مازیار کبیری چالشتری روز سهشنبه در گفتوگو با خبرنگار ایرنا تاکید کرد: نمد جزو قدیمیترین منسوجات و زیراندازها بهشمار میرود و دلیل آن فرآیند تولیدی است که سادگی و پیچیدگیهای کمتری نسبت به دستبافتههای دیگر دارد.
کبیری تصریح کرد: مشخص نیست نمد نخستین بار چگونه و از سوی چه کسانی تولید شد اما میتوان آن را از زمانی که بشر با گوسفند و در اختیار داشتن پشم آن آشنا شد، تخمین زد که بر این تخمین روایتهایی بر هشت تا ۱۰ هزار سال قدمت برای نمد، این کهنترین زیرانداز و فرش وجود دارد.
وی یادآور شد: از قدیمیترین آثار کشف شده میتوان به آثار دره پازیریک اشاره کرد که در کنار قالی مشهور «پازیریک» تعدادی قطعه نمد و منسوجات دیگر کشف شده است که قدمت آن را به دوران هخامنشیان نسبت میدهند.
رییس کمیته رنگرزی و مواد اولیه انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی چهارمحال و بختیاری اظهار داشت: نمد بهدلیل ویژگیهای منحصربهفردی که پشم گوسفند دارد، به یک زیرانداز و یا پوشش کاربردی برای محافظت از سرما بهکار گرفته شد.
وی گفت: از همینرو در گستره جغرافیایی امروز ایران، نمد جزو هنرهای سنتی و قدیمی در شهرها و مناطق کوهستانی و سردسیر است و همچنین در مناطقی مانند سیبری، آسیای مرکزی، ترکمنستان قزاقستان و همینطور آناتولی رواج داشته است و دارد.
کبیری چگونگی تبدیل شدن الیاف پشم به نمد را تشریح و تاکید کرد: لیف پشم را اگر در زیر میکروسکوپ الکترونی مشاهده کنیم لایه خارجی آن که «کوتیکول» نام دارد به چشم میخورد، فارغ از شمردن اقسام مختلف کوتیکول بر روی آن لایههایی قرار دارد که مانند آجرهای سفالی مورد استفاده در بامهای شیب دار است که به آن فلس میگویند.
وی افزود: زمانی که پشم در مواجهه با یک شوینده مانند صابون (صابونهای سنتی) بههمراه آب گرم و ماساژ (ورز) دادن قرار میگیرد، فلسهای یک لیف بهعلت درگیر شدن با فلسهای لیف دیگر به همدیگر تنیده شده و به حالت بهنسبت محکمی با یکدیگر درگیر میمانند و هر چه مالش تخته نمد بیشتر باشد این درگیری و اصطکاک بیشتر میشود و در نتیجه نمد ساختار متراکمتر و محکمتری خواهد داشت.
برگزیده بخش رنگرزی ششمین همایش ملی دستاوردهای علمی پژوهشگران، دانشآموختگان و دانشجویان فرش ایران تصریح کرد: با توجه به اینکه پشم بهدست آمده از گوسفندان با نژادهای مختلف رنگهای متنوعی از قبیل سفید، شکری، کبود، بور و قهوهای دارد، ذهن کمالگرا و زیباییدوست بشر از قدیم سعی بر رنگین کردن وسایل زندگیاش داشته که با مواد طبیعیای که در اختیار داشته شامل گیاهان، حیوانات و کانیهای معدنی به این هدف میرسیده است.
وی یادآور شد: با این رویکرد، بشر دست به آزمون و خطا زده و کمکم دانش و مهارت استفاده از مواد رنگزای طبیعی را برای رنگرزی منسوجات مورد استفاده خود بهدست آورده است.
کبیری اظهار داشت: در مورد رنگرزی باید اشاره کرد که پشم چه در حالت الیافی، چه حالت نمد و چه حالت ریسیده شده جذب رنگ بسیار عالی با دوام خوب و جلوه مناسب دارد و حاصل آن زیراندازها و دستبافتههای بینظیر ایرانی است.
