دومین «شب علوم انسانی» باعنوان «دفاع از فلسفه» به میزبانی فرهنگسرای اندیشه این بار با تجلیل و بزرگداشت پرفسور «کریستین یحیی بونو (Yahya Bonnaud)» فیلسوف و الهی‌دان فرانسوی و حجت‌الاسلام والمسلمین«عبدالحسین خسروپناه» رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، همراه بود.

   دنیای امروز پاسخ‌های فست‌فودی می‌طلبد نه فیلسوفانه!
در این نشست که به همت مجله عصر اندیشه و با همکاری مرکز پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی صدرا و فرهنگسرای اندیشه برگزار شد، «ژولین پلیسیه» پژوهشگر دانشگاه تولوز فرانسه درباره دفاع از فلسفه و کاربردی کردن آن گفت: باید نخست به تعریفی از فلسفه بپردازیم؛ این تعریف به معنای دوست داشتن حکمت است و حکمت هم به واقع ملکه دانستن حقیقت است.
وی با اشاره به اینکه فیلسوف بر فلسفه احاطه دارد و فردی است که حکمت و حقیقت جو است، توضیح داد: فلسفه در شخص فیلسوف تجلی می‌یابد اما برای جوان امروزی تنها یک واحد درسی است.
وی ادامه داد: فلسفه به تعبیر یکی از فیلسوفان در رأس امور است و اگر خادم دنیا شود به علم غیر مفیدی تبدیل می‌شود به ویژه اگر در خدمت قدرت فاسد هم قرار بگیرد!
این پژوهشگر فرانسوی همچنین تصریح کرد: نقدی که امروز می‌توان به فیلسوفان وارد کرد این است که چرا فلسفه منزوی شده و فیلسوف به عرصه قدرت ورود نمی‌کند، فلسفه امروز غرب، فلسفه «مضاف» است. فیلسوف معروفی در فرانسه است که به حکم فلسفه، حکم جنگ در لیبی را صادر می‌کند اما فلسفه در ایران که کشوری اسلامی است به تبع فلسفه‌ای «اسلامی» است .
وی با طرح این پرسش که چرا فیلسوف در سیاست دخالت نمی‌کند، خاطرنشان کرد:‌مهمترین نوع ارائه خدمت به جامعه از راه قدرت حاکم می‌شود و شاید برای پاسخ یافتن این پرسش به شرایط امروز حاکم بر جهان نگاهی دوباره باید بیاندازیم، امروزه سرعتی از اطلاعات در جهان حاکم است و دنیای امروز به پاسخی فست فودی نیاز دارد نه پاسخی فیلسوفانه؛ اما فیلسوف برای تصمیم گیری نیاز به تأمل دارد.

   حقیقت بدون فضیلت معنا ندارد
آیت‌الله «سیدمحمد قائم‌مقامی» استاد حوزه و دانشگاه هم در این مراسم اظهارکرد: یکی از تعاریف فلسفه، تأمل در حقیقت و مطالبه آن است و حقیقت برای طالب آن بر زندگی ارجحیت دارد.
وی افزود: عمق درجات حقیقت آن گونه بر انسان تجلی می‌یابد که انسان طالب آن حقیقت را بر زندگی ترجیح می‌دهد و با خود می‌گوید اگر حقیقت را بفهمم، زندگی ارزش دارد و اگر نفهمم، زندگی هیچ گونه ارزشی ندارد.
آیت‌الله قائم‌مقامی با بیان اینکه مطالبه حقیقت بدون مطالبه فضیلت امکان پذیر نیست، هم گفت:‌ فهم درست مستقل از فضیلت نیست و لازمه دنیای مدرن تفکری است که انسان فکر می‌کند می‌تواند حقیقت را بدون فضیلت درک کند اما یکی از اتفاقات مبارک عصر ما به برکت انقلاب اسلامی این است که جهان متوجه شد انسان نمی‌تواند حقیقت را بدون درک از فضیلت فهم کند.

