گروه بينالملل – علي ودايع: وارثان تفکر عثماني در آنکارا که جنگ سوريه را با همکاري شوراي همکاري خليج فارس و آل سعود شعله ور کرده بودند حالا نه تنها دمشق را به چنگ نياوردهاند بلکه ترکيه را نيز از دست ميدهند، اين وضعيت کشنده موجب سرگيجه آنکارا شده است.به گزارش انتيوي، ارتش ترکيه همزمان با حملات خود به مواضع داعش در سوريه بمباران پايگاههاي حزب کارگران کردستان اين کشور را نيز آغاز کرد و بامداد ديروز (شنبه) در چندين نوبت مواضع پ.ک.ک در عراق و کوهستانهاي ترکيه را بمباران کرد.
ميتوان گفت اگر ترکيه از شورشيان عليه اسد حمايت نميکرد يا حداقل خاک خود را به کانال ترانزيت تروريستهاي تکفيري چند مليتي تبديل نکرده بود تا امروز نه وضع جنگ داخلي سوريه اين گونه بود و نه داعش ايجاد ميشد. رويکرد اردوغان در جلوگيري از امدادرساني به کوباني در جريان کشتار مردم اين شهر که سال گذشته به وقوع پيوست و سرکوب منتقدان حمايت از داعش نشان داده است که به دليل مراودات اقتصادي و نظامي هيچ تهديدي از سوي تروريستهاي تکفيري احساس نميکند. اتهام همکاري و هماهنگي نيروهاي امنيتي اسفند سال گذشته حين انتقال پيکر پادشاه عثماني به خاک ترکيه پررنگ شد و در جريان افشاگري روزنامه حريت درباره انتقال تجهيزات نظامي ماجرا علني شد.
نکته جالب درباره چرخش مالي تروريستهاي تکفيري اينجاست که قاچاق نفت بيشتر به ترکيه قاچاق ميشود، منبع اصلي درآمد داعش است و اين اموال توسط داعش به طور جزئي براي پرداخت حقوق ماهانه نيروهاي خود و فراهم آوردن امکانات لازم براي خانوادههايشان از آن استفاده ميشود.
همه ميدانند که انفجار انتحاري هفته گذشته داعش در شهر سوروچ که منجر به کشته شدن 31 تن و 110 نفر زخمي شد به هيچ وجه دولت ترکيه را آزرده خاطر نکرد ولي نقطه آغاز عمليات ارتش ترکيه شد. اردوغان با بهرهگيري از فرصت ايجاد شده توانسته است هجوم به مخالفان داخلي خارج از نظام حاکم ترکيه را محقق سازد و در همين چارچوب 650 نفر در ترکيه بازداشت شدهاند که در ميان آنها علاوه بر اعضاي داعش و پ.ک.ک.، اسلامگراهاي معتدل و چپهاي راديکال و کردها و اعضاي «جماعت فتحالله گولن» نيز وجود دارند. امروز، اردوغان دردسر اصلي خود را نه داعش، بلکه کردها ميداند. زيرا، کردها با تسخير «تل ابيض» و «عين عيسي» راههاي مواصلاتي را در کنترل خود گرفته، مانع کمکرساني ترکيه به داعش شدهاند. شورشيان تحت حمايت ترکيه از همکاري نيروهاي کرد با ارتش سوريه ظرف 3سال گذشته به شدت خشمگين بودهاند و از تهاجم ترکيه به عنوان فرصتي براي انتقام ياد ميکنند. آنکارا از يک ماه پيش اقدام به تشکيل منطقه حائل در مرز سوريه کرده است و اين اقدام هيچ زياني براي داعش نخواهد داشت و برعکس به نفع آن خواهد بود. زيرا، ترکيه در ايجاد اين منطقه حائل با نيروهاي مردميکرد درگير خواهد شد و تضعيف کردها نيز عملا به نفع تروريستهاي تکفيري خواهد بود.
درهمين حال، داعش به مانند گرگهايي که اردوغان آنها را پرورش داد، ترکيه را تهديد کرده اند. تروريستهاي تکفيري پس از حملات ارتش ترکيه در بيانيهاي تهديد کرده که در صورت عدم بازگشايي گذرگاههاي «باب الهوي» و «باب السلامة» که مقامات ترکيه پس از کنترل داعش بر شهرک «اعزاز» سوريه آن را بستند، رجب طيب اردوغان، رئيس جمهوري ترکيه را ترورکرده و حملاتي شديد را در داخل خاک اين کشور انجام ميدهد. «اگ سکين» متخصص مسائل ترکيه در تحليلي که موسسه مطالعات ژئوپلتيک آياچاس IHS لندن آن را منتشر کرد، ميگويد: «ترکيه تاکنون مبارزه با نيروهاي بشار اسد رئيسجمهور سوريه را به دولت اسلاميترجيح ميداد. تحولات روزهاي اخير نشان داد که اين سياست تغيير يافته است«.
