صاحبخبر - رهبر جدید طالبان آماده است مذاکرات صلح با دولت افغانستان را ادامه دهد. اما او باید در صفوف طالبان با مخالفان روند صلح نیز مقابله کند. این موضوع احتمال انشعاب در صفوف طالبان را بیشتر کرده است.
با تغییرات در رهبری گروه طالبان، امید به صلح در افغانستان بیشتر شده است. وزارت امور خارجه افغانستان اعلام کرده که این کشور در هیچ زمانی تا این حد به صلح نزدیک نبوده است. آمریکاییها هم از بهوجود آمدن شانس جدید برای ادامه گفتوگوی صلح در افغانستان سخن گفتهاند.
به گزارش دویچهوله، گروه طالبان یک روز پس از اینکه دولت افغانستان اعلام کرد ملا محمد عمر، رهبر طالبان درگذشته است، مرگ او را تایید کرد. روزنامه اکسپرس تریبون پاکستان نوشت که بیماری سل عامل مرگ ملاعمر بوده است. اگرچه گروه طالبان مرگ رهبر خود را به دلیل بیماری اعلام کرده است ولی به گزارش رسانهها ابهاماتی هم درباره مرگ ملاعمر وجود دارد. احتمال دارد که او توسط خود طالبان، پاکستان، افغانستان یا پهپادهای آمریکایی کشته شده باشد.
درگذشت رهبر شبکه حقانی
چند روز پس از تایید خبر مرگ ملامحمد عمر، یک منبع موثق به بیبیسی گفته است که جلالالدین حقانی، بنیانگذار و رهبر شبکه حقانی هم حدود یکسال پیش درگذشته و در یکی از ولایتهای افغانستان به خاک سپرده شده است. شبکه حقانی یکی از بزرگترین گروههای مسلح شورشی در افغانستان است که علیه دولت این کشور و نیروهای خارجی حاضر در افغانستان میجنگد. جلالالدین حقانی رابطه نزدیکی با رهبران ارشد طالبان داشت و در دوران حاکمیت این گروه بر افغانستان به عنوان وزیر قبایل و سرحدات کار کرده بود.
احتمال انشعاب
ملاحسن رحمانی، عضو شورای کویته طالبان و یکی از نزدیکان ملاعمر در مصاحبه با رسانههای محلی گفته است که او و اکثریت اعضای شورای کویته از تعیین ملااختر محمد منصور به جانشینی ملاعمر ناراضیاند و باید پسر ملامحمدعمر به عنوان رهبر طالبان تعیین میشد. وی تاکید کرده است که ملا منصور در یک گردهمایی کوچک طالبان خود را رهبر اعلام کرده ولی برای دیگران قابل قبول نیست. به گفته ملا رحمانی، اکثریت رهبران طالبان مولوی یعقوب پسر ۲۳ ساله ملا محمد عمر را برای این پست مناسب میدانند.
حرکت اعتراضی در رهبری طالبان نشان میدهد که ملا منصور برای متحد کردن گروه طالبان با چالش سختی روبهرو است. ملا منصور ۵۵ ساله از قوم پشتون قندهار است. وی در دوران حکومت طالبان وزیر بود و با سرنگونی این گروه به پاکستان فرار کرد. رهبر جدید طالبان رابطه نزدیکی هم با پاکستان دارد و بیم آن میرود که او عملا به مجری طرحها و سیاستهای پاکستان در افغانستان تبدیل شود.
احمد سعیدی، تحلیلگر مسایل سیاسی افغانستان به بخش دری دویچهوله گفته است که «آیاسآی» یا سازمان اطلاعات پاکستان در تلاش تعیین اختر محمد منصور بوده است اما برخی رهبران طالبان از مناطق جنوبی افغانستان طرفدار انتخاب محمد یعقوب پسر ملاعمر به عنوان جانشین او بودهاند.
به گزارش روزنامه پاکستانی اکسپرس تریبون، تعدادی از سران طالبان از جمله پسر ۲۶ ساله ملاعمر مذاکرات صلح با دولت افغانستان را رد میکنند. به دلیل جنگ قدرت در رهبری طالبان مذاکرات صلح این گروه با دولت افغانستان جمعه گذشته به تعویق افتاد. احتمالا سران این گروه تلاش میکنند بر سر یک خطمشی واحد به توافق برسند.
