به گزارش مفدا جیرفت ، کمالالدین محمود کرمانی معروف به خواجو، یکی از شاعران قرن هشتم ایران است که در کرمان به دنیا آمد و از جوانی به سیر و سفر پرداخت. آثار او غیر از مثنویاتی که به شیوهی نظامی سروده، شامل قصاید، غزلیات و رباعیات است. خواجو در بسیاری از قالبهای شعری طبعآزمایی کرده و در موضوعات مختلف سخن گفته است و در بعضی از انواع آن از نوآوران است. خواجوی کرمانی میان روزگار سعدی و حافظ میزیسته و آرامگاه او نیز در کنار سعدی و حافظ در شهر شیراز است. با توجه به جایگاه خواجوی کرمانی در تاریخ ادب فارسی، شایسته است که آثار و آرا و زندگی و زمانه او را بیشتر بشناسیم.
معروف شدن خواجوی کرمانی با عنوان «نخلبند شعرا»
خواجو شاعری است که تقلید از شاعران دیگر بسیار در آثار او دیده میشود. برای همین به عنوان «نخلبند شعرا» معروف شده است. مثنوی «روضهالانوار» نه تنها در وزن بلکه در اسلوب شعری تقلیدی از «مخزنالاسرار» است و «گل و نوروز» به پیروی از خسرو شیرین است و «همای و همایون» به شیوه اسکندرنامه است. از نظر سادگی بیان کلام خواجو مثل «ویس و ورامین» فخرالدین اسعد گرگانی است و در قصاید عارفانه هم سبک سنایی را دارد. همچنین برخی «کمال نامه» خواجو را تقلید از «سیرالعباد» سنایی میدانند. مجموعه ابیات خواجو نزدیک ۴۴ هزار بیت است.
خواجوی کرمانی کیست؟
خواجوی کرمانی از نوابغ عالم ادبیات است. وی در سال ۶۷۹ هجری قمری در کرمان متولد شد و در دوران جوانی علاوه بر تحصیل، به مسافرت نیز علاقه داشت. او در طول زندگی خود به مقاصدی نظیر بیتالمقدس، مصر، شام، حجاز و عراق سفر کرد. همچنین خواجوی کرمانی مدتی در شهر بغداد زیست. سپس به ایران برگشت و به شهر شیراز رفت. او مدتی از عمر خود را در جوار فردی به نام ابواسحاق گذراند و از وجود ایشان بهرهها کسب کرد.
خواجوی کرمانی ارتباطی خوب و صمیمی با اشخاصی بنام داشته است؛ کسانی نظیر عماد فقیه کرمانی، سلمان ساوجی (از شاعران قرن هشتم هجری قمری و قصیدهسرایان و غزلگویان معروف)، عبید زاکانی (شاعر و نویسندهی طنز پرداز سدهی هشتم هجری قمری)، شیخ امین الدین بلیانی (از عرفای قرن هفتم و هشتم هجری قمری) و خواجه حافظ شیرازی. سرانجام او در سال ۷۵۲ هجری قمری در شهر شیراز دارفانی را وداع گفت. آرامگاه خواجوی کرمانی در سال ۱۳۱۵ هجری قمری، توسط اداره فرهنگ استان فارس بنا شده است.
دوش میکردم سؤال از جان که آن جانانه کو؟/// گفت: بگذر زان بت پیمان شکن پیمانه کو؟
صبحدم دل را مقیم خلوت جان یافتم///از نسیم صبح بوی زلف جانان یافتم
آثار خواجوی کرمانی
خواجوی کرمانی بهعنوان شاعر پرآوازه خطه کرمان شناخته میشود.حضور خواجوی کرمانی و نقش وی در سالهایی که در شیراز بود، بر هیچکس پوشیده نیست. حافظ شیرازی بسیار از او تاثیر گرفته است و از خواجوی کرمانی میتوان بهعنوان شخصیت اثرگذار بر غزلیات حافظ نام برد.
خواجوی کرمانی -غزلیات -غزل شماره ۳۱:: حافظ -غزلیات - غزل شماره ۱۰
خواجو (بیت ۱): خرقه رهن خانه خمار دارد پیر ما///ای همه رندان مرید پیر ساغر گیر ما
حافظ (بیت ۲): ما مریدان روی سوی قبله چون آریم چون///روی سوی خانه خمار دارد پیر ما
از این ابیات بهخوبی مشخص میشود که چه ارتباط ادبی و معنوی زیبایی بین حافظ و دیوان خواجوی کرمانی وجود دارد. آثار وی شامل دیوان اشعار، مثنوی سام نامه، رساله البادیه، مناظرهی نی و بوریا، سبع المثانی و خمسهی خواجو میشود که از پنج مثنوی به نامهای گل و نوروز، روضه الانوار، کمال نامه، همای و همایون و گوهر نامه تشکیل شده است.
معماری آرامگاه خواجوی کرمانی
بقعهی خواجوی کرمانی معماری چشمگیری دارد. در قسمت پایین و بالای آرامگاه وی دو عدد ستون تعبیه شده است و سقف ندارد. در میان این مکان تاریخی گوری وجود دارد که سطح روی آن منحنی شکل است.