در ستون حرف اول روزنامه شرق آمده است: بی شک، یکی از نتایج انتخابات پارلمانی ترکیه خدشه دارشدن رهبری کاریزماتیک «رجب طیب اردوغان» در ترکیه است. میزان مشارکت مردم در این انتخابات، ٨٦ درصد بوده است، هرچند هنوز آرای ترک های مقیم خارج از ترکیه، که بالغ بر یک میلیون و ٢٠٠ هزار رأی است، محاسبه نشده است.

حزب عدالت و توسعه برای تشکیل دولت مستقل باید ٢٧٦ کرسی را در مجلس به دست می آورد؛ ولی موفق به کسب آن نشد. به این ترتیب حزب عدالت و توسعه به رهبری «احمد داوود اوغلو»، نخست وزیر ترکیه، چند سناریو پیش روی خود دارد. حزب عدالت و توسعه باید با احزاب دیگر برای تشکیل دولت ائتلاف کند.

این حزب باید با ناسیونالیست های حزب حرکت ملی، یا حزب جمهوری خواه خلق یا ائتلاف دموکراتیک خلق ها ائتلاف کند.هرکدام از این ائتلاف ها، پیامدهایی را برای ترکیه خواهد داشت؛ اگرحزب عدالت وتوسعه با حزب حرکت ملی ائتلاف کند،باتوجه به اختلاف ناسیونالیست های ترک در این حزب، دولت آتی با کردهای ترکیه به مشکل برخواهد خورد و این موضوع، با سیر صلح با کردهای ترکیه، که اردوغان آن را پایه گذاری کرده، مطابقت ندارد.

همچنین نگاه حزب حرکت ملی غرب گراست و با توجه به علاقه اردوغان به ارتباط با اعراب در قطر و عربستان سعودی، به نظر می رسد، این حزب نمی تواند با ناسیونالیست های حرکت ملی برای تشکیل دولت، وارد یک ائتلاف شود.

به نظر می رسد حزب متبوع اردوغان نمی تواند با حزب جمهوری خواه خلق- کمال قلیچداراوغلو- هم به یک ائتلاف برسد. این دو حزب همواره در یک رقابت جدی به سر می بردند. کمالیست های سکولار و اسلام گراها رقیب جدی یکدیگر هستند.

آخرین ائتلافی که پیش روی حزب حاکم وجود دارد، یک ائتلاف ترکی- کردی است. ائتلاف بین احزاب دموکراتیک خلق ها و عدالت و توسعه، یکی دیگر از گزینه های حزب اسلام گرای عدالت و توسعه است.

با توجه به سخنان «صلاح الدین دمیرتاش» رهبر حزب دموکراتیک خلق ها که پیش تر گفته بود ما به مردم خود قول داده ایم با حزب عدالت و توسعه ائتلاف نمی کنیم، احتمال تشکیل دولت ائتلافی ترکی- کردی هم تضعیف می شود؛ اما با توجه به اینکه هم ترک ها و هم کردها از سوی کمالیست ها آسیب دیده بودند و تبدیل به غیریت شده بودند، ممکن است در خلال مذاکرات، دولت ائتلافی ترکی- کردی تشکیل شود.

به این ترتیب گزینه بعدی پیش روی ترکیه می تواند تشکیل دولت ائتلافی توسط سه حزب اقلیت جمهوری خواه خلق، حرکت ملی و دموکراتیک خلق ها باشد که اگر این اتفاق بیفتد، حزب عدالت و توسعه از حضور در دولت ائتلافی بازمی ماند. این احتمال نیز بسیار ضعیف به نظر می رسد. به این ترتیب تنها گزینه پیش روی حزب عدالت و توسعه برای تشکیل دولت، ائتلاف با حزب حرکت ملی یا سایر احزاب مستقل است.

مساله مهم در انتخابات پارلمانی در ترکیه این است: حزبی که اردوغان آن را پایه گذاری کرد، در چند سال گذشته بیش از سه میلیون رأی خود را از دست داد و آرای کردها که پیش از این به سبد این حزب ریخته می شد، این بار به سبد حزب نوپای دموکراتیک خلق ها ریخته شد.

رکود اقتصادی، بی کاری، فساد مالی، نقض حقوق بشر و بازداشت گسترده اصحاب رسانه، همچنین مسایل منطقه ای و کم توجهی به مناطق شرق و جنوب شرقی ترکیه، ازجمله مسایلی است که در نتیجه انتخابات ترکیه مؤثر بوده است و حالا این رجب طیب اردوغان است که سعی می کند چهره کاریزماتیک خدشه دار شده خود در نظام سیاسی ترکیه را بازسازی کند.

منبع : روزنامه شرق

اول ** 1647