صاحب‌خبر - گروه بین‌الملل: بعد از کودتا در مالی، بورکینافاسو و نیجر که علیه دولت‌های همپیمان با فرانسه انجام شد، این بار یک کودتا در گابن علیه رئیس دولت این کشور که یکی از متحدان قدیمی پاریس بود انجام شد که نشان می‌دهد موجی از کودتاها در آفریقا علیه فرانسه شکل گرفته و این کودتاهای نظامی با استقبال مردم هم روبه‌رو شده است. آخرین موج کودتاهای مردمی علیه غرب دهه‌های 50 و 60 میلادی در کشورهای عربی رخ داد؛ کودتای نظامیان در کشورهای عربی مانند مصر، لیبی، یمن، عراق و سوریه که منافع غرب بویژه انگلیس را در آن زمان به خطر انداخت. اکنون به نظر می‌رسد موج جدید کودتای نظامیان علیه استعمارگری فرانسه در آفریقا در حال شکل‌گیری است و مردم و ارتشیان این کشورها خواستار خروج نظامیان فرانسوی و کوتاه کردن دست پاریس از کشورهای‌شان هستند. بیش از ۱۰ افسر ارشد ارتش گابن دیروز در بیانیه‌ای که در شبکه تلویزیونی «گابن ۲۴» قرائت شد، اعلام کردند پس از اعلام پیروزی «علی بونگو» برای سومین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور، قدرت را به دست گرفته، نتایج انتخابات را لغو کرده و تمام نهادهای این جمهوری را منحل کرده‌اند. رئیس گارد ریاست‌جمهوری گابن گفت: رئیس‌جمهور گابن، علی بونگو اوندیمبا استعفا کرد اما تمام حقوق مدنی‌اش محفوظ است. به گزارش ایسنا، دولت گابن متحد فرانسه است و رابطه بسیار نزدیکی با این کشور دارد و تنش‌ها در این کشور واقع در غرب آفریقا در نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری و قانونگذاری که یکشنبه گذشته برگزار شد، تشدید شد. کمیسیون انتخابات این کشور اعلام کرد بونگو با کسب 64.27 درصد آرا برای سومین بار در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شده است. این نتیجه در یک انتخابات سراسری که شاهد تاخیر بود به دست آمد و مخالفان نتایج آن را به چالش کشیدند. ناظران بین‌المللی در روند انتخابات غایب بودند، اینترنت پس از رای‌گیری قطع و منع رفت و آمد شبانه در سراسر کشور اعمال شد. ارتش می‌گوید انتخابات سراسری اخیر اعتباری ندارد و نتایج آن باطل است. پرسنل نظامی در تلویزیون گابن ظاهر شده و از ابطال نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری که منجر به پیروزی «علی بونگو اوندیمبا» رئیس‌جمهور کنونی شد، خبر دادند و گفتند ارتش گابن به رژیم فعلی در این کشور پایان می‌دهد. همچنین خبرگزاری فرانسه گزارش کرد افسران ارتش مرزهای کشور را تا اطلاع ثانوی بسته‌اند. افسران نظامی‌ای که قدرت را به دست گرفته‌اند، می‌گویند نماینده همه نیروهای امنیتی هستند. گروهی که اعلام کرده قدرت را به دست گرفته بیش از ۱۰ افسر هستند. آنها از چیزی با عنوان «کمیته مرحله گذار و بازگرداندن موسسات به کشور» صحبت می‌کنند. به گفته این افسران، آنها تصمیم گرفتند از «ترس وقوع آشوب در کشور در نتیجه سیاست دولتی غیرمسؤول به دفاع از گابن به پا خیزند». همچنین صدای تیراندازی در «لیبرویل» پایتخت این کشور شنیده شده است. رویترز گزارش داد بعد از اعلام به دست گرفتن قدرت توسط افسران ارتش، اینترنت در گابن پس از قطع 3 روزه مجددا وصل شده است. حوادث گابن در حالی است که ارتش نیجر 26 ژوئیه در