به گزارش ایرنا، سال ۲۰۲۵ برای عراقیها با رویدادها و تحولات متعددی سپری شد، اما برجستهترین آنها برگزاری انتخابات پارلمانی در ۱۱ نوامبر (۲۰ آبان ۱۴۰۴) بود که در جریان آن ائتلاف «بازسازی و توسعه» به رهبری «محمد شیاع السودانی» نخست وزیر کنونی با کسب ۴۶ کرسی در پارلمان جدید از مجموع ۳۲۹ کرسی پارلمان، در صدر نتایج قرار گرفت.
«چارچوب هماهنگی» شیعیان در مجموع ۱۸۷ کرسی پارلمان را به دست آورد، در حالی که احزاب و جریان های اهل سنت ۷۷ کرسی و کردها ۵۶ کرسی را کسب کردند.
«چارچوب هماهنگی» شیعیان هنوز مشغول بررسی رزومهها و برنامههای دولت آینده درخصوص فهرست ۹ نامزد برای تصدی پست نخستوزیری است و این درحالی است که احزاب و جریان های اهل سنت در قالب «شورای سیاسی اهل سنت» روی کاستن از اختلافات و معرفی نامزد یا نامزدهای خود برای تصدی پست ریاست پارلمان جدید کار میکنند و کردها نیز هنوز راه درازی برای معرفی نامزد یا نامزدهای پست ریاست جمهوری دارند زیرا مذاکرات آنها ارتباط نزدیکی با توزیع قدرت در منطقه اقلیم کردستان عراق دارد.
- شکایت از رژیم اسرائیل در شورای امنیت
عراق در ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد) شکایتی رسمی علیه رژیم اسرائیل به شورای امنیت سازمان ملل به علت استفاده این رژیم از حریم هوایی عراق برای حمله تجاوزگرانه به ایران ارایه کرد.
دولت عراق در شکایت خود این اقدام رژیم اسرائیل را «نقض مفاد قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل» توصیف کرد. وزارت امور خارجه عراق نیز در بیانیهای نقض حریم هوایی عراق توسط رژیم اسرائیل و استفاده از آن برای انجام تجاوز نظامی در منطقه را محکوم کرد.
- اجلاس سران عرب محوریت حمایت از فلسطین و لبنان
در ۱۷ مه ۲۰۲۵ (۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴) بغداد پایتخت عراق میزبان سی و چهارمین اجلاس سران عرب بود که شرکت کنندگان در آن بر حمایت از مسئله فلسطین و حق مردم فلسطین برای برخورداری از زندگی مستقل در تمام سرزمین ملی خود و محکومیت تجاوزات رژیم اسرائیل در نوار غزه و لبنان تاکید کردند.
در این اجلاس همچنین بر حمایت از وحدت سوریه و ایجاد یک نظام دموکراتیک مبتنی بر فرآیند انتقالی جامع که حقوق همه اقشار مردم سوریه را تضمین کند، تاکید شد.
- فشار انگلیس و آمریکا برای انحلال الحشد الشعبی و خلع سلاح مقاومت
در ماه اوت (تیر – مرداد ۱۴۰۴)، اظهارات «عرفان صدیق» سفیر انگلیس در عراق مبنی بر حمایت از درخواست برای انحلال نیروهای الحشد الشعبی و ادعای او مبنی بر اینکه نیاز به آنها پس از پایان جنگ علیه داعش از بین رفته است، موجی از واکنشهای سیاسی خشمگین را در عراق برانگیخت.
در حالی که وزارت امور خارجه عراق اعتراض شدید خود را به اظهارات دیپلمات انگلیسی که آن را خلاف هنجارهای دیپلماتیک و دخالت در امور داخلی عراق میدانست، به او اعلام کرد، سیاستمداران عراقی بر لزوم اتخاذ تدابیری علیه سفیر انگلیس تأکید کردند. برخی دیگر تا آنجا پیش رفتند که خواستار «اخراج» او از عراق به خاطر این اظهارات مداخله آمیز شدند.
