صاحبخبر - دسترسی هواپیماهای باری ایران به فرودگاههای اتحادیه اروپا
براساس بخشی از توافق برنامه جامع اقدام مشترک ایران و کشورهای 1+5 برای اولین بار پس از سه دهه تحریم غیرعادلانه، ممنوعیت خرید هواپیمای مسافربری مرتفع و امکان بازسازی ناوگان هوایی کشور و ارتقای ایمنی پروازها فراهم خواهد شد.
روز گذشته برابر ۱۴ ژوییه ۲۰۱۵ شاهد فرجام طولانیترین ماراتن دیپلماسی قرن ۲۱ بودیم و بر سر برنامه جامع اقدام مشترک ایران و کشورهای 1+5 توافق شد.
یکی از بخشهایی که طی ۳۶ سال گذشته از انقلاب اسلامی ایران مورد تحریمهای ظالمانه قرار گرفت، صنعت هوانوردی کشور بود که به طور مستقیم با جامعه بینالملل در ارتباط است.
سر باز زدن از ارایه اسناد و مدارک هوانوردی مرتبط با نوع هواپیماها به ایران، ممانعت از سوخترسانی به هواپیماهای ایرانی در برخی فرودگاههای دنیا، عدم فروش مستقیم هواپیما و قطعات آن به کشور، جلوگیری از ارایه خدمات به هواپیماهای ایرانی و تامین تجهیزات کمکناوبری فرودگاههای ایران بخشی از تحریمهای وضعشده علیه صنعت هوانوردی ایران در سالهای متمادی پس از تحریم بود؛ تحریمهایی که گرچه منجر به کاهش خدمات تجاری و بازرگانی، افزایش عمر ناوگان هوایی کشور و عدم رقابت ایران با کشورهای منطقه در این بخش شد اما نتوانست صنعت هوانوردی کشور را زمینگیر کند.
وضعیت تحریمهای وضعشده علیه صنعت هوانوردی به قدری بود که به گفته یکی از مسوولان سازمان هواپیمایی کشوری در گذشته، حتی برخی فرودگاههای دنیا از باد کردن لاستیک هواپیماهای ایرانی خودداری میکردند که این موضوع میتواند عمق تحریمهای ظالمانه علیه بخش هوانوردی ایران را نشان دهد.
تامین و خرید هواپیما توسط ایرلاینها از جدیترین چالشهای صنعت هوانوردی در دوران تحریم بود که عمر ناوگان هوایی ایران را به حدود ۲۲ سال افزایش داد که بر اساس توافق برجام طلسم ۳۶ ساله ممنوعیت خرید هواپیما شکسته شد.
البته در این مدت شرکتهای هواپیماساز دنیا به صورت ضمنی آمادگی خود را برای تعامل و مراودات با ایران نشان میدادند اما با توجه به اینکه از طرف جامعه بینالملل با تهدید مواجه میشدند، امکان همکاری با ایران را نداشتند. در مجموع به رغم تمام این مشکلات صنعت هوانوردی جمهوری اسلامی ایران توانست بخش عمدهای از نیازهای خود را از بازارهای بینالمللی به طور غیرمستقیم تامین کند.
ضمن اینکه آسمان امن و موقعیت ژئوپلتیک ایران فضای مناسبی را برای عبوری ایرلاینهای خارجی فراهم کرده بود به طوری که حتی در مقاطعی با وجود تحریمهای بینالمللی اما هواپیماهای اروپایی و آمریکایی از آسمان ایران عبور میکردند و این مجوز به آنها داده میشد.
لغو ممنوعیت پس از سه دهه
اما از روز گذشته که شاهد فرجام برنامه جامع اقدام مشترک ایران و کشورهای 1+5 بودیم، بر اساس توافق حاصلشده تحریمهای بخش هوانوردی کشور بعد از سه دهه برداشته خواهد شد و میتواند آغازی برای فصل جدیدی از مراودات بینالمللی ایران و جهان در صنعت هوانوردی باشد.
براساس اهم موارد مندرج در برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و کشورهای 1+5 که در سایت وزارت امور خارجه ایران منتشر شده است، مولفههایی که در پی خواهند آمد، خلاصهای از برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و 1+5 است که در تاریخ ۲۳ تیر ۱۳۹۴ بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای 1+5 مورد توافق واقع شد.
