«امانوئل مکرون»، رییسجمهور فرانسه نخستین فردی بود که بعد از اتمام جلسه کمیسیون مشترک مدعی شد این دور از مذاکرات وین موفقیتآمیز نبوده و به احتمال زیاد دور بعدی این گفتوگوها در کوتاهمدت از سر گرفته نخواهد شد. پس از اظهارات مکرون، جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شد که مقامات تهران «پیشنهاد سازندهای» در جریان مذاکرات هستهای در وین ارائه نکردهاند.
سناریوی «مقصرسازی»
پیش از شروع دور جدید، طرف غربی مشتاق اجرای طرح «مقصرسازی» ایران بود و این امر را ترویج میکرد که تهران بهمنظور خرید زمان برای توسعه برنامه هستهای خود، نمیخواهد پای میز مذاکره بیاید. بهانهگیری طرفهای هستهای در حالی است که تیم مذاکرهکننده ایران عموما بر همان شرایطی بهعنوان لازمههای موفقیت مذاکرات تاکید کرده که از مدتها پیش با توجه به نقض عهد آمریکا و کشورهای اروپایی ازسوی تهران بهعنوان لازمههای موفقیت مذاکرات ذکر شدهاند. ایران بارها تاکید کرده بود که با توجه به اینکه طرف آمریکایی طرفی بوده که برجام را نقض کرده و از آن خارج شده و جمهوری اسلامی ایران تنها در واکنش به نقض عهد طرفهای غربی تعهداتش را کاهش داده لازم است که آمریکا ابتدا با رفع همه تحریمها حسننیت خودش را اثبات کند.
تمرکز بر احتمال بهثمرننشستن مذاکرات بهدلیل آنچه «مطالبات زیادهخواهانه ایران» خوانده شده یا آمادگی برای افزایش فشار بر ایران در صورت شکست مذاکرات، دو محور ثابت پیامهای مقامهای کشورهای غربی و رسانههای نزدیک به آنها در آستانه مذاکرات وین بوده است. نکته جالب درباره این خطمشی طرفهای غربی آن است که آنها پیش از آنکه هنوز گفتوگویی با نمایندگان ایران انجام داده باشند این «بازی شماتت» را کلید زده بودند تا بیم انتظاری ناشی از احتمال مقصر انگاشتهشدن را به یک سایه تهدید جدید بر سر تیم مذاکرهکننده ایرانی تبدیل کنند. هدف از این اقدام، ایجاد ابزار فشار علیه هیات ایرانی بهمنظور دور نگهداشتن آن از خواستههای تهران درخصوص لغو تمامی تحریمها طبق توافقنامه۲۰۱۵ بود.
ابتکارعمل ایران و آچمز اروپاییها
اما ایران تسلیم شانتاژهای خبری غرب نشد و با یک برنامه و تاکتیک وارد مذاکرات شد و با ارائه دو بسته پیشنهادی طرفهای برجامی را در آچمز قرار داد تا جایی که تروییکای اروپایی چندین بار خواستار بازگشت به پایتختها یا مشورت با هیات آمریکایی برای بررسی پیشنهاد ارائهشده ازسوی ایران شد.
در این میان، رسانههای اسرائیلی ازجمله سایت صهیونیستی والا، این شایعه را ترویج کردند که هیاتهای غربی در نشست وین، پیشنهادهای ایران را رد کردند و در دور بعد پس از رایزنی با پایتختها بهطور کامل آن را رد خواهند کرد.
درهمینحال یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران گفت: اگر سه کشور اروپایی تبعیت از آمریکا در میز مذاکره و همچنین بازی مقصرسازی خود را متوقف کنند و بهجای آن بر یافتن زمینههای مشترک بهطور واقعی تمرکز کنند، قطعا رسیدن به توافق ممکن خواهد بود. این منبع افزود: سه کشور اروپایی یا اراده کافی سیاسی ندارند یا اینکه فاقد ظرفیت لازم برای پرداختن به مشکلاتی هستند که بهواسطه نقض برجام و قطعنامه 2231 ازسوی آمریکا ایجاد شدهاند.
مواضع طرفهای غربی در پایان دور اول مذاکرات هستهای بیانگر این موضوع است که طرف آمریکایی سناریوی مشخصی دارد و آن این است که قصد بازگشت به توافق هستهای و آمادگی برای لغو تحریمها را ندارد، آمریکا بهدنبال آن است با دادن امتیاز حداقلی، تهران را به لغو بخشی از تحریمها راضی کند و در ازای آن تهران علاوهبر بازگشت به همه تعهداتش طبق توافق هستهای، حداکثر امتیاز را بدهد.