در همین راستا، «هادی العامری» دبیرکل سازمان بدر در مورد انحلال الحشد الشعبی نیز گفت: انحلال الحشدالشعبی شایعه است و ما آن را نمی پذیریم و به هرکس که این ادعا را مطرح می کند می گوییم «احترام خودت را نگه دار».
«مارک ساوایا» فرستاده رئیسجمهور آمریکا در امور عراق نیز در ادامه دخالت های کشورش در امور سیاسی، امنیتی و نظامی عراق خواستار خلع سلاح کامل گروههای مقاومت شد.
ساوایا در ادامه دخالت های خود گفت که روند خلع سلاح باید «فراگیر، غیرقابل بازگشت و در قالبی الزامآور» صورت گیرد.
در مقابل، سخنگوی جنبش عصائب اهل الحق عراق تاکید کرد: همگان بدانند که در قاموس ما، تحویل سلاح و دست کشیدن از مقاومت جایی ندارد.
جواد الطلیباوی گفت: تحت هیچ شرایط و فشاری از سلاح و گزینه مقاومت دست نمیکشیم.
وی افزود: مقاومت یک پرونده و موضوع قابل مذاکره و چانه زنی نیست بلکه منشور حاکمیت است و هرکس بر تحویل سلاح و دست کشیدن ما از مقاومت حساب بازکرده، ما و دبیرکل ما را نشناخته است.
الطلیباوی گفت: ما مدافع و سازندگان کشور هستیم و برای دفاع از کشور و جانفشانی در راه آن، حاضر و آماده هستیم.
«عبدالقادر کربلائی» معاون نظامی جنبش «النجباء» عراق نیز اعلام کرد که این گروه همچنان به مقاومت در برابر نیروهای آمریکایی با همه روشها ادامه خواهد داد و حضور نظامی آمریکا در این کشور را نقض آشکار حاکمیت عراق میداند.
کربلائی در بیانیهای که از طریق شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرد، افزود که باقیماندن نیروهای آمریکایی در عراق با وجود درخواستهای رسمی و مردمی برای خروج، دخالت مستقیم در امور داخلی کشور محسوب میشود.
وی افزود که آمریکا با حمایت و تجهیز برخی گروههای مسلح، به بیثباتی عراق دامن میزند.
در همین حال، دبیر کل سازمان بدر عراق تاکید کرد: ابتدا ائتلاف بین المللی باید به ماموریت خود در عراق پایان دهد. آن ها خودشان گفتند که ماموریت ائتلاف بین المللی در سپتامبر ۲۰۲۵ پایان می یابد اما سپتامبر گذشته و ائتلاف همچنان به کار خود ادامه می دهد. آنها باید به این مهم پایبند باشند.
العامری خاطرنشان کرد: ماموریت بعدی انحصار سلاح در دست دولت است که این ماموریت خودمان است و اجازه نمی دهیم هیچ کشوری در آن دخالت داشته باشد. انحصار سلاح، ماموریت نیروهای سیاسی عراق، دولت و مرجعیت دینی است و بعد از پایان ماموریت ائتلاف بین المللی همه طرف ها برای تحقق این امر با دولت همکاری خواهند کرد.
- پایان ماموریت «یونامی» بعد از ۲۲ سال
ماه دسامبر سال جاری (آبان -آذر ۱۴۰۴) نیز شاهد پایان ماموریت هیأت کمکرسانی سازمان ملل به عراق (یونامی) بعد از ۲۲ سال کار در عراق بود.
دبیرکل سازمان ملل متحد در مراسم اعلام پایان مأموریت هیأت کمکرسانی سازمان ملل به عراق (یونامی) تاکید کرد که عراق طی سال های اخیر، امنتر و پیشرفتهتر شده است و سازمان ملل به برنامههایش در این کشور ادامه خواهد داد.