وی گفت: پشم را میتوان با تمامی رنگزاهای طبیعی شناخته شده رنگرزی کرد و فامهای بسیار متنوعی از آن بهدست آورد اما در استفاده از رنگهای مصنوعی مناسب برای پشم میتوان به گروههای اسیدی (لولینگ، میلینگ، سوپرمیلینگ)، متال کمپلکس (۱:۲ و ۱:۱)، خمی، راکتیو و کرومی اشاره کرد.
کبیری تاکید کرد: با توجه به کاربرد محصول، هدفگذاری و اولویتبندی تولیدکننده در رسیدن به ثبات مطلوب رنگ بر روی کالا، درخشندگی، سهولت کار، تنوع رنگهای در دسترس و قیمت این انتخاب گروه رنگزا میتواند متغیر باشد.
وی در خصوص مشکلات تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف و فعالان رنگرزی در کشور و چهارمحال و بختیاری افزود: در سالهای اخیر صادرات فرش، صنایعدستی و هنرهای سنتی با مشکلات جدی روبهرو شده است.
رییس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: از یک سو تحریمهای ظالمانه و از سوی دیگر خلأهای قانونی، نبود آگاهی از قوانین کشور مقصد و موارد مشابه باعث شده است تا بازارهای صادراتی بیرمق و صادرکننده بیانگیزه شود.
وی یادآور شد: تعهد ارزی برای صادرکنندگان از مشکلاتی است که فعالان حوزه فرش دستباف و رنگرزی با آن مواجه هستند زیرا صادرکنندگان پس از فروش محصول در یک بازه زمانی مشخص، باید ارز حاصل را به کشور بازگرداند و دولت برابر ارز دولتی را که بسیار پایینتر از ارز بازار است را برای صادرکننده آزاد میکند.
کبیری اظهار داشت: این در حالی است که در تهیه مواد اولیه، دستمزد و مراحل تولید، فروش و صادرات یارانهای به تولید کننده عرضه نمیشود اما در نهایت محصول را به نرخ ارز دولتی باید بفروشد که همین امر باعث کاهش انگیزه برای صادرات این نوع محصولات میشود.
وی گفت: از طرف دیگر برای شرکت در نمایشگاههای خارجی صادرکننده در برگرداندن محصولاتی که در نمایشگاه مربوطه به فروش نرسیدهاند با مشکلات جدی روبهرو است تا جایی که هزینههای بازگرداندن محصولات از قیمت خود محصول بالاتر میرود و این یکی از معضلات بزرگ سر راه صادرکنندگان است.
کبیری تاکید کرد: اُمیدوارم در آیندهای نزدیک دولت فکر جدی و راه حل مناسبی برای رونق این بازار پُرظرفیت و بزرگ پیدا کند.
به گزارش ایرنا، انواع تولیدات نمدمالی در چهارمحال و بختیاری بهویژه شهرهای شهرکرد و بروجن تا حدی با کیفیت و مطلوب است که با پیگیریهای انجام شده، شهرکرد در سال ۱۳۹۷ بهعنوان شهر ملی نمد ثبت و معرفی شد و هماکنون تلاشها برای جهانی شدن این شهر به «شهر جهانی نمد» ادامه دارد.
براساس اعلام مسوولان ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی چهارمحال و بختیاری هماکنون ۵۰۰ هنرمند نمد مال در این استان وجود دارد که از این تعداد ۴۰۰ هنرمند در شهرکرد و ۱۰۰ هنرمند در بروجن فعالیت میکنند.
در همین راستا نخستین جشنواره ملی نمد شهرکرد از ۱۷ تا ۲۰ آذرماه جاری با حضور هنرمندانی از چهارمحال و بختیاری و سایر استانهای کشور در فرهنگسرای شهرکرد برگزار شد.
