سی و سومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران بهانه خوبی است تا بار دیگر سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی را زیر ذرهبین قرار دهیم و با بخشی از مهمترین فعالیتها و دستاوردهای این سازمان در حوزه کتاب و کتابخوانی و خدمات کتابخانههای زیرمجموعه آن به اهل علم و پژوهش بهویژه در سال جاری، آشنا شویم؛ خدماتی که به پشتوانه وجود گنجینه رضوی و تلاش مجموعهای از مسئولان و کتابداران باتجربه و فعال، به اقشار و گروههای مختلف سنی ارائه میشود.
تعداد منابع مطالعاتی موجود
۱۱۵ هزار و ۵۶۸ نسخه کتاب خطی
۶۹ هزار و ۳۰۳ نسخه کتاب چاپ سنگی
۴ میلیون و ۳۵۴ هزار و ۸۲ نسخه کتاب چاپی
۱۸ میلیون و ۳۴۲ هزار و ۲۸۲ برگ سند تاریخی
۲ میلیون و ۱۶۵ هزار نسخه نشریه
یک میلیون و ۴۷ هزار و ۷۸۰ اثر اعم از عکس، اسلاید، نگاتیو و فایل دیجیتالی
۱۵۱ هزار و ۱۲۱ منبع دیداری و شنیداری
۱۲ میلیون منبع دیجیتال
۴۸ هزار و ۳۴۳ منبع میکروفیلم کتابخانه مرکزی
جمع نهایی منابع مطالعاتی: ۳۸ میلیون و ۳۲۸ هزار و ۵۴۷
۱۶۵ میلیون منبع دیجیتال قابل دسترس کاربران (خارج از سازمان)
تلاش برای اعتلای فرهنگ
برگزاری ۲۶۴ برنامه سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی
برگزاری ۱۷۲ نشست ادبی شمس
برگزاری ۴۲ نشست از سلسله نشستهای اندیشگاه رضوی
برگزاری ۸۰ نشست کتاب هفته در کتابخانه حرم مطهر رضوی
بهرهمندی بیش از ۱۵هزار نفر از برنامههای بخش ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی سازمان از ابتدای سال جاری تا پایان مهرماه
اجرای برنامههای متنوع در طول سال در کتابخانههای وابسته به سازمان در مشهد و شهرستانها همچون زنگ کتاب، کتابدرمانی، خوانش متون، نمایشگاه کتاب، بازدیدهای دانشآموزی و کلاسهای اوقات فراغت
کتابخانهها در آینه آمار
تعداد کتابهای به امانت رفته: ۷۳۲ هزار و ۷۵۶ نسخه
تعداد کتابهای مطالعه شده: یکمیلیون و ۵۵۳ هزار و ۳۸۶ نسخه
تعداد مراجعان: ۲میلیون و ۱۰ هزار و ۵۷۲ نفر
کتابخانه سیار و تلفنی آستان قدس رضوی نیز در راستای انجام وظیفه ذاتی و سازمانی خود و همچنین توسعه و بهبود زیرساختهای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی و افزایش شاخصهای علمی و فرهنگی مراکز و نهادهای مربوط، هر سال مجموعه کتابهای چاپی قابلتوجهی در قالب اهدا یا امانت بلندمدت، به نهادها و مراکز فرهنگی ارسال میکند.
ارسال ۷۲ هزار و ۷۰۰ نسخه کتاب چاپی توسط کتابخانه سیار به ۵۴ سازمان و نهاد فرهنگی از ابتدای سال جاری تا پایان مهرماه
تعداد کتابخانهها و اعضا
سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با برخورداری از ۶۰ باب کتابخانه اعم از ۳۳ کتابخانه در سطح شهر مقدس مشهد و ۲۶ کتابخانه و مجتمع فرهنگی در شهرستانهای مختلف کشور و یک کتابخانه در خارج از کشور، توانسته خدمات ارزشمندی به کتابدوستان ارائه دهد.
دراینمیان، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی با فراهمکردن زیرساختهای مناسب، ازجمله سالنهای مطالعه، بخشهای تخصصی، خدمات دیجیتال و مشاورههای پژوهشی، جایگاه خاصی میان زائران و مجاوران اهل علم و پژوهش دارد.