«آنتونیو گوترش» در نشست خبری مشترک با السودانی در بغداد گفت: با بسته شدن مأموریت یونامی، آژانسها و برنامههای تخصصی سازمان ملل همچنان در عراق حضور خواهند داشت و فعالیتهای حیاتی توسعهای خود را در حمایت از عراق و مردم آن ادامه خواهند داد.
وی افزود: نکتهای وجود دارد که جهان باید آن را درک کند؛ عراق امروز یک کشور مستقل است و با پایان کار یونامی روابط میان سازمان ملل و عراق نیز به حالت طبیعی بازخواهد گشت.
گوترش ادامه داد: ما امیدواریم بر پایه دستاوردهای ۲۲ سال گذشته، در کنار مردم عراق برای ساختن کشوری باثبات بایستیم.
نخست وزیر عراق نیز در این مراسم اظهار داشت: پایان مأموریت یونامی به معنای پایان شراکت میان عراق و سازمان ملل نیست. بلکه آغاز فصل تازهای از همکاریها بهویژه در حوزههای توسعه، رشد اقتصادی فراگیر و ارائه مشاوره است.
نخست وزیر عراق تاکید کرد: عراق یک نظام سیاسی مبتنی بر اصول دموکراتیک برپا کرده است.
- توافق بغداد و اربیل برای صادرات نفت شمال و صادرات ۴ میلیون بشکه نفت
در سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور – مهر ۱۴۰۴)، دولت مرکزی و دولت محلی منطقه کردستان عراق از توافقی بین خود و شرکتهای نفتی این منطقه در مورد صادرات نفت شمال عراق و بدهیهای مالی مربوط به هزینه استخراج نفت خام و حقوق کارمندان منطقه کردستان عراق خبر دادند.
در حوزه انرژی، سال ۲۰۲۵ سال مثبتی برای عراق بود و تولید نفت به بیش از ۴ میلیون بشکه در روز افزایش یافت. علاوه بر این، پس از اختلافی که تقریباً دو دهه بین اربیل و بغداد ادامه داشت، ۲۲۰ هزار بشکه نفت در روز از منطقه کردستان عراق از طریق دولت مرکزی دوباره صادر شد.
- بحران بی سابقه آبی در سایه اختلافات با ترکیه
وزیر امور خارجه عراق آبانماه ۱۴۰۴ اعلام کرد که بغداد و آنکارا برای نخستین بار در تاریخ روابط دوجانبه، سندی رسمی در زمینه مدیریت منابع آبی امضا کردند.
«فؤاد حسین» وزیر امور خارجه عراق در نشست خبری مشترک با «هاکان فیدان» همتای ترکیهای خود در بغداد در آن زمان تصریح کرد که سند مورد نظر، چارچوبی برای مدیریت پرونده آب میان دو کشور تعیین میکند و نقطه عطفی در روابط تاریخی دو کشور به شمار میآید.
در همین نشست، وزیر امور خارجه ترکیه افزود: هدف از این سند بازسازی زیرساختهای آبی عراق است. این بزرگترین همکاری ما با بغداد در این حوزه خواهد بود.
وزیر خارجه ترکیه ادامه داد: اقدامات مهمی در زمینه آب انجام شده است تا نسلهای آینده از مشکلات کنونی در این زمینه رهایی یابند.
برخی از ناظران منطقه معتقدند این سند به نوعی پیمان «نفت در برابر آب» است؛ به طوری که ترکیه با بهرهگیری از بحران آب در عراق، نفوذ اقتصادی و ژئوپلیتیکی خود را ضمن استفاده از درآمدهای نفتی عراق در همسایه جنوبی تقویت میکند، زیرا بر اساس این توافق، بخشی از درآمد حاصل از فروش نفت عراق به ترکیه، به شرکتهای ترک اختصاص مییابد تا پروژههای آبی در داخل خاک عراق اجرا کنند.
با امضای این سند، اعتراض هایی در داخل عراق به رویکرد آبی ترکیه نسبت به عراق شکل گرفت و از جمله «فالح الخزعلی» از پارلمان و دولت آتی عراق خواست که به ترکیه به منظور تضمین دریافت سهم آبی کشورش فشار آورند.
