انتخابات محلی روز گذشته کوبا از بسیاری لحاظ، تاریخی بود. کوباییها در حالی روز گذشته به پای صندوقهای رای رفتند تا 12هزار و500 نماینده را برای 168 مجمع محلی انتخاب کنند که برای اولینبار دو نامزد از احزاب مخالف دولت پا به عرصه رقابت گذشتند. از دیگرسو، در این دور از انتخابات، چهرههای جوان و نامزدهایی از بخش خصوصی بیش از گذشته حضور داشتند. براساس گزارشها حدود 19درصد از نامزدهای این انتخابات زیر 30سال دارند؛ اکثریت رهبران سیاسی کوبا از جمله «رائول کاسترو» 83 ساله، از چهرههای کلیدی انقلاب 1959 کوبا هستند که به سرنگونی نظامی دیکتاتوری و رویکارآمدن دولتی سوسیالیستی منجر شد. به باور برخی کارشناسان، انتخابات روز گذشته، نشانهای از تغییر چشمانداز سیاسی و اقتصادی کوبا بود، برهان این دست کارشناسان برای اثبات استدلالشان، حضور گسترده نامزدهایی از بخش خصوصی بود. 28درصد از بیش از 27هزارنامزد حاضر در انتخابات محلی کوبا را کسانی تشکیل میدادند که یا شغل آزاد داشتند یا در بخش خصوصی نوپای این کشور فعالیت میکردند. بخش عمومی برای سالها کارفرمای اصلی کوبا بود، اما از زمان رویکارآمدن رائول کاسترو، او تلاش کرده با پیشگرفتن اصلاحاتی، بازار آزاد محدودی را در بخشهای غیرضروری و فرعی به وجود آورد. بیش از هشتمیلیوننفر از جمعیت کوبا واجد شرایط رایدادن هستند و همانطور که پیشبینی میشد، این انتخابات با استقبال خوبی مواجه شد. در انتخابات محلی سال 2012، حدود 94درصد از واجدین شرایط به پای صندوقهای رای آمدند. شوراهای شهر در کوبا وظیفه رسیدگی به امور محلی مانند تأمین آب، مرمت خیابانها و مبارزه با حشرات را بر عهده دارند. این شوراها همچنین نیمی از کاندیداهای موردنیاز برای نمایندگی شوراهای استانی را معرفی میکنند. در گام بعد، شوراهای استانی نیمی از کاندیداهای عضویت در شورای ملی کشور را معرفی میکنند. وظیفه شورای ملی تعیین اعضای شورای حاکم بر کشور است که رئیسجمهوری را برمیگزیند. براساس برخی گزارشها در پاسخ به کاندیداتوری نامزدهای مخالف دولت، برخی از رسانهها و مقامات انتخابات این کشور اطلاعات نادرست و بیاعتباری در مورد این دو نفر منتشر کردهاند. همچنین براساس قانون انتخابات کوبا، منتشرکردن بیوگرافی کاندیداها در محلهای اخذ رای ممنوع است، اما در برخی بیوگرافی نامزدها روی دیوارهای نزدیک مراکز اخذ رای منتشر شده بود. از زمان تصویب قانون انتخابات در حدود 40سال پیش، تنها نامزدهای حزب «کمونیست» در انتخابات شرکت میکردند و اگر این دو نفر در انتخابات محلی پیروز شوند، اولین سیاستمدارانی از احزاب مخالف هستند که توانستهاند به مجامع محلی وارد شوند. بااینحال، صرف حضور آنها در انتخابات نیز برای بسیاری از کوباییها اتفاق بدیع و منحصربهفردی است. «هیلدبراندو چاویانو» 65ساله، یکی از این نامزدهای مخالف در گفتوگویی با خبرگزاری «ایافای» گفت: «حتی اگر پیروز هم نشویم، بازهم دستاورد مهمی است». او ادامه داد ما باید از این لحظه استفاده کامل را کنیم. هیچکس از مقامات دولت انتظار نداشت ما نامزد شویم. «یونیئل لوپز» 26ساله که یکی از اعضای حزب «کوبای دموکراتیک و مستقل» است نیز گفت: «برخی مردم میگویند ترس در کوبا وجود دارد، اما من معتقدم مردم، بخش اعظم ترس خود را از دست دادهاند. من از هماکنون احساس میکنم برندهام». این دونامزد انتخابات محلی، مانند نیمی از ۲۷هزار کاندیدای دیگر، در جلسات مردمی که در سطح محلات مختلف به اجرا درآمد، برگزیده شدهاند. ناظران خارجی میگویند این مسئله که «هیلدبراندو چاویانو» و «یونیئل لوپز»، دو نفر از مخالفان دولت در دور اول انتخابات پیروز شدهاند، نشان میدهد رهبری کوبا دستکم ظاهرا سیاستهای متعادلتری را در قبال مخالفان در پیش گرفته است. «تد هنکن»، یکی از کارشناسان کوبایی در دانشکده «باروچ» نیویورک گفت: این اتفاقی نیست، بهویژه اینکه دو نفر از مخالفان در انتخابات پیروز شدهاند. فکر میکنم دولت به جای ساکتکردن، مخالفان، آنها را به رقابت دعوت میکند. این میتواند نشانهای از آزادی باشد. رائول کاسترو در سال 2010 میلادی اصلاحات وسیعی را با روندی آهسته در اقتصاد آغاز کرد. او همچنین متعهد تغییرات در سیستم انتخاباتی شد، اما تا امروز هیچ جزئیاتی از این تغییرات منتشر نشده است. چاویانو که پیشتر وکیل دولت و اکنون روزنامهنگاری مستقل است، فرصت حضور خود در انتخابات را به واسطه تغییر در قانون انتخابات کوبا و فضای بهوجودآمده پس از عادیسازی روابط آمریکا و کوبا میداند. «باراک اوباما»، رئیسجمهوری آمریکا، اخیرا گفته بود تنشزدایی در روابط دوطرف به تغییرات سریعی در فضای سیاسی کوبا منجر میشود؛ تغییراتی که رویکرد آمریکا در طول جنگسرد نتوانسته بود آنها را ایجاد کند.
∎برای نخستینبار مخالفان دولت کوبا در انتخابات محلی نامزد و پیروز شدند
گامبهگام تا دموکراسی
صاحبخبر -