نشست كمپ ديويد از فردا در حالي آغاز ميشود كه دوسوم سران كشورهاي عضو شوراي همكاري خليجفارس در اين نشست حضور نمييابند تا از يكسو نشانگر اختلافات گسترده ميان اين كشورها باشد و از سوي ديگر برگي ديگر پايان پدرسالاري آمريكا را به جهانيان نشان دهد.
نشست كمپ ديويد ۱۳ و ۱۴ مه (۲۳ و ۲۴ اردیبهشت) برای تقویت روابط ميان شوراي همكاري خليجفارس و آمريكا برگزار میشود. اين در حالي است كه در مواضعي قابل تامل وزیر خارجه عربستان با اعلام اینکه پادشاه این کشور در مذاکرات کمپ دیوید شرکت نمیکند، گفت: محمد بننایف، ولیعهد عربستان، ریاست هیئت ریاض در این نشست را برعهده دارد. بحرین، عمان و امارات متحده عربی نیز نمایندگان خود را به نشست واشنگتن میفرستند. عادل الجبیر، وزیر جدید امور خارجه عربستان، علت این اقدام پادشاه را همزمانی نشست کمپ دیوید با آتشبس پنج روزه در یمن اعلام کرده و گفت: از آنجا که امدادرسانی به یمن برای پادشاه بسیار اهمیت دارد، او به شخصه این عملیات را رهبری میکند و راهی واشنگتن نمیشود.
در همین حال یک مقام به شرط فاش نشدن نامش به نیویورک تایمز گفت که برداشت او این است که پادشاه عربستان احتمالا برای نشان دادن نارضایتی اش از دولت آمریکا سفرش را لغو کرده است. گفته میشود که کشورهای عربی با بدبینی به این تفاهمنامه مینگرند. همچنین علاوه بر پادشاه عربستان، پادشاه بحرین، سلطان عمان و رئیس امارات متحده عربی نیز در نشست سران آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس شرکت نمیکنند.
«حمد بنعیسی آلخلیفه»، «سلطان قابوس» و «محمد بنزاید آلنهیان» نمایندگان خود را برای شرکت در نشست واشنگتن به آمریکا میفرستند.باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا چندی پیش از رهبران شورای همکاری خلیج فارس خواست برای بررسی مذاکرات با ایران درخصوص پرونده هستهای و برخی مسائل دیگر به آمریکا بروند و مذاکراتی را در اینباره داشته باشند.
خبرگزاری رویترز پیش از این به نقل از مقامات آمریکایی که نامشان فاش نشده بود گزارش داد که هدف از اجلاس کمپ دیوید، ایجاد یک سامانه دفاعی منطقهای برای مقابله با «خطر ایران» خواهد بود. به گفته آنها آمریکا ممکن است تعهدات امنیتی بیشتری به کشورهای عربی بدهد و تسلیحات تازه در اختیار آنها بگذارد و همراه با این کشورها مانورهای نظامیبرگزار کند.
اين اخبار در حالي منتشر ميشود كه روند تحولات بيانگر حقايقي قابل توجه در باب چرايي عدم شركت سران عرب در نشست كمپ ديويد است. بخشي از اين مسئله با اختلافات ميان كشورهاي عربي معطوف است. هر چند كه آنان در جنگ يمن در كنار هم قرار گرفتند اما شكست در اين جنگ بارديگر آتش اختلافات ميان اين كشورها را شعلهور كرده است.
در اين ميان كشورهايي مانند كويت و قطر همچنان رويكرد آمريكايي را براي داشتن موقعيت مناسب در منطقه حفظ كردهاند چنانكه سران اين كشورها در كمپ ديويد حاضر ميشوند. اما كشورهايي مانند امارات، بحرين و عربستان به سمت فرانسه سوق يافتهاند كه ابعاد جديدي از اختلافات ميان اين كشورها را نشان ميدهد.
در باب عدم حضور پادشاه عربستان نيز در حالي شكست در جنگ يمن كابوس سران آلسعود گرديده كه در نتيجه آن سلمان از حضور در آمريكا خودداري ميكند تا شايد بتواند از شكست بيشتر در يمن جلوگيري نمايد اما بحرانهاي داخلي عربستان را در لغو اين حضور نميتوان ناديده گرفت. از زمان معرفی ملک سلمان به عنوان پادشاه جدید عربستان بحثها و گمانهزنیهای فراوانی در مورد احتمال وقوع کودتا در عربستان منتشر شده تغییراتی که از سوی سلمان در دستگاه حکومتی عربستان انجام شده نیز احتمال وقوع چنین فرایندی را در سرزمین حجاز افزایش میدهد.
