در این گزارش که در شماره روز سه شنبه شانزدهم تیر 1394 خورشیدی به قلم جیران عزیزی انتشار یافته ، می خوانیم: یونانی ها سرانجام انتقام 5 سال ریاضت سخت اقتصادی را از اروپا گرفتند و با نوشتن «نه» در برگه رأی سران حوزه یورو را تحقیر کردند تا همان طور که الکسیس سیپراس، نخست وزیر چپگرای این کشور در چند ماه گذشته از آنان خواسته بود، مانع از ادامه تحقیر آتن در اروپا شوند. نتایج نهایی رفراندوم روز یکشنبه یونان نشان می دهد 61.31 درصد از رأی دهندگان یونانی خواهان توقف سیاست های ریاضت اقتصادی تحمیلی اروپا که سران یورو آن را طرح نجات مالی یونان می خوانند، هستند. در مقابل 69.38 درصد از رأی دهندگان با هراس از خروج یونان از حوزه پولی یورو رأی «آری» به صندوق انداختند. در 48 ساعت گذشته رسانه های جهان بر دو واقعه بین المللی متمرکز شده بودند: مذاکرات هسته ای ایران با گروه 1+5 و رفراندوم یونان. تصاویر منتشر شده از یونان نشان می داد مردم این کشور از چند ساعت مانده به اعلام نتایج انتخابات در میدان سینداگما مقابل پارلمان این کشور جمع شده و پس از اعلام نتایج به شادی و سرور پرداختند. آنان گفتند نتیجه اعلام شده به معنای سربلندی یونان و پایان تحقیر بود. برخی رانندگان روی تاکسی هایشان نوشته بودند تنها «دراخما»، واحد پولی یونان پیش از الحاق آن به حوزه پولی یورو را می پذیرند. جوانان یونانی نیز با امید به آینده ای نگاه دوخته اند که در آن شغل دارند و می توانند زندگی مشترکی را در آسایش شروع کنند.

الکسیس سیپراس، نخست وزیر یونان در نخستین سخنان خود پس از اعلام نتایج رفراندوم در نطقی تلویزیونی با تأکید بر اینکه رأی دهندگان به او دستور داده اند راه حلی پایدار برای خروج یونان از دور باطل ریاضت اقتصادی پیدا کند، گفت: «امشب ما پیروزی دموکراسی را جشن می گیریم، اما فردا همه با هم کار می کنیم تا با تلاشی ملی به خروج کشورمان از بحران کمک کنیم.» یانیس واروفاکیس، وزیر دارایی سیپراس و مرد رسانه های یونان نیز در واکنش به این نتیجه آن را «یک آری بزرگ به یک اروپای دموکراتیک» خواند و وعده داد یونان در مذاکرات با وام دهندگان رویکردی «مثبت» در پیش گیرد. اکنون به قول فرانک والتر اشتاین مایر، وزیر خارجه آلمان، توپ در زمین یونان است و این سران آتن هستند که باید تصمیم بگیرند، می خواهند ادامه مذاکرات را به کدام سو ببرند. هرچند یرون دیسلبلوم، رئیس گروه وزرای دارایی منطقه یورو بابت رأی منفی مردم یونان ابراز تأسف فراوان کرده و آن را برای آینده یونان زیانبار تلقی کرده است اما آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان و فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری فرانسه خواهان احترام به رأی یونانی ها شدند. آنان همچنین درخواست کردند سران حوزه پولی یورو نشستی فوق العاده برای بررسی تبعات نتیجه این رفراندوم برگزار کنند. این نشست قرار است، امشب در بروکسل برگزار شود. مارتین شولتس، رئیس پارلمان اروپا نیز تأکید کرده، در نشست فوق باید بحث ارائه کمک بشردوستانه به یونان مطرح شود.

خطر در کمین همگرایی اروپایی

«آیا پیش نویس توافقی که از سوی کمیسیون اروپایی، بانک مرکزی اروپا و صندوق بین المللی پول در تاریخ 25 ژوئن 2015 ارائه شد و شامل دو بخش است که در مجموع پیشنهاد متحدی را شکل می دهد، مورد قبول است؟» این 37 کلمه ای بود که مردم یونان باید روز یکشنبه به آن پاسخ مثبت یا منفی می دادند. هرچند آنان با قاطعیت رأی «نه» را به صندوق انداختند و با شادی به استقبال نتیجه آن رفتند، اما باید دید، آیا یونان با این رأی واقعاً درهای سعادت را آن گونه که خود می پندارد به روی خویش باز کرد؟

آنچه مسلم است، مردم یونان چه رأی مثبت به رفراندوم برگزار شده می دادند، چه رأی منفی، تنها باخت نصیب آنان می شد و می شود. آنان اگر رأی مثبت می دادند، شاید بطور قطع در حوزه یورو می ماندند، اما در مقابل باید زیر بار فشارهای ریاضتی شدیدتری قرار می گرفتند که از توان بسیاری از آنان خارج است. با این حال این نتیجه می توانست در دراز مدت تبعات سودمندی برای آنان حاصل آورد. اما رأی منفی آنان به رفراندوم روز یکشنبه که هم یونان و هم اروپا را با خطر جدایی آتن از جمع کشورهای حوزه یورو مواجه کرده است، نیز نمی تواند سرنوشت ایده آلی را برای این کشور و برای سراسر اروپا رقم بزند. اینکه چرا نتیجه این رفراندوم برای اروپا مثبت نخواهد بود را می توان در اظهار نظر فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا جست و جو کرد که بعد از اعلام نتایج، در توئیتر خود نوشت: «امروز، روز اندوهباری برای تمام کسانی است که به اروپای متحد معتقد هستند.» درواقع رأی «نه» مردم یونان تمام ابهت طرح همگرایی اروپایی را فروریخت. حالا دیگر دولتمردان پیر و مغرور اروپا نمی توانند به قاره ای که تنها یک صدا از آن بلند می شود، فخر بفروشند و به ایجاد ارز واحد ببالند. رأی منفی مردم یونان از همین دیروز مخالفان «اتحادیه اروپا» را در سراسر این قاره به واکنش واداشت. نایجل فاراژ، رهبر حزب ضد اتحادیه اروپایی «استقلال بریتانیا» با تأکید بر مواضع همیشگی حزبش طرح اتحادیه اروپا را رو به احتضار خواند و با تجلیل از مردم یونان، آنان را مردمی شجاع خواند که مقابل قلدری سیاسی و اقتصادی بروکسل ایستاده اند.

