سرویس بینالملل جوان آنلاین: روند خروج نیروهای خارجی و در رأس آنها امریکا از افغانستان به آخرین ساعات رسیده است. پاریس و لندن از ایجاد منطقهای امن در پایتخت افغانستان سخن گفتهاند. گروه طالبان اگرچه این پیشنهاد را رد کرده، اما در سایه احتمال بازگشت امریکاییها و پر رنگ شدن حضور مسکو و پکن، حالا اروپاییها تلاش میکنند برای خود در افغانستان جای پایی درست کنند.
لئون پانتا، وزیر دفاع اسبق امریکا، پس از حملات تروریستی فرودگاه کابل از لزوم بازگشت نیروهای امریکایی به افغانستان سخن گفته بود. امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه نیز با وجودی که از ادامه حضور یا بازگشت دم نزده، اما از طرح کشورش و انگلیس برای ایجاد یک منطقه امن خبر داده و اعلام کرده که دو طرف قصد دارند این پیشنهاد را به سازمان ملل ارائه دهند. هدفی که ماکرون برای این برنامه ترسیم کرده، ایجاد منطقهای امن در کابل تحت اختیار سازمان ملل متحد است تا ظاهراً به این وسیله بتوان عملیات بشردوستانه را ادامه داد. ترکیه در گام نخست، از تشکیل منطقه امن دفاع کرده، اما ایجاد آن را مشروط به حمایت همه کشورها و نیازمند در نظر گرفتن نظرات روسیه و چین در این زمینه دانسته است.
منطقه امن، شاید در فرانسه یا انگلیس
با این حال این پیشنهاد که به وضوح از عزم اروپاییها برای پر کردن جای خالی امریکاییها و البته رقابت نزدیک آنها با روسیه و چین در افغانستان پسا امریکایی حکایت دارد، در قدم اول با در بسته مواجه شد. سهیل شاهین، سخنگوی سیاسی طالبان در قطر به آن روی خوش نشان نداد و گفت: «این امر ضروری نیست. افغانستان یک کشور مستقل است. آیا میتوان چنین منطقهای را در فرانسه یا بریتانیای کبیر ایجاد کرد؟» شاهین تصریح کرد: «با این وجود طالبان آمده که با برخی کشورها برای از سرگیری عملیات تخلیه در افغانستان از فرودگاه کابل توافق کند.»وی تأکید کرد که پس از ۳۱ آگوست (۹ شهریور)، هر افغان میتواند در صورت تمایل به خارج سفر کند. مسکو نیز به آنچه دو کشور اروپایی درباره آن اتفاق نظر دارند، به دیده تردید مینگرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ ریاستجمهوری روسیه با بیان اینکه پیشنهاد مذکور نیاز به بحث دارد، گفت: «از همه مهمتر، درک رویکرد طالبان درباره ایده ایجاد چنین منطقهای بسیار اهمیت دارد.»در این بین، هایکو ماس، وزیر امور خارجه آلمان میکوشد با لحاظ کردن نقش روسیه و چین، به نوعی میانداری کند. وی تأکید دارد که بحران افغانستان باید با حضور روسیه و چین بررسی شود.