اقدام پادشاه جدید عربستان در برکنار کردن گسترده شاهزادگان و منصوب کردن نزدیکان خود به ویژه فرزند جوانش در مناصب مختلف با انتقادات و اعتراضات گسترده در این کشور روبرو شده بود. منابع عربی پیش از این فاش کرده بودند تجاوز عربستان سعودی به یمن باعث بروز اختلاف شدید بین خاندان آلسعود شده است. البته تلاش برای کودتا از ماههای پایانی حیات ملک فهد که اقدام به تغییر ناگهانی ولیعهد خود کرد آغاز شده بود و در آن زمان خبرهایی در مورد تلاش بندر بن سلطان برای ایجاد این امر منتشر شده بود.
وجود این وضعیت خطرناک در داخل عربستان و وجود اختلافات گسترده در میان اعضای خاندان سلطنتی بدون شک مهمترین چالش پیش روی ملک سلمان است و از همین رو است که وی ماندن در ریاض و کاخ پادشاهی را به هر امر دیگری حتی پناده بردن به آغوش متحد قدیمیخود یعنی آمریکا ترجیح میدهد. البته هراس از قيام مردم عربستان را نيز بايد به اين نگرانيها افزود چنانكه رسانههای سعودی مخالف از سیطره یافتن مردم استان قطیف بر چند مرکز پلیس این کشور خبر دادند.
نكته مهم ديگر در عدم حضور سران عرب در نشست كمپ ديويد را بايد در ناتوانيهاي آمريكا در تحقق مطالبات كشورهاي عربي در منطقه جستوجو كرد بگونهاي كه ماهيت پدرسالارانه آمريكا را زير سوال برده است.
ناتواني در مقابله با جمهوري اسلامي ايران كه در نهايت غرب را به ميز مذاكره هستهاي با ايران كشاند در حالي كه محافل رسانهاي و سياسي غرب رسما اذعان دارند جايگاه منطقهاي ايران را نميتوان ناديده گرفت، شكست در حمايت از تروريسم در عراق و سوريه، ناتواني در به حاشيه راندن مقاومت در منطقه، ناكامي آمريكا در حمايت از عربستان در سلطه بر يمن و بحرين و... زمينهساز آن شده تا سران عرب ديگر آمريكا را پدرخوانده كارآمد ندانسته و حتي به دنبال متحدان جديد پيش روند. در همين چارچوب روزنامه فرانسوی «لوموند» طی گزارشی پیام حضور رئیسجمهور فرانسه در نشست شورای همکاری کشورهای خلیجفارس را مثبت ارزیابی کرده و ژست کشورهای عربی در قبال اولاند را نشانه ناامیدی آنها از واشنگتن دانسته است.
این نشریه همچنین نوشته است که تعامل کشورهای عربی با پاریس، تلاشی برای قدردانی از مواضع فرانسه در قبال تحولات منطقه است. «ایو میشل ریولز» درخصوص سفر اخیر رئیسجمهور فرانسه به ریاض پایتخت عربستان و شرکت در نشست شورای همکاری کشورهای خلیجفارس نوشته است: «اولاند هفته گذشته به عنوان نخستین رهبر غربی بنا به دعوت کشورهای عرب حاشیه خلیج[فارس] در نشست شورای همکاری کشورهای خلیج حضور یافت؛ حضوری که پیام آن کاملا روشن و شفاف است.»
رهبران کشورهای عرب حاشیه خلیج[فارس] به عنوان متحدان سنتی آمریکا هفته گذشته در حالی در ریاض «فرش قرمز» خود را برای اولاند پهن کردند که وی قرار است طی روزهای ۱۳ و ۱۴ ماه مه جاری (۲۳ و ۲۴ اردیبهشت) به آمریکا سفر کرده و با «باراک اوباما» رئیسجمهور این کشور دیدار و گفتوگو کند.
در ادامه گزارش آمده است: «در واقع میتوان گفت که ژست اتخاذ شده از سوی کشورهای عربی در قبال رئیسجمهور فرانسه ضمن آنکه نشانه سرخوردگی و ناامیدی آنها از واشنگتن است، راهی برای تکریم و قدردانی از موضع ناموزون فرانسه در قبال بحرانهای منطقه به ویژه اوضاع جاری در سوریه است.»