وی افزود: سیاست ترکیه مبتنی بر کاهش سهم آبی عراق به بحران آبی در این کشور منجر شده و دولت باید از طریق کانالهای دیپلماتیک و فشار بین المللی در راستای تضمین حقوق آبی عراق حرکت کند.
الخزعلی تاکید کرد: پارلمان آتی مسئولیت بزرگی در پیگیری این پرونده حیاتی و بازخواست طرف های مقصر دارد. حفظ سهم آبی عراق اولویت ملی است که نباید مورد اهمال قرار گیرد.
«امل عطیه» دیگر نماینده پارلمان عراق نیز درباره پیامدها و تاثیرات خطرناک بحران آب بر زندگی عراقی ها هشدار داده و اعلام کرده بود: علت اصلی بروز این بحران سیاست ترکیه مبتنی بر تحمیل محاصره آبی عراق است.
- حملات پهپادی ناشناس به میادین نفتی
عراق نیز در سطح امنیتی شاهد حملات پهپادی ناشناس به تاسیسات نفتی خود در شمال کشور بود.
میدان گازی «کورمور» در اواخر نوامبر ۲۰۲۵ (اوایل آذر ۱۴۰۴ )هدف حمله یک پهپاد قرار گرفت. اگرچه این میدان که در استان سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق واقع شده و توسط یک شرکت اماراتی اداره میشود، ۱۱ بار هدف قرار گرفت، اما نتایج تحقیقات (چه دولت مرکزی و چه اقلیم کردستان عراق) رسماً عاملان یا انگیزههای آنها را فاش نکردند.
یک پهپاد هم در ماه ژوئیه (تیرماه ۱۴۰۴) میدان نفتی سرسنگ را که توسط یک شرکت آمریکایی اداره میشود، کمتر از ۲۴ ساعت پس از حملات مشابه به میدان نفتی «خورمله» هدف قرار داد. در هیچ یک از این حملات تلفاتی گزارش نشده است.
- درگیری مسلحانه در اربیل و به آتش کشیده شدن مقر حزب دموکراتیک کردستان عراق
آذرماه گذشته نیز در پی کشته و زخمیشدن تعدادی از معترضان مقابل پالایشگاه «لاناز» در اربیل اقلیم کردستان عراق، تنشهای امنیتی به درگیری مسلحانه گسترده میان اعضای قبیله «هرکی» و نیروهای «پیشمرگه» و «آسایش» کشیده شد.
منابع محلی در اربیل گزارش دادند که پس از کشتهشدن یک نفر و زخمیشدن سه تن دیگر از اعضای قبیله هرکی در تجمع مقابل پالایشگاه «لاناز» توسط نیروهای آسایش و پیشمرگه، صدها فرد مسلح در مهمانخانه قبیله هرکی گردهم آمدند. این تجمع به سرعت به درگیریهای شدید و گسترده در اطراف پالایشگاه و مناطق مسکونی منتهی شد. در این درگیری ها دهها نفر کشته و زخمی شدند.
این درگیری ها در منطقه خبات، بار دیگر توجهها را به شکافهای اجتماعی، اقتصادی در شمال عراق جلب کرد. ا ین تنشها عمدتا ریشه در اختلافات مِلکی، نارضایتیهای معیشتی داشت و تنشی سیاسی به شمار نمی رفت.
با پایان سال ۲۰۲۵ و تأیید نتایج انتخابات پارلمانی توسط دادگاه فدرال و پایان ماموریت یونامی، عراق وارد مرحله جدیدی شد که نیازمند اراده سیاسی منسجمتر، گفت وگوی ملی جامع و توانایی تبدیل حقوق قانون اساسی به اصلاحات واقعی است که آرمانهای مردم عراق را برآورده کند و از تجربیات گذشته برای تدوین آیندهای سیاسی باثباتتر و مستقلتر برای عراق بهره ببرد.