با گذشت حدود سه هفته از برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی عراق که انتظار میرفت به یکسال بحثوجدل پساانتخابات2018 این کشور خاتمه دهد، همچنان اوضاع سیاسی عراق با وجود دیدارهای متعدد سران سیاسی، شاهد رکود و عدم پایان کشمکشهای سیاسی است. آنگونه که رسانههای عراق گزارش میدهند، در درگیری روز جمعه بین معترضان به نتیجه انتخابات و نیروهای امنیتی در بغداد، چهار نفر کشته و بیش از یکصد نفر مجروح شدند.روز جمعه شمار زیادی از معترضان به نتایج انتخابات پارلمانی زودهنگام در عراق درمقابل تعدادی از وزارتخانههای این کشور دست به برگزاری تظاهرات زدند. معترضان پس از برگزاری تظاهرات به سمت ورودی منطقه سبز بغداد حرکت کردند تا در آنجا تجمع کنند. ازآنجاییکه نیروهای امنیتی عراق تمامی ورودیهای منطقه سبز را مسدود کرده بودند، معترضان در مقابل ورودیها چادر زدند و تحصن کردند. تحصن مسالمتآمیز معترضان به نتایج انتخابات پارلمانی ادامه پیدا کرد تا اینکه نیروهای امنیتی بهسمت آنها یورش بردند. طبق گزارشهای میدانی، نیروهای ارتش عراق از گازهای اشکآور و گلولههای جنگی علیه تحصنکنندگان استفاده کردند. همین مساله موجب شد تا بیش از ۱۰۰تن از معترضان زخمی شوند. اقدام ارتش در یورش به تحصنکنندگان واکنشهای متعددی را در محافل سیاسی عراق بهدنبال داشت.
دستان مشکوک
درهمین ارتباط، «نوری مالکی»، رییس ائتلاف دولت قانون در توییتی درباره مداخله «دستان پلید و طرفهای مشکوک در فتنهانگیزی و برهمزدن اوضاع» بعد از حوادث فاجعهبار عراق در روز جمعه گذشته هشدار داد. «مقتدی صدر»، رهبر جریان صدر عراق هم اعلام کرد که دولت در برخورد با تظاهراتکنندگان و معترضان به نتایج انتخابات نباید به ابزار خشونتآمیز متوسل شود. درهمینحال، رییسجمهور عراق تظاهرات اخیر در این کشور در اعتراض به نتایج انتخابات پارلمانی و وقوع درگیری میان نیروهای امنیتی و تظاهراتکنندگان را تاسفبار توصیف کرد. برهم صالح گفت: «برگزاری تظاهرات مسالمتآمیز حق مردم است. از تمامی طرفها خواستار خویشتنداری هستیم. درهرحال باید مصلحت و منافع کشور در تمامی امور در اولویت قرار گیرد».فرماندهی عملیات مشترک در عراق نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرد که «مصطفی الکاظمی»، فرمانده کل نیروهای مسلح عراق دستور تحقیقات فراگیر درباره حوادث روز جمعه را صادر کرده است. وی تاکید کرده است که بهمنظور محاکمه عوامل و دستهای پلیدی که سعی در فتنهانگیزی در عراق را دارند، این تحقیقات باید بلافاصله شروع شوند. شیخ قیس خزعلی، رییس عصائب اهلالحق هم درباره تلاش عوامل وابسته به سازمانهای جاسوسی برای گلولهباران منطقه سبز و انداختن آن به گردن نیروهای مقاومت هشدار داده است.اتفاقی که جمعه در بغداد روی داد میتواند مثل یک گلوله برفی درحال غلتیدن، تهدیدی برای همه عراقیها باشد. البته روشن است که چنین خطری برای کسانی که بدی عراق و عراقیها را میخواهند، چندان اهمیتی ندارد بلکه برعکس همانها هستند که اوضاع در عراق را بهسمت انفجار سوق دادهاند؛ لذا وظیفه عقلا و اندیشمندان این کشور است که جلوی حرکت این گلوله برفی را بگیرند و حتی آن را از بین ببرند و با اندیشه و تدابیر عملی، تمام نقاط ضعف و مشکلاتی را که عموم مردم در انتخابات این کشور بهخصوص عملیات شمارش آرا دیدهاند، برطرف کنند.