در همين حال روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال با اشاره به تصمیم پادشاه عربستان برای عدم حضور در نشست واشنگتن گزارش کرد نبود «ملک سلمان» در نشست آمریکا نمایانگر شکاف و اختلاف ریاض با واشنگتن است. مقامات ارشد کشورهای عربی که در سازماندهی این نشست مشارکت داشتند، اعلام کردند که پیشرفتهای کافی درخصوص کاهش اختلافات اعراب با واشنگتن در ارتباط با موضوعاتی چون ایران و سوریه صورت نگرفته تا پادشاه عربستان را ترغیب کند به واشنگتن سفر کند.
شكاف ميان كشورهاي عربي در قبال آمريكا زماني آشكارتر ميشود كه تونس اواخر ماه جاری میلادی سلاحهای فرانسوی را با حمایت مالی امارات تحویل میگیرد. امارات به تونس این مساله را مطرح ساخت که از قرارداد سلاحهای فرانسوی برای ارتش تونس از ماه نوامبر گذشته حمایت مالی میکند. اما مسائل دیگر مانع از این قرارداد شد. اما پس از سفرهای وزیر خارجه امارات به تونس این قرارداد مجدداً قوت گرفت که در جریان این سفر این مقام اماراتی به اطلاع باجی قائد السبسی، رئیسجمهوری تونس رساند که ابوظبی آماده است از کنفرانس بینالمللی برای پشتیبانی از اقتصاد تونس حمایت مالی کند.
همچون نشستی که در شرمالشیخ برگزار شد. طرف امارات چراغ سبز را به سفیر خود در پاریس نشان داد تا با فرانسویها درخصوص این قرارداد سلاح مذاکره کند. تونس معتقد است که این قرارداد بزرگترین قرارداد در تاریخ تسلیحاتی این کشور است. این قرارداد شامل تجهیزات هوایی و زمینی و دستگاههای مخابراتی پیشرفته میشود.
لازم به ذكر است كشورهاي عربي در حالي به دنبال ايجاد ارتش واحد عربي هستند كه در تامين سلاح به جاي يكجانبهگرايي به آمريكا به سمت فرانسه و حتي روسيه پيش رفتهاند. منابع خبري اعلام كردهاند روسای ستاد مشترک نیروهای مسلح کشورهای اتحادیه عرب اوایل خردادماه برای بحث در مورد تشکیل نیروهای نظامیمشترک، راهی مصر میشوند. قاهره پایتخت مصر روزهای ۲ و ۳ خرداد (۲۳ و ۲۴ می) میزبان نشستی است که گفته میشود هدف از آن بحث در مورد تشکیل ارتش مشترک عربی است.
به نوشته پایگاه «بوابه»، «احمد بنحلی» معاون دبیرکل اتحادیه عرب با صدور بیانیهای اعلام کرد روسای ستاد کل نیروهای مسلح کشورهای عربی برای پیگیری اهداف ترسیمشده در نشست پیشین که در شرمالشیخ مصر برگزار شد، در قاهره دیدار میکنند. در نشست پیشین که روز ۳ اردیبهشت برگزار شد، شرکتکنندگان تصمیم گرفتند کارگروهی زیر نظر روسای ستاد کل نیروهای مسلح کشورها، تشکیل ارتش مشترک عربی را پیگیری کند.
اتحادیه عرب مدعی است که هدف از تشکیل این نیروی مشترک، مبارزه با تروریسم و بیثباتی در منطقه است. آنچه در روند تحولات منطقه مشاهده ميشود اين است كه كشورهاي عربي به دنبال متحدان جديد ميباشند چراكه دريافتهاند آمريكا ديگر آن پدرسالار ادعايي نيست كه همه نيازهاي آنها را رفع و حرف اول و آخر را در منطقه داشته باشد چنانكه در طول ۶ سال رياست جمهوري اوباما نتوانسته وعدههاي خود براي نابودي مقاومت را جهت جلب نظر برخي كشورهاي عربي و صهيونيستها محقق سازد.
دلايل غيبت اكثر سران اعضاي شوراي همكاري خليجفارس در نشست كمپديويد
از اختلافات داخلي تا افول پدرسالاري آمريكا
صاحبخبر -
∎