طالبان: کنترل فرودگاه کابل را در اختیار میگیریم
شرایط فرودگاه کابل همچنان ناآرام است. دیروز صبح، یعنی ۳۶ ساعت مانده به زمان تخلیه فرودگاه کابل، پنج راکت از یک خودرو به سمت فرودگاه شلیک شد. یک نظامی امریکایی به خبرگزاری رویترز گفت که سامانه دفاع موشکی این راکتها را در هوا منهدم کرده است. روز یک شنبه نیز مقامات امریکایی به رسانهها گفتند که در عملیاتی که شامل موشک پرتاب شده از یک هواپیمای بدون سرنشین (پهپاد) بود، یک بمبگذار انتحاری را در خودرویی که قصد انجام حمله در فرودگاه کابل داشته هدف قرار دادهاند. با توجه به تداوم نابسامانی در کنترل امنیت فرودگاه، سهیل شاهین گفته که طالبان از ایده دستیابی به توافق با برخی کشورها برای کمک به احیای عملکرد فرودگاه حمایت میکند. ذبیحالله مجاهد، دیگر سخنگوی طالبان، نیز در گفتگو با شبکه خبری اناچکی ژاپن ضمن ابراز خوشبینی درباره خروج امریکاییها گفت که طالبان بخشهایی از فرودگاه بینالمللی کابل را که ارتش امریکا تخلیه کرده بود، تحت کنترل خود درآورده است و این گروه در آینده نزدیک کل فرودگاه را در اختیار خواهد گرفت. وی همچنین در گفتگو با شبکه تلویزیونی العالم تصریح کرد: «حدس میزنیم حدود ۶۰ درصد نظامیان امریکایی در زمان تعیین شده افغانستان را ترک خواهند کرد.»
به رسمیت شناختن مشروط
هرچه از سقوط دولت افغانستان و تصرف پایتخت به دست طالبان میگذرد، زمزمههای بیشتری درباره تعامل و به رسمیت شناختن طالبان به گوش میرسد. وانگیی، وزیر امور خارجه چین روز یک شنبه در تماس تلفنی با آنتونی بلینکن، همتای امریکایی خود، از اهمیت تعامل جامعه بینالمللی با طالبان و نقش امریکا در این زمینه سخن گفت. وی گفته که واشنگتن باید به طالبان در اداره عادی امور دولتی، حفظ ثبات اجتماعی و جلوگیری از ریزش ارزش پول افغانستان و بالا رفتن هزینههای زندگی مردم افغانستان کمک کنند. وزارت خارجه امریکا نیز در بیانیهای اعلام کرد که بلینکن و وانگ تأکید کردند که جامعه بینالمللی باید طالبان را وادار کند به تعهداتش در زمینه ایجاد مسیر امن برای خروج شهروندان افغان و اتباع خارجی از افغانستان عمل کند. بوریس جانسون، نخستوزیر انگلیس نیز ازشرط و شروط به رسمیت شناختن طالبان سخن گفته است: «اگر رژیم جدید در کابل بخواهد به رسمیت شناخته شود یا میلیاردها دلار بلوکه شده آزاد شود، آنها باید امکان خروج امن کسانی را که مایل به خروج از کشور هستند، فراهم کنند، به حقوق زنان و دختران احترام بگذارند و اجازه ندهند افغانستان یک بار دیگر تبدیل به مأمن و خاستگاهی برای ترور جهانی شود، زیرا این برای افغانستان فاجعهبار خواهد بود.»نخستوزیر انگلیس گفت: «ما به همراه متحدان خود در امریکا و اروپا و در سراسر جهان با طالبان نه بر اساس آنچه آنها میگویند بلکه بر اساس آنچه آنها انجام میدهند، تعامل خواهیم داشت.»
ماکرون در جریان سفر به اربیل، گفتگو با طالبان را به معنای به رسمیت شناختن این گروه ندانست و گفت: «ما یک روند و عملیات تخلیه و ترک کشور را داریم و کسانی که کنترل کابل و دیگر نقاط را در دست دارند، طالبان هستند، بنابراین در شکل عملیاتی، ما باید مذاکره کنیم، اما این به معنای به رسمیت شناختن نیست، زیرا ما شروطی را برای این امر طرح کردهایم.» رئیسجمهور فرانسه تحقق سه شرط را برای به رسمیت شناختن طالبان اعلام کرده است: «طالبان باید نخست به حقوق بشر احترام بگذارد و از تمام کسانی که حق پناهندگی دارند، حمایت و حفاظت کند. شرط دوم، وضوح و شفافیت رویکرد آنها در قبال همه جنبشهای تروریستی و شرط سوم، احترام به حقوق بشر و ارزشهای ما به ویژه احترام به کرامت و عزت زنان افغان است.»