به گزارش ایرنا، اگرچه صنعت آبزیپروری در استانهای شمالی و جنوبی کشور بهدلیل دسترسی مستقیم به دریا و منابع آبی گسترده، از سابقهای طولانی و رونق چشمگیری برخوردار است، اما در سالهای اخیر استانهای شرقی کشور از جمله خراسان جنوبی نیز توانستهاند با تکیه بر ظرفیتهای بومی و کشاورزی، جایگاه قابل توجهی در توسعه پرورش ماهی به دست آورند.
این استان کویری که از نعمت دریا و رودخانههای دائمی بیبهره است، با بهرهگیری هوشمندانه از منابع محدود آب و استفاده از استخرهای دومنظوره کشاورزی، مسیر تازهای برای تولید آبزیان گرمابی و سردآبی گشوده است.
در پی تداوم خشکسالیهای سالهای اخیر و کاهش محسوس آبدهی چشمهها، قناتها و چاههای کشاورزی، ضرورت استفاده بهینه و چندمنظوره از منابع آب بیش از پیش مورد توجه بهرهبرداران و کارشناسان قرار گرفته است. در همین زمینه، ساخت و توسعه استخرهای ذخیره آب کشاورزی در پاییندست منابع آبی، علاوه بر تأمین نیاز آبی باغات و مزارع، به بستری مناسب برای پرورش انواع ماهی تبدیل شده و ظرفیت نهفتهای را در دل این اقلیم خشک فعال کرده است.
این استخرهای دومنظوره امروز به یکی از مزیتهای مهم کشاورزی خراسان جنوبی بدل شدهاند؛ مزیتی که نهتنها نقش مؤثری در تنوعبخشی به درآمد کشاورزان و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی دارد، بلکه به ارتقای بهرهوری و کیفیت تولیدات کشاورزی نیز کمک کرده است.
تحقیقات انجامشده در سالهای اخیر نیز مؤید این موضوع است که استفاده از آب غنیشده استخرهای پرورش ماهی میتواند راندمان تولید محصولات کشاورزی را افزایش داده و مصرف کودهای شیمیایی را کاهش دهد.
با توجه به ظرفیتهای ایجادشده در سالهای اخیر و نقش استخرهای دومنظوره در توسعه آبزیپروری استان، مسئولان بخش کشاورزی خراسان جنوبی نیز بر گسترش هدفمند پرورش ماهی بهعنوان یکی از راهکارهای افزایش بهرهوری آب و تقویت اقتصاد کشاورزی تأکید دارند. در همین زمینه، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی به تشریح وضعیت فعلی، میزان تولید و برنامههای پیشروی شیلات استان پرداخت.
محسن اسفندیاری روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا افزود: در ۹ ماهه امسال بیش از سه هزار و ۷۸۶ تن گوشت انواع ماهیان گرمابی، سردآبی و تیلاپیا در خراسان جنوبی تولید شده است.
وی ادامه داد: از این میزان، ۱۱۱ تن گوشت مربوط به ماهیان سردآبی، سه هزار و ۳۹۵ تن مربوط به ماهیان گرمابی شامل کپور، آمور و فیتوفاگ و ۲۸۰ تن نیز مربوط به ماهی تیلاپیا بوده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی یادآور شد: در سال گذشته چهار هزار و ۸۳۰ تن گوشت انواع ماهیان گرمابی و سردآبی در استخرهای پرورشی استان تولید شد که ارزشی در حدود یک هزار و ۲۱۰ میلیارد ریال داشته است.
وی با بیان اینکه اکنون یک هزار و ۱۴۶ نفر بهرهبردار شیلاتی در خراسان جنوبی مشغول به فعالیت هستند، گفت: ماهیان گرمابی و سردآبی در یک هزار و ۱۴۶ منبع آبی استان پرورش مییابند.