اقدامی مشابه در تلویزیون دولتی برکناری «محمد بازوم» رئیس‌جمهور این کشور و بازداشت او در محل اقامتش، بسته شدن مرزها و اعمال مقررات منع رفت و آمد در کشور را اعلام کرد. در این میان شرکت معدن فرانسه با نام ارامت (Eramet) پس از به دست گرفتن قدرت توسط ارتش گابن، فعالیت خود را به حالت تعلیق درآورد. «الیزابت بورن» نخست‌وزیر فرانسه در نخستین واکنش پاریس به حوادث گابن گفت پس از اینکه ارتش در گابن قدرت را به دست گرفته، کشورش از نزدیک وضعیت این کشور را دنبال می‌کند. پس از اعلام برکناری بونگو از قدرت توسط ارتش، شماری از مردم گابن در حمایت از ارتش به خیابان‌های لیبرویل آمدند. سفارت فرانسه در لیبرویل به شهروندان خود در گابن توصیه کرد با توجه به حوادث جاری در خانه بمانند. خبرگزاری فرانسه اعلام کرد علی بونگو تحت حبس خانگی قرار گرفته است. رهبران کودتای گابن از دستگیری اعضای دولت و رژیم رئیس‌جمهور علی بونگو به اتهام خیانت بزرگ خبر دادند. رهبران کودتای گابن گفتند: علی بونگو اوندیمبا، رئیس‌جمهور در حصر خانگی است و یکی از پسرانش به اتهام «خیانت» دستگیر شده است. آنها در بیانیه‌ای که در تلویزیون دولتی قرائت شد، گفتند: رئیس‌جمهور علی بونگو در کنار خانواده و پزشکانش در حبس خانگی است. نیکلاس هاک، خبرنگار الجزیره از داکار در سنگال گزارش داد حضور شدید نیروهای امنیتی در خیابان‌های لیبرویل (پایتخت) محسوس است. هاک گفت: «به نظر می‌رسد نیروهای گارد ریاست‌جمهوری کنترل کاخ ریاست‌جمهوری را در دست گرفته‌اند و آنها در اطراف مجلس ملی و سنا موضع‌گیری کرده‌اند. رئیس‌جمهور ۶۴ ساله گابن که از زمان اعلام کودتای افسران ارشد ارتش گابن از سرنوشتش خبری در دست نبود و خانواده‌اش از سرنوشت او اظهار بی‌اطلاعی کرده بودند، در نخستین واکنش به کودتای نظامی رخ داده، از مردم کشورش خواست به میدان بیایند. به نوشته آسوشیتدپرس، علی بونگو اوندیمبا از مردم گابن خواست «سر و صدا» به پا کنند و اعلام کرد در مقر اقامتش تحت بازداشت قرار دارد. این چندمین کودتا علیه دولت‌های وابسته به فرانسه در آفریقاست. بعد از مالی، بورکینافاسو و نیجر، این بار گابن شاهد کودتا علیه پاریس بود. گابن، در غرب آفریقای مرکزی در همسایگی خلیج گینه در سواحل شرقی اقیانوس اطلس قرار گرفته ‌است و با کشورهای جمهوری کنگو، کامرون و گینه استوایی همسایه است. این کشور یکی از مهم‌ترین متحدان فرانسه در آفریقای مرکزی به شمار می‌آید که از سال ۲۰۰۹ (به مدت ۱۴ سال) تحت ریاست‌جمهوری علی بونگو اوندیمبا اداره می‌شد. گابن که از سال ۱۸۸۶ از مستعمرات استوایی فرانسه بود و بعد از یک قرن ظاهرا مستقل شد، از سال ۱۹۶۴ شاهد جنگ خارجی و داخلی یا کودتا نبوده‌ اما نزدیک ۵ دهه گردش قدرتی در آن شکل نگرفته است. علی بونگو فرزند عمر بونگو دیکتاتور گابن است که پدرش 40 سال بر این کشور حکومت کرد و از متحدان اصلی فرانسه در آفریقا به شمار می‌رفت. این خاندان دارای ثروتی عظیم است. از شنبه گذشته یعنی یک روز قبل از برگزاری انتخابات، سطح تنش‌ها در این کشور در بحبوحه هراس از ناآرامی‌ها پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری و پارلمانی بالا رفته بود. عدم حضور ناظران بین‌المللی، تعلیق