خونریزی اولین نشانه است. توجه به جزئیات چرخه قاعدگی برای تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است.

• خونریزی‌های قاعدگی بسیار شدید و طولانی‌مدت.
• لکه بینی یا خونریزی در فواصل بین دوره‌های قاعدگی.
• خونریزی واژینال پس از دوران یائسگی.
• نامنظم بودن زمان شروع چرخه‌های ماهانه.
• مشکلات مربوط به ناباروری یا سقط جنین.

علل و عوامل خطر پولیپ رحم

علت دقیق ایجاد پولیپ هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما شواهد علمی نشان می‌دهند که فاکتورهای هورمونی نقش اصلی را در رشد آن‌ها ایفا می‌کنند. حساسیت بافت رحم به هورمون استروژن باعث تحریک رشد بیش از حد سلول‌ها می‌شود.

نوسانات هورمون استروژن

سطح بالای استروژن در خون یکی از محرک‌های اصلی رشد پولیپ است. زمانی که تعادل میان استروژن و پروژسترون به هم می‌خورد، ضخامت آندومتر افزایش یافته و احتمال تشکیل این توده‌ها بالا می‌رود.

سن و دوران یائسگی

زنان در سنین ۴۰ تا ۵۰ سالگی بیشترین مستعد ابتلا به پولیپ هستند. تغییرات شدید هورمونی در سال‌های منتهی به یائسگی باعث می‌شود که بافت رحم واکنش‌های غیرطبیعی نشان داده و پولیپ‌ها شکل بگیرند.

چاقی و فشار خون بالا

اضافه وزن باعث افزایش تولید استروژن محیطی در بدن می‌شود که مستقیماً بر رحم تأثیر می‌گذارد. همچنین مطالعات نشان داده‌اند که زنان دارای فشار خون بالا با احتمال بیشتری به این عارضه مبتلا می‌شوند.

تشخیص پولیپ رحم

پزشک برای تشخیص دقیق معمولاً از روش‌های تصویربرداری پیشرفته استفاده می‌کند تا موقعیت و اندازه پولیپ را مشخص کند. این فرآیند با بررسی سوابق پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی آغاز می‌شود.

• سونوگرافی ترانس واژینال: مشاهده بافت داخلی رحم با امواج صوتی.
• هیستروسونوگرافی: تزریق مایع به رحم برای وضوح بیشتر در تصویربرداری.
• هیستروسکوپی: وارد کردن یک تلسکوپ ظریف برای مشاهده مستقیم داخل رحم.
• بیوپسی آندومتر: نمونه‌برداری از بافت برای بررسی‌های آزمایشگاهی.

درمان پولیپ رحم

درمان پولیپ بسته به شدت علائم، سن بیمار و تمایل او به بارداری متفاوت است. در مواردی که پولیپ‌ها کوچک و بدون علامت باشند، پزشک ممکن است استراتژی انتظار آگاهانه را در پیش بگیرد و تنها با چکاپ‌های دوره‌ای وضعیت را زیر نظر داشته باشد. با این حال، اگر پولیپ باعث خونریزی شدید شده یا احتمال بدخیمی وجود داشته باشد، مداخلات جدی‌تر ضروری خواهد بود. استفاده از داروهای هورمونی مثل آگونیست‌های GnRH می‌تواند به طور موقت باعث کوچک شدن پولیپ‌ها شود، اما معمولاً پس از قطع دارو، علائم بازمی‌گردند.

روش قطعی و استاندارد برای درمان، جراحی برداشتن پولیپ است که معمولاً از طریق هیستروسکوپی انجام می‌شود. در این روش، پزشک در حین مشاهده داخل رحم، پولیپ را با ابزارهای مخصوص جدا کرده و خارج می‌کند. این عمل معمولاً سرپایی است و دوران نقاهت کوتاهی دارد. بافت خارج شده حتماً باید به آزمایشگاه پاتولوژی فرستاده شود تا از عدم وجود سلول‌های سرطانی اطمینان حاصل گردد. در موارد بسیار نادر و در صورتی که پولیپ‌های متعددی با سلول‌های سرطانی مشاهده شود، ممکن است جراحی گسترده‌تر توصیه شود.

پیشگیری از پولیپ رحم

اگرچه راه قطعی برای پیشگیری وجود ندارد، اما سبک زندگی سالم به حفظ تعادل هورمونی کمک شایانی می‌کند.