نیکنام ارشدنیا

چرخش سیاسی دولت‌هایی که تا دیروز در صف حامیان داعش بودند از تحولات شگفت سیاسی است. رهبران ترکیه در چرخشی، برای نخستین بار موضعی سخت در قبال تکفیری‌های داعش در پیش گرفته‌اند. سران حزب حاکم عدالت و توسعه پس از یک سال سرسختی سرانجام به امریکا صدور مجوز دادند تا از پایگاه اینجرلیک حملاتی را به داعش در سوریه سازماندهی کند. همزمان با این تصمیم، مقامات و نظامیان ترکیه خود نیز به جنگ این گروه در سوریه رفتند.
ورود ترکیه به نزاع با داعش علل متعددی دارد که بخش مهمی از آنها ناشی از تغییرات جهانی و منطقه‌ای و بخشی دیگر نتیجه سیاست‌های اشتباه دولتمردان آنکاراست . داستان ورود ترکیه به ماجرای داعش نیز از این قرار است که در قسمت جنوبی این کشور که جمعیت آن را کردها تشکیل می‌دهند به سبب محیط نا امن بیرونی دچار چالش امنیتی شده و تروریست‌ها با رخنه به نوار مرزی ترکیه حوادث خونباری همچون حادثه شهر سوروچ رقم زدند. رهبران ترکیه سرریز شدن درگیری‌های سوریه به خاک خود را تهدیدی علیه ثبات و آرامش داخلی خود می‌بینند.
عامل بعدی که باید در ورود ترکیه به نزاع با داعش دخیل دانست مسأله کردها و آینده سیاسی این گروه عظیم جمعیتی در ترکیه و سوریه است. بعد از ماجرای کوبانی و مقاومت کردها در برابر جنگ‌سالاران داعش که برای نخستین بار طلسم شکست‌ناپذیری داعش را شکستند کردها با انگیزه‌تر از گذشته جبهه نبرد را در سوریه بر ضد داعش در اختیار گرفته‌اند. این امر، مسأله خودمختاری و به تبع آن تشکیل کشور مستقل کردها در شمال را تقویت کرده است. چنین برداشتی از عملکرد کردها باعث بروز نگرانی‌های گسترده در محافل سیاسی و امنیتی ترکیه نسبت به آینده ژئوپلیتیکی منطقه شده است. در طول تاریخ 92 ساله استقلال ترکیه، مسأله کرد‌ها از بزرگترین چالش دولت‌های این کشور بوده و هنوز به عنوان پاشنه آشیلی برای دولتمردان ترکیه باقی مانده است. در حال حاضر، با توجه به تحولات منطقه زمینه‌ای برای بروز ناسیونالیسم کردی فراهم شده که می‌تواند موجب ورق خوردن برگ جدیدی در تحولات سیاسی ترکیه شود.
از این رو، آنکارا بیش از هر زمان دیگری نگران خودمختاری کردها در شمال سوریه و حتی کردهای ساکن در ترکیه است. راز حمایت ترکیه از داعش در همین نکته بود که اردوغان و اطرافیانش در صدد بودند از داعش به عنوان وسیله‌ای برای سرکوب کردن کردهای مخالف خود بهره‌برداری کنند، اما آنچه در واقعیت میدان روی دارد خارج از کنترل و خواسته رهبران ترکیه بود. کردها نه تنها تضعیف نشدند، بلکه به نیروی آوانگارد در مبارزه با داعش تبدیل شدند. متعاقب قدرت‌گیری کردهای سوریه در برابر داعش، کردهای ساکن ترکیه ضمن نارضایتی از سیاست‌های اردوغان خواستار حمایت از هم‌کیشان و هم‌زبانان خود شدند.
در چنین شرایطی رهبران عدالت و توسعه نه تنها در حصول اهداف سیاسی و استراتژیک خود ناکام ماندند، بلکه با خطری به مراتب شدید‌تر از گذشته مواجه شدند. از این رو، ترکیه امروز در تصمیمی دیرهنگام با ورود به ائتلاف ضد داعش به دنبال کاستن از انتقادات داخلی و بین‌المللی و همچنین حفظ و حراست از امنیت مرزهای سیاسی و امنیتی خود برآمده است.