   منتقدان و معاندان فلسفه به فلسفه خدمت می‌کنند
حجت‎الاسلام والمسلمین «عبدالحسین خسروپناه» رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران هم در بخش دیگری از این مراسم با بیان اینکه بحث‌اش دفاع از فلسفه و کاربردی کردن آن دو ضرورتی است که نیازی به تبیین ندارد، گفت:‌ دفاع زمانی صورت می‌گیرد که هجمه‌ای صورت گرفته باشد آیا اصلاً کسانی که به فلسفه حمله می‌کنند مانند تفکیکی‌ها و اخباری‌گری‌های نوین در حال خدمت به فلسفه هستند؟ سوالی که پیش می‌آید این است که آیا حمله به فلسفه خوب است؟ به عقیده من همه جریان‌های مختلف فلسفی حتی جریان‌های فلسفه ستیز و فلسفه‌گریز به نوعی به فلسفه خدمت می‌کنند، چون دفاع از فلسفه در بالندگی آن تاثیر دارد.
وی توضیح داد: در تاریخ اسلام می‌بینیم که اگر فلسفه نقد می‌شود قدرت می‌گیرد و فیلسوفان در مواجهه با نقد فلسفه از حلم برخورد هستند. آیا فلسفه‌ای که در حوزه و دانشگاه تدریس می‌شود می‌تواند برای ایران امروز کاربردی باشد و آیا فلسفه کاربردی جمله‌ای متناقض‌نما است؟ فلسفه یک امر انتزاعی است اما آیا مباحث انتزاعی را می‌توان انتظار داشت که وارد مباحث عینی شوند و در نهایت کاربردی کردن فلسفه به چه معناست؟
وی همچنین با بیان اینکه فلسفه اسلامی امروز از دو کاستی رنج می‌برد، گفت: کاستی اول اینکه فلسفه اسلامی هنوز مبتنی بر فلسفه هستی،‌ نفس،‌ معرفت و الهیات است ما اگر فلسفه اسلامی را با دنیای امروز بتوانیم پیوند بزنیم، نیاز است تا با کمک مبانی فلسفه وارد علوم دیگری مانند فلسفه انسان، تکنولوژی، رسانه، تعلیم و تربیت و ... شویم تا بتوانیم انسانی اقتصادی، سیاسی، اداری و تربیتی را تربیت کنیم که این امر در فلسفه سینوی وجود ندارد. دوم اینکه فلسفه باید مبانی،‌ روش و کارکرد علم را مشخص کند و در این رابطه نیز فلسفه اسلامی نقصان دارد.

   فلسفه اگر به انسان‌سازی نینجامد،‌ معطل است
پرفسور «کریستین یحیی بونو (Yahya Bonnaud)» فیلسوف و الهی‌دان فرانسوی هم در ادامه این بحث اظهارکرد: پیش‌تر فلسفه تنها بحثی نظری نبود بلکه به معنای انسان‌سازی و رسیدن به رستگاری مطرح می‌شد.
وی با اشاره به اینکه فلسفه مدرن به سمت نظری شدن حرکت کرده تا جایی که امروز نیاز به تحول دارد، افزود: سوال من این است که فلسفه چه کاربردی داشته و دارد؟ در گذشته، فلسفه یک روش معرفتی با غایت انسان‌سازی بود اما اگر این فلسفه به انسان‌سازی نرسد معطل است و این انسان‌سازی به معنای خودسازی،‌ جامعه‌سازی و امروز به معنای جهانی‌سازی است.
وی اضافه کرد: علم مدرن بزرگترین لطمه را به دین زده است و جایگاه دین و فلسفه را گرفته است. در قرن هفدهم دین جدیدی در جهان معرفی شد که آن علم گرایی بود و در آن دوره مردم تصور می‌کردند که علم می‌تواند پاسخ گوی تمام نیازهای آنها باشد اما تا جنگ جهانی علم قداست خود را از دست داد.
بونو با تأکید بر اینکه علم قرن نوزدهم و بیستم دچار غروری کاذب شده است اما امروزه علم بسیار متواضع شده است، تصریح کرد: عالمان متوجه شده‎اند که علم به تنهایی پاسخگوی تمام نیازهای انسان نیست و سرمنشأ امکان و محال علوم ارسطو بوده است. انسان خودبه خود متافیزیسین است بنابراین اگر می‌خواهیم به چالش‌های مهم امروز پاسخ دهیم باید پاسخ نسبیت گرایی را بدهیم و این پاسخ یک صورت متافیزیکی، عقل گرا و واقع‌گرا دارد.