در نتیجه این توافق برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) ایران و شش کشور بزرگ دنیا، تحریمهای اقتصادی و مالی در حوزههای بانکی، مالی، نفتی، گازی، پتروشیمی، تجاری، بیمه و حملونقل وضعشده توسط اتحادیه اروپایی و آمریکا که به بهانه برنامه هستهای ایران بود، در ابتدای اجرای توافق به طور یک جا لغو میشوند.
براساس توافق برجام، برای اولین بار پس از سه دهه تحریم غیرعادلانه، ممنوعیت خرید هواپیمای مسافربری مرتفع و امکان بازسازی ناوگان هوایی کشور و ارتقای ایمنی پروازها فراهم خواهد شد.
براساس یکی از این بندها که مرتبط با صنعت هوانوردی است، تحریمها و تدابیر محدودکننده در خصوص دسترسی به فرودگاههای اتحادیه اروپایی برای هواپیماهای باری ایرانی لغو میشود.
همچنین «ایالات متحده اجازه فروش هواپیماهای مسافری و قطعات و خدمات مربوطه به ایران؛ مجوز اینکه اشخاص غیرآمریکایی که در مالکیت یا کنترل اشخاص آمریکایی هستند، به نحو منطبق با این برجام با ایران مشارکت کنند و مجوز واردات فرش و مواد غذایی از مبدا ایران به آمریکا را صادر خواهد کرد.»
چراغ سبز هواپیماسازان غربی
به گزارش وزارت راه و شهرسازی، مراودات بینالمللی ایران در بخش هوانوردی فقط یک طرفه به سود ایران نخواهد بود به طوری که خبرگزاری رویترز اخیرا در گزارش خود اعلام کرد «شرکتهای هواپیماسازی غربی به دنبال معاملات میلیارد دلاری با ایران در صورت توافق در برنامه هستهای هستند تا یکی از نویدبخشترین بازارهای هواپیمایی دنیا از قرنطینه خارج شود.»
در بخشی از این گزارش آمده بود: بدینوسیله شرکتهای ایرباس، بویینگ و دیگر سازندگان هواپیما میتوانند حدود ۲۰ میلیارد دلار سود کنند و برای ایران نیز به معنای رهایی از هواپیماهای قدیمی است. این عبارات نشان میدهد افزایش مبادلات بازرگانی و تجاری با ایران تنها به نفع جمهوری اسلامی ایران نیست بلکه منفعت طرفهای خارجی را نیز به دنبال دارد. در همین زمینه وزیر راه و شهرسازی در سفر اخیر خود به فرانسه در آکادمی دیپلماتیک بینالمللی این کشور با اعلام ظرفیت سرمایهگذاری ۸۰ میلیارد دلاری در حوزه حملونقل ایران به فرانسویها هشدار داد چنانچه موضع خود را در قبال ایران تغییر ندهند، با خطر از دست دادن این فرصت روبهرو خواهند بود.
ورود حسابشده ایران
وزیر راه و شهرسازی چندی پیش نیز در مراسم سالگرد تاسیس شرکت فرودگاههای کشور یادآور شد: «تحریمها به ما آموخت که چگونه باید با جامعه بینالملل مذاکره و معامله کرد، بنابراین ایران پای هر معاملهای نمینشیند.»
روند اجرای توافق
بر اساس توافق برنامه جامع اقدام مشترک، بر اساس تفاهم صورتگرفته ابتدا شورای امنیت اقدام به صدور قطعنامه جدید برای تایید برجام و لغو قطعنامههای قبلی میکند.
- سپس اتحادیه اروپایی و آمریکا تصمیمات توافق شده برای لغو تحریمهای مالی و اقتصادی مرتبط با هستهای را اتخاذ خواهند کرد.
- به زودی ایران اقدامات لازم را برای اجرای تعهدات خود وفق برجام آغاز میکند.
- اتحادیه اروپایی و آمریکا نیز تمهیدات لازم برای اجرایی کردن تعهداتشان و تدوین دستورالعملها و آییننامههای اجرایی لازم و توجیه مراجع ذیربط دولتی و موسسات و بنگاههای اقتصادی اتخاذ خواهند کرد.
- این اقدامات متناظر به نحوی انجام خواهد شد که در «روز اجرای توافق» همزمان با تایید اقدامات ایران توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اجرای تمامی تحریمهای مقرر شده، متوقف خواهد شد.∎