معترضان میگویند حال که دولت عراق حاضر به پذیرش خواسته آنها نیست، به اعتراضات خود با عنوان «آخرین فرصت» شدت بیشتری خواهند داد. آنها کمیساریای انتخابات را هم متهم میکنند که بهرغم همه هشدارهای قبلی معترضان درباره ضرورت تجدیدنظر در شمارش آرا، توجهی به درخواست آنها نکرده است.
کسانی که نگران ثبات و امنیت عراق هستند باید دغدغه طیف گستردهای از ملت را که همچنان در صحت نتایج انتخابات تردید دارند مخصوصا درباره اقدام سازمان ملل به اهدای دستگاههای شمارش آرا به کمیساریای انتخابات عراق، برطرف کنند؛ گفته شده که سازمان ملل از طریق دولت امارات، تعدادی دستگاه
شمارش آرا در اختیار کمیساریای انتخابات عراق قرار داده است. این دستگاهها برای ارائه نتایج نهایی انتخابات طراحی شدهاند بدون اینکه عملکرد آنها ازسوی شرکت آلمانی ناظر تایید شده باشد.
نقش قدرتهای خارجی در التهاب در عراق
نکته قابلتوجه این است که حوادث دیروز تلاش مذبوحانه برخی احزاب و شخصیتهای سیاسی و رسانههای وابسته به بعثیها و عربستان و امارات و آمریکا بود که تلاش میکردند پای حشدالشعبی را به ناآرامیهای جاری بکشانند تا بهانهای باشد برای توجیه حوادث بعدی. ازاینرو حشد الشعبی با انتشار بیانیهای تاکید کرد که با اینکه از حقوق مردم برای ابراز عقیده و طرح مطالبات خود بهطور صلحجویانه حمایت میکند اما حاضر به مداخله در کشمکشهای سیاسی خاص نیست و هرگونه تلاش احزاب سیاسی برای کشاندن پای حشدالشعبی به کشمکشهای سیاسی را محکوم میکند. حشدالشعبی همانطور که با ملت عراق عهد بسته است، یک نهاد امنیتی ضامن امنیت و ثبات و حاکمیت عراق و ملت و نظام دموکراتیک کشور در مقابل همه چالشها و خطرات موجود، باقی خواهد ماند.
همچنان که وبسایت کریدل گزارش داد با گذشت حدود یکماه از برگزاری انتخابات پارلمانی در عراق و در شرایطی که این کشور با ابهاماتی در این خصوص مواجه است، برخی گزارشها حکایت از آن دارد که کاخ سفید از رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه خواسته بود به یک ائتلاف متشکل از گروههای سنی کمک کند. این گزارش در ادامه آورده است: یک منبع مطلع که البته خواست هویتش فاش نشود، گفت: پیش از انتخابات اخیر در عراق، معاون رییسجمهور آمریکا در تماسی تلفنی از اردوغان خواسته است تا ضمن دعوت از دو رهبر مهم جریان سنی عراق یعنی «الحلبوسی» و «الخنجر» آنان را در مقابل جریان شیعی بسیج و متحد کند. در مقابل این درخواست اردوغان پذیرش این تقاضا را منوط به سرمایهگذاری 15میلیارد دلاری امارات به دستور آمریکا و در ترکیه مشروط کرده و با ارسال هواپیماهای اختصاصی رهبران دو جریان سنی را به ترکیه دعوت کرده است. به نظر میرسد در سایه دریافت اخبار و گزارشهایی از این دست، تحلیلگران و آشنایان به مسائل عراق حق داشته باشند نسبتبه وعده آمریکا مبنی بر خروج از عراق در پایان سال جاری میلادی نیز به دیده تردید بنگرند. اطلاعاتی که بهطور اختصاصی در اختیار وبسایت کریدل قرار گرفته حکایت از آن دارد که مقامات ارشد کاخ سفید سفر این دو فرد را به ترکیه برنامهریزی کرده بودند. مقامات آمریکایی امیدوار بودند اردوغان بتواند الحلبوسی و الخنجر را برای تشکیل یک ائتلاف سنی در مقابل احزاب شیعه قانع کند.
پایان قدرت الکاظمی
در روزهای اخیر، چند رویداد باعث کاهش احتمال نخستوزیری الکاظمی شده است. نخست، تاکید مقتدی صدر بر تشکیل دولت وحدت ملی، حضور در بغداد و دیدار با سران گروههای سیاسی. دیگر، انتشار اخباری مبنی بر مخالفت قطعی چارچوب هماهنگی نیروهای سیاسی شیعه با تداوم حضور الکاظمی در قدرت و دیگر اینکه، موضعگیری حزب دموکرات کردستان مبنی بر اینکه با اکثریت نیروهای شیعی همکاری خواهد کرد.