شکاف در صفوف طالبان و احتمال تبدیل شدن آن به چندین گروه برای افغانستان کابوسی وحشتناک خواهد بود و روند مذاکرات صلح را به خطر خواهد انداخت. کارشناسان همچنین هشدار میدهند که در صورت انشعاب در رهبری طالبان این امکان نیز وجود دارد که افغانستان سرنوشتی مشابه سرنوشت سوریه، لیبی و یمن پیدا کند.
از طرفی روزنامه آمریکایی واشنگتنپست اعلام کرد به مدارکی دست یافته که نشان میدهد لئون پانتا، رییس وقت سیا در اوایل سال ۲۰۱۱ به رییسجمهور پاکستان گفته که آمریکا از حضور «ملاعمر» سرکرده پیشین طالبان در شهر کراچی خبردار شده است.
به گزارس ایسنا، مقامهای دولت افغانستان اخیرا اعلام کردند که بر اساس اطلاعات آنها «ملاعمر» در آوریل ۲۰۱۳ در پاکستان درگذشته است. سخنگوی اداره امنیت ملی افغانستان نیز در همان روز گفت که ملاعمر در بیمارستانی در شهر کراچی به شکل مرموزی درگذشته است.
یک روز پس از آن گروه طالبان نیز طی بیانیهای خبر درگذشت سرکرده خود را تایید کرد اما گفت که او تا هنگام مرگ هرگز افغانستان را ترک نکرد. با این حال واشنگتن پست بر مبنای اسناد دیپلماتیکی که به دست آورده، عنوان کرد که لئون پانتا در دیدار با آصفعلی زرداری، رییسجمهور وقت پاکستان به او گفته که آنها اطلاعاتی در دست دارند که نشان میدهد ملاعمر در بیمارستان دانشگاه آغاخان در شهر کراچی تحت درمان است. این روزنامه بر مبنای سند دیگری نوشته است که معاون مشاور امنیت ملی آمریکا در امور افغانستان و عراق و دستیار رییسجمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۰ به مقامهای پاکستانی گفته بود با آنکه پاکستان تلاشهای زیادی برای جلوگیری از پناه گرفتن تروریستها در خاک خود کرده اما رهبران ارشد شورای کویته از جمله ملاعمر در مناطق میان کویته و کراچی ساکن هستند.
با این حال سخنگوی سفارت پاکستان در واشنگتن گفت که مرگ ملاعمر در پاکستان و اطلاع مقامهای پاکستانی از حضور وی در این کشور ادعایی بیاساس است.
وی به واشنگتنپست گفت: اطلاعات واضحی در مورد زمان و مکان مرگ ملاعمر وجود ندارد و در بیانیه گروه طالبان نیز قاطعانه گفته شده وی هیچوقت افغانستان را ترک نکرده است. مقامهای آمریکایی از اظهارنظر در رابطه با اسنادی که واشنگتنپست میگوید به آن دست یافته است، خودداری کردهاند.
تاکید آمریکا بر طالبان برای دستیابی به صلح با کابل
آمریکا به طالبان تاکید کرد فرصت مغتنم برای دستیابی به صلح با دولت کابل را از دست ندهد. به نوشته روزنامه نیشن، این تاکید از جانب دولت واشنگتن پس از آن مطرح شد که پاکستان اعلام کرد طالبان و کابل نشست جدید خود را به خاطر انتشار اخبار مربوط به مرگ ملاعمر، رهبر طالبان به تعویق انداختهاند.
معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت: این یک فرصت مغتنم برای همکاری است و ما به طالبان تاکید میکنیم از این فرصت نهایت بهره را ببرد و به صلح با دولت افغانستان برسد و صلح را در کشور برقرار سازد. وی ادامه داد: دولت اسلامآباد نقش بسیار سازندهای در روند سازش صلح میان کابل و طالبان ایفا کرده و ما خواهان تداوم این نقش سازنده هستیم.
معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تاکید کرد که زمان مناسب برای مذاکرات سازش و صلح فرارسیده و این فرصت مغتنمی است. طالبان میتواند دعوت دولت کابل را برای پیوستن به روند صلح بپذیرد و در نهایت بخشی از سیستم مشروع سیاسی در یک افغانستان متحد و منسجم شود که از جانب جامعه بینالملل حمایت میشود یا میتواند راه نبرد و مقابله با دولت افغانستان و بیثبات کردن کشور را انتخاب کند. زمان مناسب برای دستیابی به صلحی پایدار در افغانستان همین الان است.∎