گرت ویلدرز، از سیاستمداران مردم گرای هلند هم رأی «نه» یونان را سرآغاز انحلال حوزه یورو دانست. مارین لوپن، رهبر راست های افراطی فرانسه نیز با اشاره به اینکه نتیجه رفراندوم یونان، پیروزی علیه «الیگارشی اتحادیه اروپا» بود، زنگ خطر را برای سران یورو نواخت و گفت: کشورهای اروپایی باید از این فرصت استفاده کنند و برای خروج از یورو و ریاضت اقتصادی به پای میز مذاکره بیایند و انحلال سیستم تک ارزی را که لازمه ایجاد رشد واقعی، بیکاری و کاهش بدهی است، سازماندهی کنند.

آیا یونان واقعاً سعادتمند شد؟

علاوه بر تبعات منفی این رأی بر یورو پیامد آن بر خود یونان را نباید نادیده گرفت. علیرغم ادعاهای سیپراس مبنی براینکه یونان می تواند با وجود رأی منفی به رفراندوم، همچنان در حوزه پولی یورو باقی بماند، واقعیت این است که به اعتقاد ناظران، یونان بین 70 تا 80 درصد در معرض خطر تزلزل در یورو قرار دارد. زیرا تنها در صورتی می تواند در حوزه یورو باقی بماند که کمک های مالی اروپا را دریافت کند. البته سیپراس امیدوار است با توجه به تبعات منفی این خروج برای اروپا همان طور که به مردم یونان وعده داده بود، در مذاکرات با طرف های اروپایی دست برتر را داشته باشد و آنها را مجاب سازد، با نادیده گرفتن بدهی های یونان، کمک های خود به این کشور را ادامه دهند. هرچند که او دیروز با استعفای یانیس واروفاکیس، وزیر دارایی یونان، یکی از بازوهای قدرتمند خود در مذاکرات را از دست داد. واروفاکیس پیشتر اعلام کرده بود اگر جواب مردم به رفراندوم آری باشد، استعفا خواهد کرد. اما دیروز با اعلام استعفای خود فشار بیشتری را به سمت اروپاییان اعمال کرد و گفت: «آنها نمی خواهند من در مذاکرات حضور داشته باشم.» به هر صورت اروپاییان نیز پیشتر اعلام کرده بودند، هرگونه کمکی به یونان در گرو پذیرش شرایط سخت تر ریاضتی است. اگر این کمک ها پرداخت نشود یونان توان اقتصادی خود را که در حال حاضر هم بشدت ضعیف است، از دست می دهد و به مرحله ورشکستگی رسیده و از حوزه پولی یورو و اندکی بعد از اتحادیه اروپا اخراج می شود. اما حتی اگر این اتفاق رخ ندهد و یونان از حوزه پولی یورو خارج نشود، فشارهای خرد کننده اروپا نفس را از مردم و به عبارتی اسب تروایی که سیپراس به خیال خود به میز مذاکره فرستاده و روی آن حساب زیادی باز کرده است، می گیرد. در اینجا است که یونان به لحاظ اجتماعی شکسته خواهد شد. زیرا رأی «نه» ای که روز یکشنبه به صندوق ها ریخته شد، رأی «نه» واقعی نبود و اغلب مردم یونان خواهان رأی «آری» به معنای باقی ماندن در حوزه یورو هستند. حتی جوانانی که 67 درصد رأی دهندگان رأی «آری» را تشکیل می دادند و عصر دراخما را تجربه نکرده و نمی دانند خروج از یورو و خوابیدن در باد دراخمای ضعیف و بی جان چه معنایی دارد، تحت فشارهای اروپا از پا می افتند و در این زمان است که افسانه سیریزا می تواند به پایان برسد. اما در آن زمان دیگر رمقی هم برای یونان باقی نخواهد ماند. در پی اعلام نتایج یونان و تبعات داخلی آن همچنین آنتونیوس ساماراس، رهبر حزب راستگرای دموکراسی نوین از سمت خود استعفا کرد.

افت فشار بورس جهان

بازار های بورس جهان نخستین بخش از ساختارهای بین المللی بودند که پس لرزه های رفراندوم یونان را تجربه کردند. در همان دقایق آغازین اعلام نتایج اولیه انتخابات، ارزش یورو حتی پیش از آنکه بازارهای آسیایی باز شود، در بازارهای الکترونیکی، 6.1 درصد سقوط کرد و به رقم 963.1 دلار رسید. با این حال ارزش یورو پس از استعفای یانیس واروفاکیس اندکی تقویت شد و کاهش ارزش آن پس از اعلام نتایج همه پرسی را تاحدودی جبران کرد. ارزش بشکه های نفت در بازارهای جهانی نیز به دنبال اعلام نتایج همه پرسی یونان، تا نزدیک به دو دلار کاهش یافت.

*منبع : روزنامه ایران

**گروه اطلاع رسانی**1893**9131