برخی رسانههای عراقی معتقدند، محتمل است که الکاظمی برای تغییر معادلات، دست به خشونت علیه معترضان زده تا نیروهای مقاومت و حشدالشعبی به صحنه درگیری با نیروهای امنیتی وارد شوند و از این طریق بتواند حمایت صدر، کردها، اهل سنت و افکار عمومی را علیه معترضان به نتایج انتخابات کسب کند. بههرحال اگر حوادث روز جمعه نتیجه طراحی الکاظمی دانسته شود، به نظر میرسد نخستوزیر عراق اقدام پرریسک و پرخطری را انجام داده است. اینگونه رویدادها از یکسو باعث دوری بیش از پیش وی از گروههای مقاومت شده است.هوشیاری «الحشدالشعبی» موجب شد تا تلاشها برای ایجاد شکاف میان این سازمان از یکسوی و دولت و ملت عراق از سوی دیگر ناکام بماند در این میان، برخی رسانههای بیگانه ازجمله شبکههای سعودی تمام تلاش خود را به کار بستند تا میان الحشدالشعبی از یکسوی و دولت و ملت عراق ازسوی دیگر شکاف ایجاد کنند. درواقع، این رسانهها تلاش کردند تا الحشدالشعبی را عامل اصلی ظهور و بروز تحرکات خشونتآمیز در منطقه سبز جلوه دهند. در همین راستا، حتی یک بیانیه جعلی نیز ازسوی این رسانهها منتشر و به الحشدالشعبی نسبت داده شد.
هوشیاری مقاومت عراق
بااینحال، سازمان الحشدالشعبی عراق با هوشیاری کامل در برابر این تحرکات خصمانه بیانیه مهمی را صادر و در آن اعلام کرد: علیرغم گمانهزنیهای صورتگرفته، سازمان الحشدالشعبی تاکنون هیچ موضعگیری رسمی در خصوص حوادث بغداد نداشته است. تمامی آنچه رسانهها از آن بهعنوان موضعگیری رسمی الحشدالشعبی درخصوص حوادث بغداد یاد میکنند، عاری از صحت است. سازمان الحشدالشعبی درحالحاضر یک کمیته حقیقتیاب تشکیل داده است تا درباره حوادث روز گذشته تحقیق کند.آنچه واضح به نظر میرسد این است که مردم عراق برای ابراز نارضایتی خود از نحوه شمارش آرای انتخابات پارلمانی زودهنگام گزینه برگزاری تظاهرات و تحصن مسالمتآمیز را برگزیدند. این حقی است که قانون اساسی عراق آن را برای تمامی شهروندان این کشور تضمین کرده است. درحالحاضر نیز معترضان به نتایج انتخابات پارلمانی برای نشان دادن اعتراض خود بهدنبال استفاده از این حق قانونیشان هستند.ازجمله مطالبات اصلی معترضان عراقی، تامین امنیت اعتراضات مسالمتآمیز و نیز شمارش دستی آرای انتخابات پارلمانی است؛ بنابراین، یکی از مطالبات اصلی و اساسی معترضان به نتایج انتخابات پارلمانی، تامین امنیت اعتراضات و تحصنهای مسالمتآمیز است. ازجمله دیگر مطالبات اصلی معترضان بازگشایی کانالهای قانونی برای پیگیری نتایج انتخابات پارلمانی است. معترضان عراقی خواستار آن هستند که بتوانند بهمنظور پیگیری اعتراضات خود به نتایج انتخابات از کانالهای قانونی متعدد،
آزادی عمل داشته باشند.
افزون بر این، یکی دیگر از مطالبات معترضان عراقی بازشماری دستی آرای انتخابات پارلمانی زودهنگام است، چراکه آنها معتقدند شمارش آرا بهصورت الکترونیکی موجب ظهور و بروز اشکال در نتایج شده است. درحالحاضر نیز بسیاری احزاب و جریانهای سیاسی در عراق خواستار آن هستند که دولت بغداد به سلسله مطالبات معترضان که بدان اشاره شد،
جامه عمل بپوشاند.
با گذشت حدود یکماه از برگزاری انتخابات پارلمانی در عراق و در شرایطی که این کشور با ابهاماتی در این خصوص مواجه است، برخی گزارشها حکایت از آن دارد که کاخ سفید از رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه خواسته بود به یک ائتلاف متشکل از گروههای سنی کمک کند