فعالیت برخی رسانه‌های خارجی، قطع اینترنت و اعمال منع آمد و شد شبانه در سراسر کشور هم بر نگرانی‌ها درباره شفافیت این انتخابات افزوده بود. اینترنت تا 3 روز قبل در این کشور قطع بود. گابن با درآمدهای حاصل از فروش نفت، منگنز و کاکائو و جمعیت نسبتا کم، یکی از ثروتمندترین کشورهای آفریقایی از نظر تولید ناخالص داخلی سرانه است اما طبق گزارش بانک جهانی، یک سوم جمعیت آن هنوز زیر خط فقر زندگی می‌کنند، به همین دلیل انتقاد و اعتراض‌های ملی و مردمی به نوع حکومت‌داری رئیس‌جمهوری هیچ وقت از بین نرفته و وی همواره متهم می‌شد به اینکه سیاست‌های دولت فرانسه را در کشور اجرا می‌کند. این هشتمین کودتا در مناطق غربی و مرکزی قاره آفریقا از سال ۲۰۲۰ به بعد به شمار می‌آید. پیش‌تر در گینه، بورکینافاسو، چاد و نیجر نیز کودتاهایی شکل گرفته بود. همانطور که اشاره شد آخرین کودتا مربوط به نیجر است که ۲۶ ژوئیه گذشته رخ داد که البته با حمایت کامل مردم از آن علیه حاکمیت مورد پشتیبانی و هدایت فرانسه همراه شد. در هر حال احساسات ضد فرانسه طی سال‌های اخیر در اغلب کشورهای آفریقا بویژه در مجموعه کشورهای فرانکوفونی قاره آفریقا در غرب و مرکز این قاره تقویت شده است و این روند در آخرین مورد منجر به بروز کودتا در نیجر شد و در گابن نیز خود را بار دیگر به شکل کودتا نشان داد. البته این نخستین بار نیست که سلطه رئیس‌جمهوری نزدیک به پاریس در گابن به خطر می‌افتد؛ هفتم ژوئیه ۲۰۱۹ که او برای مداوا به مراکش رفته بود، اعضای نیروهای مسلح اعلام کودتا کرده و «شورای احیای ملی» تشکیل دادند که هدف آن «احیای دموکراسی در گابن» بود. این در حالی بود که آمریکا در پی نگرانی از ناآرامی‌های کشور کنگو در همسایگی گابن، تنها یک روز پیش از کودتا ۸۰ تن از نیروهایش را به گابن فرستاده بود. کمی بعد دولت مرکزی گابن اعلام کرد دوباره کنترل شرایط را به دست گرفته و کودتا خنثی شده است. در سال‌های اخیر مستعمره‌های سابق فرانسه یکی پس از دیگری از سلطه ارباب سابق خود خارج شده‌اند و آنطور که از شواهد پیداست، امروز نوبت به گابن رسیده است. فرانسه برای نخستین بار از طریق امضای «پیمان‌های حفاظت» با مقامات محلی وقت در سال‌های ۱۸۳۹ و ۱۸۴۱ به گابن پا گذاشت، تا اینکه در ۱۸۸۵ رسما گابن را به عنوان مستعمره خود اعلام کرد. پس از نزدیک به یک قرن استعمار، گابن در ۱۹۶۰ اعلام استقلال کرد اما چهره‌هایی که در این کشور به قدرت رسیدند، مانند بسیاری از دیگر مستعمره‌های فرانسه، مواضعی نزدیک به پاریس داشتند. گابن هرگز به معنای واقعی کلمه از استعمار فرانسه خارج نشد و تلاش نظامیان فرانسوی برای سرنگون کردن دولت گابن در ۱۹۶۴، شاهدی بر این ادعاست. از ۲۰۰۸ تا امروز حدود ۱۰ هزار فرانسوی در گابن زندگی و کار می‌کنند و گردان ششم پیاده‌نظام نیروی دریایی فرانسه نیز در این کشور مستقر است. پس از سرنگونی حکومت محمد بازوم در نیجر توسط نظامیان این کشور که با استقبال مردمی هم همراه شد، حالا به نظر می‌رسد پاریس یکی دیگر از متحدان خود در آفریقا را از دست داده است. مکرون قصد داشت در چند سال اخیر چهره مثبت و خوبی از خود برای کشورهای آفریقایی ترسیم کند که با انجام این کودتاها شکست خورد.∎​