صاحب‌خبر - چقدر نفت فروختیم؟ برای تدوین یک بودجه واقع‌بینانه بایستی از مقایسه میزان تحقق درآمدهای نفتی بودجه سال‌های گذشته تجربه کسب نمود تا حتی‌الامکان وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی کاهش داده شود. در روزهای گذشته گمانه‌هایی از میزان فروش نفت در بودجه سال ۱۴۰۱ منتشر شده و گفته می‌شود دولت میزان فروش نفت در سال آینده را بر ۱.۲ میلیون بشکه نفت خام با قیمت ۶۰ دلار بسته است. در این باره حمید بهزادی، کارشناس اقتصادی گفته بود: هرچند این میزان یک مقدار بیش اظهاری دارد ولی قابل تحقق است و رویایی نیست. با این میزان پیش‌بینی می‌شود درآمد نفتی دولت به ۱۲ میلیارد دلار برسد. برای قضاوت اینکه این میزان چقدر واقعی است لازم است مقایسه‌ای میان این رقم با ارقام بودجه‌های سال گذشته شود. لازم به ذکر است بر اساس قانون تا سقف یک میلیون بشکه ۲۰ درصد و بالاتر از آن ۳۸ درصد به صندوق توسعه ملی می‌رسد و سهم ۱۴.۵ درصدی فروش نفت نیز از آن شرکت ملی نفت خواهد بود. در بودجه سال ۹۸ میزان فروش نفت ۱.۵ میلیون بشکه در روز با قیمت ۵۴ دلار تنظیم شد. با احتساب این میزان فروش نفتی بایستی درآمد ۲۹ میلیارد دلاری نصیب کشور می‌شد در حالی که محمد باقر نوبخت، رئیس وقت سازمان برنامه و بودجه در خردادماه ۹۹ در مجلس شورای اسلامی از کاهش درآمدهای نفتی به ۸.۹ میلیارد دلار در سال ۹۸ خبر داد. با توجه به کاهش درآمدهای نفتی و نبود چشم‌انداز روشن برای افزایش فروش، در بودجه سال ۹۹ میزان فروش نفت کاهش قابل توجهی یافت و به رقم ۱ میلیون بشکه در روز و با قیمت ۵۰ دلار رسید. با وجود اینکه این میزان نسبت به سال گذشته‌اش به شدت کاهش پیدا کرده بود ولی بر اساس گزارش تفریغ بودجه که ماه گذشته مهرداد بذرپاش در مجلس شورای اسلامی قرائت کرد، درآمد نفت سال ۹۹، انحراف ۶۹ درصدی از قانون بودجه داشته است. به گفته رئیس دیوان محاسبات دلیل این کاهش ۶۹ درصدی، تحریم و اجرای سیاست فشار حداکثری بر ایران، عملکرد نامناسب فروش نفت و کاهش تقاضای جهانی نفت به دلیل شیوع کرونا در جهان بوده است. با وجود کاهش بی‌سابقه درآمدهای نفتی در سال ۹۹، پیش‌بینی درآمد نفتی در بودجه ۱۴۰۰ جهش عجیبی پیدا کرد که با انتقاد تمامی کارشناسان این حوزه روبه‌رو شد. دولت گذشته با خوش‌بینی نسبت به مذاکرات هسته‌ای و اتفاقات سیاسی بین‌المللی رقم ۲.۳ میلیون بشکه‌ای و با قیمت ۴۰ دلاری برای بودجه پیش‌بینی کرد. بر اساس این پیش بینی خوش‌بینانه، درآمد نفتی دولت در سال ۱۴۰۰، پس از کسر سهم صندوق توسعه ملی و شرکت ملی نفت، در حدود ۱۹ میلیارد دلار در نظر گرفته شده بود. با احتساب میانگینی از نرخ دلار نیمایی و دلار ترجیحی، پیش بینی می‌شد درآمدهای نفتی دولت با رقمی در حدود ۱۸ هزار تومان به ازای هر دلار در بازار داخلی به فروش برسد و به این ترتیب درآمد نفتی دولت در قانون بودجه ۱۴۰۰، در مجموع مبلغی در حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شد. بر اساس گزارش خزانه داری کل در ۲ ماه