اسناد ارائهشده ایران براساس توافق ۲۰۱۵
حال علی باقری، مذاکرهکننده ارشد کشورمان در گفتوگو با الجزیره در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه اگر طرف مقابل حاضر به توافق با ایران نشود، چه رخ خواهد داد؟ گفت: «پیشنهادات ارائهشده ایران قابل رد شدن نیست زیرا براساس مفاد توافق ۲۰۱۵ تنظیم شده و حتی کشوری که از این توافق خارج شده است نیز قصد بازگشت به این توافق را دارد و طرفهای برجام نیز خواهان از بین بردن این توافق نیستند».
همچنین علی باقری در گفتوگو با «الجزیره» در پاسخ به سوالی درباره دو سند ارائهشده ایران به طرفهای برجام گفت: «همانطور که میدانید این گفتوگوها 6دور در وین در سال جاری در بهار و تابستان برگزار شد و درنهایت پیشنویسهای اسناد ارائه شد. ما بهعنوان نمایندگان دولت ایران و مذاکرهکنندگان جدید ایران، نظرات خود را درباره پیشنویسها، بهخصوص پیشنویسهایی که درباره رفع تحریمهای غیرقانونی و ظالمانه و فعالیتهای هستهای ایران بود، گسترش دادیم و پیشنویس این اسناد را به طرف مقابل ارائه کردیم». باقری در سوالی درخصوص جزئیات پیشنویس جدید ارائهشده ایران گفت: «درخصوص پیشنویس ارائهشده درباره تحریمها و موضوعات هستهای، نکته مهم این است که
دو طرف درخصوص اساس مذاکرات که همان توافق هستهای ۲۰۱۵ است و آنچه ما ارائه کردیم، توافق داشتند. یکسری اشکالات و اشتباهاتی بود که در متن (برجام) وجود داشت و ما یکسری اصلاحات ارائه کردیم».
«تصمیم»؛ عنوان سند سوم ایران برای طرفهای مقابل
وی در ارتباط با عنوان سند سوم گفت: «عنوان سند سوم، «تصمیم» است.» وی توضیح داد: «طرف مقابل درحالحاضر درحال بررسی سندهایی هستند که به آنها ارائه کردیم و ما منتظر پاسخ آنها هستیم و بهمحض مشاهده پاسخ آنها، کار روی سند سوم را ادامه میدهیم.»
علی باقری در این گفتوگو از طرح «ب» ایران هم در صورت به نتیجه نرسیدن مذاکرات وین سخن گفت. باقری تاکید کرد: ما درواقع به ظرفیتها و توانمندیهای داخلی اتکا خواهیم داشت و تعامل و ارتباط با کشورهایی را توسعه میدهیم که برای تعامل با ما جدیت دارند. ما با جدیت مسیر پیشرفت اقتصادی را دنبال میکنیم.
دور جدید مذاکرات وین برای «رفع تحریمها» و احیای برجام از روز دوشنبه (29نوامبر و هشتم آذرماه) در پایتخت اتریش آغاز شد و ایران دو سند درباره رفع تحریمهای غیرقانونی آمریکا و فعالیتهای هستهای ایران به طرفهای مقابل ارائه کرد و طرفهای اروپایی از ایران درخواست کردند که برای رایزنی با مقامهای کشورهای خود، به پایتختهایشان برگردند و مجددا بهزودی برای ادامه این مذاکرات به وین بازگردند که هنوز زمان دقیق بازگشت به مذاکرات نامشخص است.
مذاکره کننده ارشد ایران درباره این که چقدر به نتیجه رسیدن مذاکرات خوشبین است، گفت: ما به دلیل عزم جدیمان در ادامه دادن مذاکرات و استدلال مستحکمی که در روند مذاکرات در پیش گرفتهایم، نسبت به آینده و موفقیتآمیز بودن مذاکرات خوشبین هستیم. اما فریب نخواهیم خورد، چون به طرف مقابل اعتماد نداریم.
مذاکره کننده ارشد ایران درباره
این که چقدر به نتیجه رسیدن مذاکرات خوشبین است، گفت: ما به دلیل عزم جدیمان در ادامه دادن مذاکرات و استدلال مستحکمی که در روند مذاکرات در پیش گرفتهایم، نسبت به آینده و موفقیتآمیز بودن مذاکرات خوشبین هستیم، اما فریب نخواهیم خورد، چون به طرف مقابل اعتماد نداریم