تعداد کل اعضای کتابخانهها: افزون بر ۸۸۹ هزار نفر
چگونگی جذب منابع
تأمین منابع مورد نیاز کتابخانهها و همچنین غنای روزافزون مخازن و آرشیوهای مدیریت مخطوطات و مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات این سازمان، به دو طریق «خرید منابع» و «اهدا و نذر فرهنگی» انجام میشود.
از ابتدای سال جاری تا پایان مهرماه، در مجموع ۶۱هزار و ۲۵۴ منبع مطالعاتی خریداری و ۸۲هزار و ۹۷۹ منبع مطالعاتی به این سازمان اهدا شده است.
رشد بیش از ۱۲۰ درصدی میزان خریداری منابع سازمان در این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته
رشد بیش از ۸۶ درصدی تعداد منابع اهدایی به سازمان در این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته.
منتخبی از دستاوردهای سازمان در حوزه کتاب و کتابخوانی
خدمات
استقرار سامانه یکپارچه مدیریت کتابخانههای آستان قدس رضوی با ۶۰کتابخانه فعال تاکنون
ادامه اجرای طرح عضویت یکپارچه بهمنظور بهرهمندی اعضا از خدمات تمامی کتابخانههای آستان قدس رضوی
افتتاح پروژه «رادیو کتاب رضوی»
راهاندازی پایگاه نشریات دیجیتال و پایگاه منابع گویای رضوی برای ارائه خدمات نشر و کتابهای صوتی
راهاندازی ۶۴ ایستگاه مطالعه دیجیتال و ۴۶ ایستگاه مطالعه خطی دیجیتال توسط کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی تاکنون در سایر کتابخانهها و مراکز فرهنگی با تأکید بر مناطق محروم کشور
تولید و رونمایی از ۸۲ عنوان کتاب صوتی با بهرهگیری از ظرفیت خادمیاران صوتی در واحد صوت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی در سال جاری
آثار
این سازمان در سال ۱۳۸۰ موفق به دریافت مجوز نشر از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان ناشر دولتی و تخصصی در موضوعات کتابخانه و کتابداری، نسخ خطی، اسناد تاریخی و پژوهشهای موزهای شده و از آن تاریخ همواره بهعنوان ناشری فعال در این زمینه ایفای نقش داشته و تاکنون ۲۸۴ عنوان کتاب منتشر کرده است.
انتشار ۲۹ اثر در سال ۱۴۰۴
علاوه بر نشر کتاب، به همت این سازمان پنج نشریه علمی نیز منتشر میشود.
سایر حوزهها
انعقاد تفاهمنامههای مشترک علمی و فرهنگی در راستای تعامل با مراکز برجسته داخلی و بینالمللی همچون کتابخانه ملی ازبکستان، بنیاد بینالمللی امیر علیشیر نوایی ازبکستان، نهاد کتابخانههای عمومی کشور و دانشگاه مازندران در سال جاری- مرمت و حفاظت ۹۴۶ نسخه خطی، پنج نسخه چاپسنگی و ۷۳ برگ سند نفیس تاریخی در هفت ماهه ابتدای امسال
واگذاری بیش از ۵ هزار تصویر نسخه خطی طبق ضوابط به جامعه محققان، استادان دانشگاه و طلاب علوم دینی در هفت ماهه ابتدای امسال
فهرستنویسی هزارو۵۸۴ نسخه منبع خطی و چاپ سنگی در هفت ماهه ابتدای امسال
برگزاری نشست تخصصی «از سمرقند تا توس» با محوریت نگاهی به میراث مشترک فرهنگی ایران و ازبکستان در جوار حرم مطهر رضوی
تولید ۵۰۰ دقیقه مجموعه مستند «میراثی از سناباد» در قالب ۲۰مستند ۲۵ دقیقهای با محوریت معرفی سازمان کتابخانهها و گنجینه رضوی و پخش از شبکه خراسان رضوی، شبکه جامجم یک و پلتفرمهای رسانهای
خبرنگار: آرزو مستأجر حقیقی