ابتدایی سال جاری تنها ۱,۵۰۰ میلیارد تومان از محل فروش نفت و فرآورده‌های نفتی درآمد به خزانه دولت واریز شده است. همچنین بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در چهار ماه و نیم ابتدایی امسال تنها ۳ درصد از منابع حاصل از نفت و فرآورده‌های نفتی قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و تنها ۱۵ درصد مصوب چهارونیم ماهه منبع مذکور در ۱۳۹ روز ابتدای سال محقق شده است. برنامه افزایش تدریجی تولید نفت اوپک‌پلاس ادامه دارد معاون نخست‌وزیر روسیه اعلام کرد که اوپک‌پلاس برای برآورده کردن روند صعودی تقاضا، به برنامه افزایش تدریجی تولید ادامه می‌دهد. به گزارش خبرگزاری رویترز از مسکو، الکساندر نواک روز جمعه (۱۹ آذرماه) اعلام کرد که سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش (ائتلاف اوپک‌پلاس) برای برآورده کردن روند افزایشی تقاضا، به برنامه خود برای تسهیل کاهش تولید این ائتلاف ادامه خواهند داد. نواک در مصاحبه‌ای با تلویزیون دولتی روسیه گفت: نوسان‌های کنونی بازار نفت زیاد نیست. اوپک و متحدانش در نوزدهمین نشست خود در ماه ژوئیه توافق کردند هر ماه تولیدشان را در مجموع ۴۰۰ هزار بشکه در روز افزایش دهند تا به محدودیت عرضه ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز پایان بخشند. این تصمیم از ماه اوت اجرایی شده است. اوپک‌پلاس در واکنش به فروپاشی تقاضا در اوج بحران شیوع ویروس کووید-۱۹، تولید خود را از ماه مه سال ۲۰۲۰، ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز معادل حدود ۱۰ درصد از تقاضای جهانی محدود کرد، اما پس از آن زمان با بهبود تقاضا، محدودیت عرضه به مرور تسهیل شد. آمریکا ۱۸ میلیون بشکه از ذخیره‌سازی‌های نفت خود را می‌فروشد ایالات متحده آمریکا اعلام کرد که ظرف پنج روز آینده ۱۸ میلیون بشکه از ذخیره‌سازی راهبردی نفت خود را می‌فروشد. به گزارش خبرگزاری رویترز، وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا، اعلام کرد که همسو با بخشی از برنامه پیشین خود برای کاهش قیمت بنزین ۱۸ میلیون بشکه نفت خام از ذخیره‌سازی راهبردی نفت (SPR) خود را در ۱۷ دسامبر (۲۶ آذرماه) می‌فروشد. دولت بایدن ماه گذشته اعلام کرد که حدود ۵۰ میلیون بشکه از ذخیره‌سازی راهبردی نفت خود را همراه با دیگر کشورهای مصرف‌کننده از جمله چین، هند و کره جنوبی برای مبارزه با افزایش هزینه سوخت آزاد خواهد کرد. با وجود اینکه رئیس‌جمهوری ابزار کمی برای مقابله با افزایش قیمت نفت خام دارد و بازار جهانی تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد، کاخ سفید در تلاش است با نگرانی‌های آمریکایی‌ها درباره هزینه‌های بالای سوخت و تورم مقابله کند. جنیفر گرانهولم، وزیر انرژی آمریکا، گفت: رئیس‌جمهوری به‌درستی معتقد است که آمریکایی‌ها اکنون مستحق کمک هستند و بایدن اجازه استفاده از ذخیره‌سازی راهبردی نفت را برای پاسخگویی به متوازن نبودن بازار و کاهش هزینه‌ها برای مصرف‌کنندگان اتخاذ کرده است.∎​