صادرات ۷۰ درصد ماهی خراسان جنوبی به چهار استان کشور
اسفندیاری گونههای اصلی قابل پرورش در استان را شامل ماهی کپور، آمور، فیتوفاگ، قزلآلا و تیلاپیا عنوان کرد و افزود: این تنوع گونهای نقش مهمی در پایداری تولید و اشتغالزایی در بخش شیلات استان دارد.
وی عنوان کرد: از نظر پراکندگی جغرافیایی تولید، شهرستان قاین با تولید یک هزار و ۶۵۷ تن ماهی رتبه نخست استان را به خود اختصاص داده و شهرستان طبس نیز با تولید ۵۶۲ تن در جایگاه دوم قرار دارد.
اسفندیاری به زمان برداشت ماهیان پرورشی در استان اشاره کرد و گفت: برداشت ماهیان گرمابی شامل کپور، آمور و فیتوفاگ از اواسط آذرماه آغاز شده و تا اواخر اسفندماه ادامه دارد.
وی افزود: همچنین ماهیان سردآبی از جمله قزلآلا نیز از مهرماه تا اسفندماه برداشت میشوند و ماهی تیلاپیا که در محیطهای گلخانهای و تحت شرایط کنترلشده پرورش مییابد، در تمام طول سال قابل برداشت است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با بیان اینکه سالانه بیش از چهار هزار و ۸۰۰ تن محصول در واحدهای پرورش آبزیان در استان تولید میشود، گفت: ۷۰ درصد از میزان تولید ماهی پرورشی تولید استان به سایر مناطق کشور به استانهای خراسان رضوی، کرمان، سیستان و بلوچستان و خوزستان صادر میشود.
فعالیت ۱۲ مزرعه پرورش ماهیان زینتی
وی ادامه داد: همچنین ۱۲ مزرعه پرورش ماهیان زینتی با ظرفیت نزدیک به ۲ میلیون قطعه و ۵۲ مزرعه پرورش زالوی طبی با تولید ۷۰۰ هزار نخ فعال هستند که محصولات آن علاوه بر بازار داخلی به سایر استانها نیز ارسال میشود.
اسفندیاری از شناسایی ۱۲۶ منبع آبی غیرمتعارف با مجموع دبی ۲ هزار و ۳۹۷ لیتر در ثانیه خبر داد و تصریح کرد: این منابع قابلیت پرورش گونههای مختلف ماهیان را دارند و در صورت اجرای طرحهای زیرساختی و حمایت از سرمایهگذاران میتوانند سالانه تا ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان ارزش افزوده ایجاد کنند.
اجرای طرح آزمایشی پرورش ماهی خاویاری
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به اقدامات نوآورانه در حوزه شیلات استان گفت: برای نخستین بار طرح آزمایشی پرورش ماهی خاویاری با مشارکت بخش خصوصی و همکاری سازمان شیلات ایران در شهرستان بیرجند( منطقه دشت بجد)، در حال اجرا است.
وی افزود: در قالب این طرح، ۲۰۰ قطعه بچهماهی خاویاری از مرکز بازسازی و حفاظت از ذخایر ژنتیکی شهید رجایی استان مازندران تأمین و در استخرهای پرورشی دشت بجد رهاسازی شده است.
اسفندیاری، هدف از اجرای این طرح را گامی مهم و حیاتی برای تنوعبخشی به منابع درآمدی استان و شکوفایی صنعت شیلات عنوان کرد و ادامه داد: توسعه پرورش گونههای جدید میتواند نقش مؤثری در افزایش ارزش افزوده و ایجاد فرصتهای اقتصادی پایدار در استان داشته باشد.
وی با اشاره به دوره پرورش ماهیان خاویاری تصریح کرد: مدت زمان لازم برای استحصال خاویار حدود ۱۲ سال است، در حالی که تولید گوشت سفید این گونهها پس از حدود سه سال امکانپذیر خواهد بود.
استان مرزی خراسان جنوبی دارای ۱۲ شهرستان با جمعیتی حدود ۸۰۰ هزار نفر است.