اين پژوهشگر معتقد است، «ترکيه همچنين احتمال دارد در پي تضمين موضع خود در سوريه در برابر افزايش قدرت تهران حاميوفادار دولت دمشق در اين کشور باشد. اين افزايش قدرت تهران بعد از توافق اخير درباره پرونده هستهاي ايران نمودار شده است.»
موافقت آنکارا با استفاده آمريکا از پايگاه اينجرليک در جنوب ترکيه براي اجراي حملات در سوريه سکويي ايده آل براي واشنگتن براي مقابله داعش ايجاد ميکند و پاياني بر تنش بين آنکارا و واشنگتن خواهد بود. آمريکا بر اتخاذ چنين تدبيري اصرار داشت.
«مايکل استفنس» گفت: «در منطقه پايگاههاي ديگري وجود داشت که آمريکا ميتوانست از آنها استفاده کند اما حضور در حدود صد کيلومتري منطقه تماس برتري بزرگي در زمينه تدارکات و حملات زميني ايجاد ميکند.»
در اين چارچوب حملات ترکيه خبرها از توافق با آمريکاييها براي ايجاد منطقه پرواز ممنوع در سوريه نزديک مرز ترکيه حکايت دارد. ترکيه با اين اقدام تلاش ميکند جنگندههاي سوريه را ساقط نمايد موضوعي که تا کنون با مخالفت شديد واشنگتن مواجه شده بود. ناگفته نماند شايعاتي وجود دارد که آمريکاييها در تهاجم به مواضع تروريستهاي تکفيري با دمشق هماهنگي و تبادل اطلاعاتي دارند.
هدف ترکيه از تهاجم همزمان به داعش و پ.ک.ک هرچه بوده باشد احتمال ازسرگيري شورش کردهاي اين کشور را در روزهايي که هنوز دولت انکارا تشکيل نشده است تشديد ميکند. ديروز، پ.ک.ک با انتشار بيانيهاي اعلام کرد، پس از حمله شبانه هواپيماهاي ترکيه به کمپهاي آنها در شمال عراق آتشبش با آنکارا ديگر معنايي ندارد. در متن اين بيانيه آمده است: «به دنبال تشديد حملات هوايي از سوي ارتش اشغالگر ترکيه، آتشبس ديگر بيمعناست.»
با اعلام اين خبر شبهنظاميان پ.ک.ک در کوهستانهاي قنديل عراق و در ديگر مناطق هممرز با ترکيه به حالت آمادهباش درآمدهاند.
با وجود اينکه احمد داوود اوغلو، نخستوزير ترکيه روز گذشته تاکيد کرده بود که به مذاکرات صلح با پ.ک.ک پايند است، اما خروج يکجانبه اين حزب از مذاکرات به معناي بازگشت درگيريها ميان دو طرف است که بيش از چهار دهه است ادامه دارد. دولت ترکيه در سالهاي گذشته تلاش بسياري کرد تا کردها را بر سر ميز مذاکره بنشاند و در اين راستا امتيازاتي را به آنها داد و توافقهايي ميان دو طرف به امضا رسيد که براساس آن کردها تحرکات نظاميخود را کنار گذاشتند و شاخه نظامي پ.ک.ک از ترکيه خارج شد. در صورت نهايي شدن آن بار ديگر درگيري و خشونت به اين کشور باز خواهد گشت.در تحليل وضعيت ترکيه ميتوان گفت که اگر اردوغان همان گونه که نتوانست دمشق را فتح کند و در جريان انتخابات پارلماني شکست خورد به زودي طعم سرب گداخته جنگ سوريه را در دمشق نيز احساس کرده و ترکيه به ميدان جنگ تبديل خواهد شد. قطعا درگيريها فقط در مناطق مرزي سوريه باقي نخواهد ماند. بازي عثمانيها هرلحظه ممکن است باروت تکفيريها و پ.ک.ک را همزمان منفجر نموده و در اين وضعيت منتقدان اردوغان که کرسيهاي زيادي را در مجلس ترکيه تصاحب کردند آنکارا را فتح کنند.
∎